قندهار و هرات، دومین و سومین شهر بزرگ افغانستان که روزها مورد حمله قرار گرفته بود، 12 اوت به دست طالبان افتاد. مجموعه‌ای از شهرهای دیگر هم به همین وضع دچار شدند که به منزله شکست نیروهای افغان است. اکونومیست در گزارشی به وضعیت افغانستان و طالبان اشاره کرده است.

اشرف غنی، رئیس‌جمهوری افغانستان در حال حاضر حدود نیمی از شهرها و شهرهای استانی این کشور را طی یک هفته ازدست‌داده است. این شامل مناطقی در شمال و غرب و سنگرهای سنتی مقاومت در برابر طالبان است. طالبان همچنین ادعا کرده است که پل علم، مرکز ولایت لوگر را در 70 کیلومتری جنوب پایتخت گرفته‌اند. بیل ریجیو، سردبیر مجله Long War، وب‌سایتی که این جنگ را دنبال می‌کند، می‌گوید: طالبان اکنون می‌تواند بر شرق و راه کابل متمرکز شود. این یعنی پایان بازی نزدیک است.

سرعت و موفقیت پیشروی طالبان هم افغان‌ها و هم دولت‌های غربی که با پول و حمایت نظامی از دولت غنی پشتیبانی می‌کردند را متحیر کرده است. امریکا در این سال‌ها 88 میلیارد دلار برای آموزش و تجهیز نیروهای امنیتی افغان هزینه کرده بود.

طبق داده‌های جمع‌آوری‌شده توسط Long War، بین 13 آوریل، زمانی که جو بایدن، رئیس‌جمهوری امریکا خروج سریع امریکا از افغانستان را اعلام کرد تا 10 اوت، طالبان تعداد ولسوالی‌های تحت کنترل خود را سه برابر کرده است.

تنها در یک هفته از 6 اوت، طالبان بیش از 12 مرکز استان را تصرف کرد. 11 اوت، آقای غنی فرمانده ارتش خود را برکنار کرد.

حتی آن زمان امید این بود که دولت افغانستان و ارتش آن که از طالبان بزرگ‌تر است، بتواند در اطراف شهرهای اصلی تجمع کرده و جلوی پیشرفت طالبان را بگیرد. در عوض، با تشدید بحران، ارزیابی‌های اطلاعاتی امریکا تاریک‌تر شده است.

براساس ارزیابی که در 10 اوت در واشنگتن افشا شد، پایتخت ممکن است طی یک ماه محاصره و ظرف 90 روز سقوط کند. این ارزیابی دو روز قبل از سقوط قندهار و هرات صورت‌گرفته بود. کابل در حال حاضر شکننده‌تر به نظر می‌رسد.

دولت‌های بریتانیا و امریکا در واکنش به سقوط این شهرهای افغانستان نیروهای خود را به این کشور اعزام کرده‌اند، البته نه برای تقویت دولت متلاشی شده آقای غنی، بلکه برای محافظت و تخلیه شهروندان افغانستان. بریتانیا 600 سرباز را به افغانستان اعزام کرد و گفت سفارت خود را در کابل به مکان امن‌تری منتقل می‌کند. امریکا هم اعلام کرد که 3000 سرباز به کابل و چند هزار سرباز دیگر به کویت و قطر اعزام خواهد کرد.

طالبان آخرین بار، کابل را در سال 1996 تصرف کرده بود تا شکست آنها در سال 2001، سخت‌گیرانه‌ترین قوانین در این کشور اجرا می‌شد. در روزهای اخیر، فرودگاه‌های بین‌المللی کابل با افرادی که به دنبال راه چاره بوده‌اند، پر شده است. مسافران برای سوارشدن به پروازهای تاشکند، استانبول، دهلی، اسلام‌آباد و تهران در صف‌های ناامیدانه گرفتار مانده‌اند. اما اینها، افغان‌های طبقه متوسط هستند که با آینده‌نگری و پول و ارتباط توانسته‌اند ویزا و بلیت بخرند.

در همین حال، پارک‌های کابل مملو از افغان‌های فقیرتر است که از استان‌های شمالی به این سمت آواره شده‌اند. هزاران خانواده از کندوز، تخار و دیگر مناطق که اکنون از دست دولت خارج شده‌اند، این هفته به پایتخت رسیده‌اند. به گفته سازمان ملل امسال حدود 390 هزار نفر آواره شده‌اند. پیشروی صاعقه‌وار طالبان بر سرخوردگی و اختلال عملکرد در دولت و نیروهای مسلح متمرکز شده است.