در شرایطی به روزهای پایانی تابستان نزدیک می شویم که ایران روزهای گرمی را پشت سر گذاشت و خشکسالی، بی برقی و کم آبی چالش های بسیاری را برای مردم کشور به وجود آورد. اما آیا شرایط با پایان شهریور تمام خواهد شد و با شروع فصل جدید پاییز شرایط تغییر خواهد کرد؟ «نه» پاسخی است که کارشناسان در جواب این سوال می دهند. طبق پیش بینی های سازمان هواشناسی در ادامه تابستان و بهار؛ پاییز امسال هم نسبت به سال های گذشته کم باران تر خواهد بود و این به مفهوم کاهش ذخیره سدها، کم بود برق ( کاهش تولید برقآبی )، افزایش آلودگی های هوا و... است. آمارها نشان می‌دهد بارندگی کمتر از نصف شده و مخازن سدها هم فقط 41.4درصد آب دارد؛ با توجه به پیش‌بینی تکرار کم‌بارانی در پاییز، ذخایر آبی سدها کمتر نیز خواهد شد. خشکسالی شوخی‌‌بردار نیست و هر روز گوشه‌ای از واقعیت‌های آن آشکار می‌شود؛ براساس آمارهای رسمی، ذخیره آب در مخازن سدهای کشور به‌شدت کاهش پیدا کرده و حتی این میزان در سدهای پنجگانه تهران که بزرگ‌ترین مصرف‌کننده آب کشور است به حد هشدار رسیده است.

به گزارش همشهری، میزان بارندگی در سال آبی جاری از نصف سال قبل هم کمتر است، از سوی دیگر کرونا و افزایش دمای هوا نیز به ماجرا اضافه شده و مصرف آب را افزایش داده است. در این وضعیت، مدیریت انقباضی وزارت نیرو در رهاسازی آب غیرشرب از سدها ادامه دارد اما از آمارها چنین برمی‌آید که مشترکان آب شرب نیز باید اصلاح الگوی مصرف و صرفه‌جویی را در دستور کار قرار‌دهند و پیش از آنکه هشدار کم‌آبی به بحران تبدیل شود برای علاج آن اقدام کنند.

به‌ دنبال کاهش بارش‌های جوی و باوجود افزایش سرعت ذوب ذخایر برفی در ارتفاعات، میانگین حجم آب موجود در مخازن سد‌های کشور در پایان هفته نخست شهریور 1400نزدیک به 31درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل بوده و این در حالی است که براساس پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی، در پاییز امسال نیز باید برای بارش‌های کمتر از نرمال آماده باشیم. آنگونه که آمارهای وزارت نیرو نشان می‌دهد، در هفته اول شهریور‌ماه، فقط 41.4درصد از مجموع ظرفیت 50.5 میلیارد مترمکعبی سدهای کشور پر آب بوده و کل حجم آب موجود در مخازن سد‌های کشور به حدود ۲۰میلیارد‌و920میلیون مترمکعب رسیده است که نسبت به ذخیره 30میلیارد‌و300میلیون مترمکعبی سال قبل، 30.95درصد کاهش نشان می‌ دهد.

این اتفاق نتیجه بلامنازع کاهش 47.3درصدی ورودی آب به سدهای کشور بوده که البته بخشی از آن با مدیریت در رهاسازی آب و حتی ندادن حقابه کشاورزان جبران شده اما همچنان وضعیت سدها را تا حد هشدار پیش برده است. براساس آمارها، از ابتدای سال آبی جاری تا هفته اول شهریور، کل آب ورودی به مخازن سد‌های کشور معادل ۲۸میلیارد‌و790میلیون مترمکعب بوده است که در مقایسه با ورودی 54میلیارد‌و690میلیون مترمکعب در مدت مشابه سال آبی قبل 47.3درصد کاهش نشان می‌دهد. در مقابل، کل خروجی آب از مخازن سد‌های کشور نیز در این دوره زمانی به ۳۴میلیارد‌و990میلیون مترمکعب رسیده که 33.8درصد کمتر از حجم خروجی ۵۲میلیارد‌و880میلیون مترمکعبی سال قبل بوده است. مقایسه میزان ورودی و خروجی آب از مخازن سدهای کشور در سال آبی جاری حاکی از این است که تراز آبی سدها یعنی مابه‌التفاوت ورود و خروج آب به آنها 6میلیارد‌و200میلیون مترمکعب بوده و به‌ناچار این میزان آب از ذخایر استراتژیک سدها کاسته شده است.

از آنجا ‌که پیش‌بینی‌های هواشناسی، ادامه کم‌بارانی را حداقل در فصل پاییز تأیید می‌کند، باید اقداماتی برای حراست از ذخایر آبی سدها انجام شود. کاهش بارندگی گرچه با نسبت‌های مختلف در استان‌های 31گانه و6 حوضه آبریز اصلی به وقوع پیوسته اما روی همه سدهای کشور اثر منفی داشته است؛ به‌گونه‌ای که فقط 41.4درصد از مجموع ظرفیت 50میلیاردو500میلیون مترمکعبی سدهای کشور دارای آب است.

بر اساس آمارهای وزارت نیرو، از مجموع استان‌های دارای سد در کشور، ۹استان در هفته اول شهریورماه ۳۵ تا ۷۵درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل آب داشته‌اند؛ به‌عنوان‌مثال 10سد بزرگ استان خوزستان با کاهش ۳۱درصدی ذخایر آبی مواجه شده‌اند و درصد پرشدگی آنها حدود ۴۸درصد گزارش شده است. همچنین سدهای خراسان‌شمالی فقط به میزان 30درصد مخازن آب دارند و ذخیره سدهای کرمانشاه که وضعیت مساعدتری تجربه می‌کنند نیز در حال نزدیک شدن به نیمه است. در این میان ذخیره آب در سد زاینده‌رود حدود 18درصد اعلام شده که با توجه به تعهدات زیاد این سد برای تأمین آب شرب مناطق پایین‌دست، وضعیت نامساعدی محسوب می‌شود. در این میان سدهای پنجگانه استان تهران نیز با کاهش ۳۷درصدی حجم آب موجود در مخازن نسبت به سال قبل مواجه شده‌اند و درصد پرشدگی این سد‌ها از ۳۱درصد فراتر نمی‌رود. شرایط کنونی باتوجه به مصرف بالای آب در کلانشهر تهران، زنگ خطری برای پایداری تأمین آب به شمار می‌آید.هفته گذشته، محمد شهریاری، مدیر دفتر بهره‌برداری و نگهداری از تأسیسات آبی و برقابی شرکت آب منطقه‌ای تهران از سخت‌تر شدن شرایط در سال آبی آینده خبر داده و به ایلنا گفته بود: بر اساس پیش‌بینی‌ها، 5سد تهران با کاهش ۳۱۰میلیون مترمکعبی ذخیره آب نسبت به سال قبل وارد سال جدید خواهند شد و این موضوع شرایط را برای ما شکننده خواهد کرد.