اعضای کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق تهران در هشتمین جلسه خود، راهکارهای بهره‌مندی فعالان اقتصادی از تسهیلات و خدمات صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته و صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک را مورد بحث و بررسی قرار دادند.

رئیس کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق بازرگانی تهران در ابتدای این جلسه به وضعیت اخذ اعتبارات در ایران از منظر بین‌المللی اشاره‌ کرد گفت: رتبه ایران در زیرشاخص اخذ اعتبارات(Getting credit)  شاخص سهولت کسب‌وکار در سال 2020 با 4 رتبه تنزل به 104 رسیده است؛ حال‌آنکه رتبه کشورهای منطقه نظیر جمهوری آذربایجان یک، ترکیه 37، امارات 48، ارمنستان 48 و عربستان 80 است.

فریال مستوفی در ادامه با بیان اینکه در کشور، صندوق‌های حمایتی و ضمانتی دولتی با هدف حمایت از تولید و تقویت اعطای تسهیلات یا ضمانت‌ها به فعالان اقتصادی تشکیل شده‌است، گفت: به عنوان مثال می‌توان به صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک، صندوق ضمانت صادرات، صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته، صندوق توسعه صنایع دریایی، صندوق بیمه سرمایه‌گذاری فعالیت‌های معدنی، صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری تعاون، صندوق بیمه کشاورزی، صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران کشور و صندوق حمایت از توسعه سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی اشاره کرد.

مستوفی با تاکید بر ضرورت تشریح فعالیت‌ها و خدمات دو صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته و صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک، اعلام اولویت‌های ارائه خدمات، تبیین دقیق نحوه استفاده فعالان اقتصادی از حمایت‌های مالی و تسهیلات، ضمانت‌نامه‌های اعتباری، ضمانت‌نامه‌های مناقصه، پیش پرداخت و حسن انجام کار و... در هر دو صندوق را خواستار شد.

در ادامه، هادی ادیب، عضو هیات‌مدیره و معاون صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته، تاریخچه‌ای از فعالیت صندوق ارائه کرد و گفت: این صندوق، بر اساس قانون تاسیس شده و از 13 رشته صنایع پیشرفته شامل فناوری‌های زیستی، نانو، مواد پیشرفته، اپتیک و فوتونیک، الکترونیک و کنترل، فناوری اطلاعات و ارتباطات و نرم‌افزارهای کامپیوتری، فرآیندهای پیشرفته و سیستم‌های هوشمند، تجهیزات پیشرفته ساخت، تولید و آزمایشگاهی، مهندسی پزشکی، هوافضا، انرژی‌های نو و سایر محصولات پیشرفته حمایت می‌کند.

او محورهای اصلی خدمات صندوق از جمله اعطای تسهیلات مالی، صدور ضمانت‌نامه‌ها، ارائه خدمات کارشناسی، سرمایه‌گذاری خطرپذیر غیرمستقیم را تشریح کرد و گفت که رسالت این صندوق، صنعتی‌سازی دانش صنایع پیشرفته است.

پس از ارائه این توضیحات، سایر اعضا و میهمانان جلسه نیز پرسش‌هایی در باب نرخ ترجیحی و سقف تسهیلات، میزان سرمایه صندوق و میزان حمایت‌های صندوق در غالب تسهیلات و ضمانت‌نامه سالانه، نوع وثایق، زمان بازپرداخت تسهیلات و فرآیند تملیک و امکان‌پذیری صدور ضمانت‌نامه برای صادرات خدمات فنی مهندسی را مطرح کردند.

در ادامه، ادیب در پاسخ به سوالات مطرح شده گفت که نرخ تسهیلات صندوق، ترجیحی و بین 3 تا 10 درصد کمتر از نرخ تسهیلات بانکی است. او همچنین توضیح داد که سقف تسهیلات صندوق 5 میلیارد تومان بوده و سقف تعیین شده، سالانه و بر اساس نرخ تورم تغییر می‌کند. همچنین این صندوق در سال 1399 برابر 137 میلیارد تومان تسهیلات برای حدود 80 طرح و 110 میلیارد تومان ضمانت‌نامه برای 170 طرح صادر کرده است. ضمانت‌نامه‌های صادره صندوق، حکم ضمانت‌نامه بانکی را داراست و اعتبارسنجی بر اساس سه رویکرد فنی، مالی و مدیریتی، انجام شده و البته در مورد ضمانت‌نامه‌ها تا سقف 200 میلیون تومان وثیقه‌ای دریافت نمی‌شود.

ادیب با بیان اینکه بازه زمانی بازپرداخت تسهیلات حدودا 3 تا 4 سال است، عنوان کرد که صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته برای طرح‌های خارج از کشور نیز امکان ارائه ضمانت‌نامه ارزی را دارد اما صدور این ضمانت‌نامه‌ها تاکنون اجرایی نشده است.

پس از آن، جان‌احمدی، رئیس اداره برنامه‌ریزی صندوق حمایت از تحقیقات و توسعه صنایع پیشرفته نیز توضیحاتی در خصوص فرآیند اعطای تسهیلات صندوق، ارائه کرد.

 فرایند اعطای ضمانتنامه در صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک

در ادامه، محمدحسین مقیسه، مدیرعامل صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک نیز به معرفی خدمات و تسهیلات این صندوق پرداخت و گفت: صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک با هدف فراهم آوردن موجبات توسعه سرمایه‌گذاری در صنایع کوچک، کوتاه کردن مدت زمان اجرای طرح‌های اشتغالزا و دارای توجیه اقتصادی با اولویت مناطق کمتر توسعه‌یافته از طریق تضمین و تسهیل در توثیق تسهیلات اعطایی به صنایع کوچک ایجاد شده است.

او در ادامه، انواع ضمانت‌نامه‌ها از جمله ضمانت‌نامه‌های اعتباری، ضمانت‌نامه اعتبار خریدار، ضمانت‌نامه‌های پیمانکاری را به عنوان محصولات این صندوق معرفی کرد و گفت: اخذ وثایق براساس اعتبارسنجی مشتریان انجام می‌شود؛ به‌طوری که وثایق ضمانت‌نامه‌های اعتباری، ترهین محل طرح بوده و ضمانت‌نامه‌های پیمانکاری نیز در قبال چک و سفته مدیران صادر می‌شود.

مقیسه سقف ضمانت‌نامه‌های صندوق را 3 میلیارد تومان عنوان کرد و گفت: البته در مجمع اخیر صندوق، این مبلغ برای ضمانت‌نامه‌های اعتباری به 5 میلیارد تومان و برای ضمانت‌نامه‌های پیمانکاری به 7 میلیارد تومان افزایش یافته است که هنوز ابلاغ نشده است.

مقیسه در ادامه، گفت که تا 6 برابر سرمایه صندوق، امکان صدور ضمانت‌نامه وجود دارد. سرمایه صندوق در سال 1383 معادل 50 میلیارد تومان بود که این رقم در سال 1394 به 110 میلیارد تومان افزایش پیدا کرد. همچنین در سال گذشته نیز 100 میلیارد تومان دیگر به سرمایه صندوق اضافه شد و اکنون سرمایه صندوق معادل 210 میلیارد تومان است.

او در ادامه با اشاره به ضرورت حفظ کفایت سرمایه گفت که نرخ نکول سرمایه در این صندوق، 15 درصد است و در صورت عدم انجام تعهدات، پرونده وارد فرآیند حقوقی شده و نرخ جریمه، سالانه بر اساس نرخ اعلامی توسط شورای پول و اعتبار تعیین می‌شود و کلیه پرداخت‌ها بر اساس اصل پول تعیین‌ می شود.

مقیسه درباره پارامترهای اعتبارسنجی در شبکه عصبی که مدل اعتبارسنجی در صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری صنایع کوچک است، توضیح داد: اعتبارسنجی بر اساس داده‌های تاریخی و ترکیبی از متغیرها شامل سوابق و تجربیات مدیران شرکت، وضعیت مالی شرکت و وضعیت بازار شرکت، صورت می‌گیرد. نرخ کارمزد صدور ضمانت‌نامه صندوق، در بخش ضمانت‌نامه‌های اعتباری، حدود 1.5 درصد با امکان اعمال تخفیف بوده و در بخش ضمانت‌نامه‌های پیمانکاری نیز نرخ مورد عمل نظام بانکی با امکان اعمال تخفیف 50 درصدی است.

پس از ارائه این توضیحات توسط نمایندگان هر دو صندوق، مقرر شد که خدمات این صندوق‌ها و فرآیندهای مرتبط، طی جلسات تخصصی حضوری و یا به صورت وبینار برای اعضای اتاق اطلاع رسانی شود تا زمینه بهره‌مندی بیشتر فعالان اقتصادی بخش خصوصی از خدمات و تسهیلات این صندوق‌ها فراهم شود.