مذاکره کنندگان نزدیک به 200 کشور در اجلاس COP26 روز شنبه به توافقی دست یافتند تا از تاثیرات اقلیمی بدتر و بالقوه غیرقابل بازگشت جلوگیری کنند. این اطلاعیه چند ساعت پس از مهلت مقرر در عصر جمعه منتشر شد. سی‌ان‌بی‌سی گزارشی دراین باره منتشر کرد.

این نمایندگان برای حل و فصل مشکلات عمده مانند حذف تدریجی زغال سنگ، یارانه سوخت های فسیلی و حمایت مالی از کشورهای کم درآمد تلاش کردند. هند، یکی از بزرگترین سوزاننده های زغال سنگ در جهان، در آخرین لحظه، اصطلاح تغییر مصرف در سوخت های فسیلی را در این پیمان مطرح کرد. به این ترتیب خروج تدریجی از زغال سنگ جایش را به یک «فاز پایین تر» و استفاده کمتر داد. پس از اعتراضات اولیه، کشورهای مخالف در نهایت پذیرفتند.

در یک سخنرانی احساسی در جمع نمایندگان، آلوک شارما، رییس اجلاس COP26 در انگلستان از این روند پیش آمده ابراز تاسف کرد.

این نشست سازمان ملل در گلاسکو، اسکاتلند، به عنوان آخرین و بهترین فرصت بشریت برای زنده نگه داشتن هدف بسیار مهم یعنی افزایش دما 1.5 درجه اعلام شد. این آستانه دما به هدف توافقنامه تاریخی پاریس 2015 اشاره دارد.

حفظ دمای متوسط فراتر از این سطح مستلزم این است که جهان در 8 سال آینده باید انتشار گازهای گلخانه ای را تقریبا به نصف کاهش دهد و تا سال 2050 به انتشار صفر برسد.

این بسیار مهم است تا از بدترین شرایط بحران آب و هوایی جلوگیری شود. دانشمندان برجسته جهان هشدار داده اند که جهان در حال حاضر تقریبا 1.1 درجه سانتیگراد بالاتر از سطح قبل از صنعتی شدن قرار دارد. اما با وجود تعهدات متعدد در اجلاس گلاسکو، به نظر می رسد جهان در مسیر افزایش 2.4 درجه سانتیگراد تا پایان قرن قرار دارد.

آنتونیو گوترش، دبیر کل سازمان ملل متحده، صراحتا هشدار داده بود که وعده های کاهش کربن که مطرح می شود به احتمال زیاد برای جلوگیری از یک فاجعه اقلیمی کافی نیست. او به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت که هدف از زنده نگه داشتن دمای 1.5 درجه سانتیگراد، حمایت از زندگی است.

فعالان و کمپین های محیط زیستی به شدت از جلاس COP26 انتقاد کرده اند، چرا که به نظر آنها این اجلاس یک گفتگوی دو هفته ای انحصاری در مورد کسب و کار ها به طور معمول و موارد بی اهمیت بوده است.

*سیاست سوخت های فسیلی

پیمان اقلیمی گلاسکو اولین بار است که در نتیجه یک اجلاس بین المللی اقلیمی به صراحت از سوخت های فسیلی یاد کرده است. با این حال، تعهد قبلی برای حذف تدریجی یارانه های زغال سنگ و سوخت های فسیلی متعاقبا کاهش یافت تا فقط به زغال سنگ بدون کاهش و یارانه های سوخت فسیلی ناکارآمد کاهش یابد. سپس هند در آخرین لحظه اصلاح عبارت جایگزینی «فاز پایین تر» را مطرح کرد. چندین کشور نارضایتی خود را از این تغییر ابراز کردند و کارشناسان محیط زیست عمیقا نگران هستند که این اصطلاحات به روز شده در این نشست باعث ایجاد شکافی برای به تاخیر انداختن اقدامات اقلیمی باشد.

تحلیلی که روز دوشنبه توسط موسسه Witness منتشر شد، نشان داد که تعداد نمایندگان مرتبط با صنعت سوخت های فسیلی در اجلاس COP26 بیش از هر کشور دیگری بوده است. این مساله، سوالات جدی درباره اعتبار این نشست ایجاد خواهد کرد، به ویژه که سوزاندن سوخت های فسیلی عامل اصلی بحران اقلیمی شده اند.

محققان بارها تاکید کرده اند که بهترین سلاح برای مقابله با افزایش دمای جهانی، کاهش انتشار گازهای گلخانه ای در سریع ترین زمان ممکن است. اجلاس دو هفته ای شاهد کولاکی از وعده های آب و هوایی بود که برای برآورده کردن این مهم طراحی شده بود. قرار بود کشورهای به جنگل زدایی پایان دهند و به جنگل زایی بپرازند، از زغال سنگ دور شوند و انتشار متان را تا سال 2030، تا حدود 30 درصد کاهش دهند.

ایالات متحده و چین، دو کشور بزرگ تولیدکننده گازهای گلخانه ای جهان با توافق برای همکاری در این دهه برای جلوگیری از فراتر رفتن گرمایش جهانی از 1.5 درجه سانتیگراد، بسیاری را شگفت زده کردند.

در همین حال، رهبران کسب و کارها و موسسات مالی متعهد شده اند که روی پروژه های انتشار صفر سرمایه گذاری بیشتری انجام دهند.

*وضعیت مالی تغییرات اقلیمی

کشورهای کم درآمد وارد گلاسکو شدند تا غرامتی را برای «زیان و خسارت» مرتبط با آب و هوا را تامین کنند. کسانی که در خط مقدم بحران اقلیمی قرار دارند، کمترین مسئولیت را در برابر تغییرات اقلیمی برعهده می گیرند، آنها مدت هاست به دنبال حمایت مالی از کشورهای پردرآمد برای جبران این خسارت بوده اند. کشورهای ثروتمند مانند ایالات متحده، بریتانیا و اتحادیه اروپا، تمایلی به پذیرش مسئولیت ندارند.