کمتر روزی است که در مورد تغییرات جوی و پدیده گرمایش زمین گزارش یا خبری در رسانه‏ ها منتشر نشود و در اغلب جلسات بین‏ المللی از این چالش به عنوان بزرگ‏ترین و سخت‏ ترین چالش قرن نام برده شده است. مجمع جهانی اقتصاد اخیرا گزارشی در مورد این بحران بزرگ بشر تهیه کرد و به تشریح وضعیت کنونی دنیا و صنایعی که بالاترین آسیب اقتصادی را از این تحولات جوی متحمل می‏ شوند، پرداخت. بر مبنای این گزارش در نتیجه تغییرات جوی ما شاهد افزایش شمار حوادث طبیعی مانند سیل و زلزله و ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏آسیب‏ های انسانی و بیماری در دنیا هستیم. این تحولات اغلب در کشورها و مناطقی ایجاد می‏ شود که در معرض آسیب‏ های طبیعی قرار نداشتند؛ به عنوان مثال آتش‏ سوزی‏ ها‏ی اخیر در کانادا که باعث تخریب بخش زیادی از یک شهر کانادایی شد، یا مرگ بالغ بر ۲۰۰ نفر در ایالت بریتیش کلمبیای کانادا به دلیل گرمای هوا.

حوادث طبیعی در سال ۲۰۲۰ بالغ بر ۲۶۸ میلیارد دلار زیان به اقتصاد دنیا تحمیل کرده است و بیمه‏ ها‏ تنها بخش کوچکی از این حوادث را تحت پوشش قرار داده‏اند. حتی اگر این آسیب‏ ها به بخش‏ ها‏یی از اقتصاد وارد شود که کاملا تحت پوشش بیمه‏ ها‏ باشد، در صورتی‏ که شرکت‏ های بیمه بخواهند این هزینه‏ ها‏ را تقبل کنند با زیان‏ ها‏ی کلان و حتی احتمال ورشکستگی روبه‏ رو می‏ شوند که خود بار دیگری به اقتصاد دنیا تحمیل می‏ کند. آمارهای رسمی نشان داده است تنها ۷۸ میلیارد دلار از مجموع زیان ۲۶۸ میلیارد دلاری دنیا تحت پوشش شرکت‏ های بیمه قرار داشت. در این شرایط تلاش برای افزایش تاب‏ آوری اقتصاد در مقابل حوادث طبیعی در کنار مقابله با انتشار کربن بهترین و مناسب‏ ترین سیاست ارزیابی شده است.

 کشاورزی اولین قربانی تغییرات جوی است

تغییرات جوی و افزایش دمای هوا به صنایع مختلفی آسیب وارد کرد و باعث شد تا سطح هزینه‏ ها‏ی دولتی برای مقابله با خطرات احتمالی ناشی از تغییرات جوی افزایش یابد و درآمدها هم تنزل یابد؛ اما سوال مهم این‏جاست که کدام صنایع آسیب‏ پذیرتر هستند. اولین و مهم‏ترین صنعتی که در این شرایط متحمل زیان شده است صنعت کشاورزی است. صنعتی که برای فعالیت نیاز به بارش باران و کیفیت خاک دارد و هر دو عامل در نتیجه این بحران آسیب دیده است. بررسی‏ ها‏ نشان می‏ دهد ۷۵ درصد از تولیدات کشاورزی در دنیا تحت پوشش بیمه قرار ندارند در حالی‏ که ۶۰ درصد از این محصولات در مناطقی تولید می‏شوند که در معرض تغییرات جوی و بحران‏ ها‏ی طبیعی قرار دارند. تغییرات جوی هم باعث می‏ شود درآمد کشاورزان کاهش یابد و مهاجرت از روستاها به شهرها افزایش یابد و هم باعث می‏ شود دنیا برای تامین مواد غذایی با مشکل روبه‏ رو شود. کاهش عرضه مواد غذایی در دنیا سبب می‏ شود قیمت محصولات کشاورزی هم رشد کند و سرعت افزایش نرخ گرسنگی و فقر در دنیا هم بیشتر شود. در این شرایط شاید توجه به مسائل زیست‏ محیطی و ضرورت محافظت از آن به خصوص در کشورهای فقیر و در حال توسعه کمتر ‏شود که خود بستر را برای بحرانی‏ تر شدن شرایط فراهم می‏ کند.

دومین صنعتی که در مقابل این تحولات آسیب‏ پذیر است صنعت ساختمان است. این صنعت در اغلب مناطق دنیا تحت تاثیر انواع آسیب‏ های ناشی از تغییرات جوی قرار دارد. از جمله این آسیب‏ ها می‏ توان به افزایش طوفان‏ ها‏ و باران‏ ها‏ی شدید یا آتش‏ سوزی اشاره کرد. در این شرایط بسیاری از پروژه‏ ها‏ی ساختمانی قابل اجرا نیست یا در اجرای آن‏ها تاخیر ایجاد می‏ شود. از طرف دیگر آسیب دیدن ساختمان‏ ها‏ی زیاد باعث تحمیل هزینه‏ ها‏ی زیادی به افراد جامعه می‏ شود. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏همچنین در سال‏ های اخیر برای مقابله با آسیب دیدن ساختمان‏ ها‏ در مقابل تغییرات جوی، هزینه‏ ها‏ی تازه‏ای به این صنعت تحمیل شد که بستر را برای کاهش سود پروژه‏ ها‏ی ساختمانی فراهم کرد.

 توریسم هم قربانی تغییرات جوی می‏ شود

سومین صنعتی که در نتیجه این تغییرات ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏آسیب زیادی متحمل خواهد شد، صنعت توریسم است. صنعتی که در جریان همه‏ گیری کرونا آسیب زیادی دید و افت بالغ بر ۷۰ درصدی در درآمدش ایجاد شد و حال ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏با چالش دیگری هم درگیر است. چالشی که به نظر می‏ رسد به این زودی‏ ها‏ دست از سر دنیا و صنایع فعال در آن برنمی‏ دارد. مجمع جهانی اقتصاد با اشاره به این مطلب که وجود شرایط امن و آرام اولین و اصلی‏ ترین زمینه برای رشد صنعت توریسم است نوشت: «در سال‏ های اخیر طوفان‏ ها‏ و سیل‏ ها‏ی پی‏درپی باعث شده است تا ورود توریست به بخش‏ ها‏یی از دنیا کم شود. این مسئله برای کشورهایی که اقتصادهای وابسته به توریسم داشتند بسیار نگران‏ کننده بود و خطرات اقتصادی زیادی را برای آن‏ها به همراه آورد. به عنوان مثال کشوری مانند پورتوریکو که ۶.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی‏ اش به صنعت توریسم وابسته است، با آسیب دیدن این صنعت با چالش‏ های زیادی روبه‏ رو می‏ شود. در سال ۲۰۱۷ طوفانی ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏در این جزیره اتفاق افتاد و باعث شد تا بخش‏ ها‏ی زیادی از سواحل آسیب ببیند. از آن سال تاکنون ورود توریست‏ ها به این کشور ۳۶ درصد تنزل یافته است و ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏حتی تا قبل از شروع همه‏ گیری هم به سطحی که در سال ۲۰۱۶ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏یعنی قبل از طوفان وجود داشت، نرسیده است. این وضعیت در کشورهای مختلفی مشاهده شده است و با توجه به روند افزایشی بحران‏ ها‏ی جوی در دنیا می‏ توان انتظار داشت کشورهای بیشتری آسیب ببینند.

 بازدهی انرژی‏ ها‏ی احیا شدنی کاهش می‏ یابد

اما یکی از راه‏ ها‏ی دنیا برای مقابله با معضل تغییرات جوی را می‏توان رو آوردن به انرژی‏ ها‏ی احیا شدنی به جای انرژی‏ ها‏ی فسیلی دانست. در سال‏ های اخیر سرمایه‏ گذاری در تولید انرژی‏ ها‏ی پاک افزایش زیادی پیدا کرده است ولی مطالعات نشان می‏ دهد خطرات ناشی از تغییرات جوی می‏ تواند تهدید بزرگی برای پروژه‏ ها‏ی تولید برق آبی، خورشیدی و حتی بادی باشد. طوفان‏ ها‏، خشکسالی‏ ها‏ و حتی بارش‏ ها‏ی زیاد می‏ تواند هم به زیر ساخت‏ های تولید انرژی‏ ها‏ی احیا شدنی آسیب بزند و هم روند تولید را متوقف کند. در نتیجه می‏ توان این‏ طور ارزیابی کرد که ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تغییرات جوی ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏خود می‏ تواند مسیر حرکت دنیا به سمت کاهش انتشار کربن را با وقفه روبه‏ رو کند و تهدید بزرگ‏تری علیه اقتصاد دنیا باشد. به همین دلیل است که در گزارش‏ ها از تلاش‏ های دنیا برای مقابله با تغییرات جوی با عنوان دور باطل دنیا برای مقابله با بحران نام برده شده است؛ دور باطلی که می‏ تواند جهان را به سمت چالش‏ های بزرگ‏تری هدایت کند.