رهبران جهانی و طرفداران محیط زیست در گلاسکو اسکاتلند برای نشست تغییرات اقلیمی سازمان ملل معروف به COP26 گرد هم آمدند. تمام کشورها سعی دارند در این اجلاس اعلام کنند که قدمی درباره کاهش انتشار گازهای گلخانه ای برداشته اند، یا خواهند برداشت، اما حتی ایران به این نشست دعوت هم نشده است. آیا ایران می تواند در مسیر سوخت های پایدارتر و تجدیدپذیر قدم بردارد؟ جواب این سوال مسلما خیر است.

به این علت که در وهله اول تا زمانی که مساله انرژی، سوبسید و قیمت ارزن انرژی مطرح است هیچ کس به دنبال سوخت های دیگر نخواهد رفت و اقدامی برای آن انجام نخواهد داد. از طرفی در ایران به دلیل ارزان بودن سوخت های فسیلی، بد مصرفی هم شایع است. گاز ارزش افزوده بالایی دارد، در استرالیا همین گاز، 20 تا مشتقات دیگر تولید می کند و مثل ما در بخاری سوزانده نمی شود. رادیاتورهای ایرانی ها با درجه بالا کار می کند اما در طرف مقابل پنجره های خانه ها باز گذاشته می شود که خودش باعث هدر رفتن انرژی می شود. در آلمان قیمت انرژی آنقدر بالاست که همه در خانه‌شان جوراب پشمی می پوشند و لباس های گرم به تن دارند، اما در ایران، درجه رادیاتور بالا می رود تا در زمستان مردم در خانه، لباس های نازک بپوشند.

بنابراین تا زمانی که یارانه و سوبسید در ایران حل نشود، مساله انرژی هم به همین شکل باقی می ماند و کسی هم به دنبال اصلاح آن نخواهد رفت. ابتدا باید یکسری مسایل حل شود تا بتوان رفته رفته به جای سوخت های فسیلی از سوخت های جدید و تجدیدپذیر استفاده کرد.

در مراکش در حال حاضر مزرعه هایی برای انرژی تجدیدپذیر ایجاد شده تا به جای سوخت فسیلی از آنها برای تولید برق استفاده شود. حتی مراکش اعلام کرده که می تواند به اروپا صادرات هم داشته باشد. می بینید که چطور مراکش از بیابانش استفاده می کند. این در حالی که است که ما در ایران سالی 200 روز آفتاب داریم، اما هیچ استفاده ای از آن نمی بریم.

در بحث انتشار گازهای گلخانه ای و وضعیت ایران می توان به خودروها اشاره کرد. قانون معاینه فنی خودروها ایراد دارد. روی سوخت و گاز خروجی خودروها که کالیبره نیست، دقت نمی شود. به همین دلیل هم در سطح شهر به راحتی خودروهایی را می بینیم که از اگزوزشون دود سیاه خارج می شود.

مساله بعدی فرسودگی سیستم حمل و نقل عمومی است. بیشتر اتوبوس های شرکت واحد فرسوده هستند و دی‌اکسیدکربن و مونواکسید کربن تولید می کنند. موتور این خودروها یا خودشان باید تغییر کند. سیستم برقی باید به جای سوخت فسیلی قرار بگیرد.

با تمام این اوصاف، ایران فاصله خیلی زیادی با اهداف تغییرات اقلیمی سازمان ملل دارد. به نظر نمی رسد، کاهش انتشار کربن و انتشار صفر آن حالا حالاها در ایران جز اولویت مسئولان قرار بگیرد. از طرفی هم زمانی که اجبار وجود داشته باشد، انسان ها به سمت مسیرهای جایگزین کشیده می شوند. در واقع نیاز است که انسان ها را وادار به تغییر می کند. در کشورهای اروپا، چون سوخت گران است، آنها به دنبال جایگزین هستند. اما در ایران چون قیمت سوخت ارزان است، هیچ فرد و مسئولی هم دلیلی نمی بیند که بخواهد به سمت تغییر و جایگزینی حرکت کند.

در عربستان که خودش بزرگترین تولیدکننده بنزین است، قیمت بنزین سه برابر ایران فروخته می شود. حتی در قطر، قیمت بنزین دو برابر ایران است. این در حالی است این کشورها خودشان مملو از نفت و گاز هستند.

خودروهای برقی در حال حاضر در کل جهان طرفدار زیادی دارد، چرا که می تواند جای سوخت های فسیلی را بگیرد. چندی پیش ارزش سهام تسلا به هزار میلیارد دلار رسید. تنها دلیلش هم همین سیستم برقی کردن اتومبیل ها بوده که به شدت با استقبال جهانی رو به رو شده است.

کشورهای اروپایی از جمله فرانسه ایستگاه های مختلف هیدروژن برای خودروها گذاشته اند. هیدروژن پاکترین مدل سوخت است. اما ایران به دلیل تحریم ها نمی تواند سیستم مایع سازی هیدروژن را وارد کند. این در حالی است که ما خودمان گاز هیدروژن را داریم و از جمله تولیدکننده های این گاز هستیم، اما تکنولوژی مایع سازی آن را نداریم. به طور مثال اگر بخواهیم قطعات یک کمپسور را وارد کنیم، اجازه نداریم، مجبوریم به ایتالیا برویم و یک دستگاه را بخریم و قطعات را جدا کنیم و داخل چمدان بگذاریم و تکه تکه وارد کشور کنیم. چرا که هیدروژن مصرف دوگانه نظامی و صنعتی دارد، اجازه صادرات و فروش آن به ایران وجود ندارد. اگر این کار انجام شود، قیمت ها بسیار کاهش پیدا می کند. هیدروژن انرژی پاکی است و مردم می توانند از آن استفاده بهینه کنند.