دولت دوازدهم به روز پایانی رسید و در این بین یکی از سوالات مهم وضعیت کارنامه اشتغال دولت است؛ دوران ریاست جمهوری یازدهم و دوازدهم با چه شرایطی در بازار کار به پایان رسید؟ یکی از هدفگذاری های دولت روحانی همیشه اشتغال به خصوص اشتغال جوانان بود اما آیا در این مسیر موفق بود؟ نرخ مشارکت اقتصادی 41.4درصدی و نرخ بیکاری 8.8درصدی، وضعیت بازار کاری است که دولت دوازدهم به دولت سیزدهم تحویل می ‌دهد. در این بازار 40.3درصد از کل بیکاران کشور را فارغ‌التحصیلان دانشگاهی تشکیل می‌دهند.

به گزارش همشهری، آمارهای رسمی از تحولات بازار کار واپسین روزهای مسئولیت دولت تدبیر و امید، از موفقیت نسبی این دولت در ساماندهی بازار کار نسبت به دولت قبل حکایت دارد. اما تحت‌تأثیر دو عامل اثرگذار بر اقتصاد در دولت تدبیر و امید یعنی کرونا و تحریم، این موفقیت همچنان کمتر از چیزی است که باید در بازار کار اتفاق می‌افتاد.

دولت دوازدهم در حالی مسئولیت را به دولت بعدی واگذار می ‌کند که آخرین اطلاعات منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران، از تحولات بازار کار کشور از نرخ بیکاری 8.8درصدی حکایت دارد. در بهار امسال، نرخ بیکاری گروه سنی ۱۵سال و بیشتر با یک‌ درصد کاهش نسبت به بهار سال قبل ۸.۸ درصد و نرخ بیکاری جمعیت ۱۵ تا ۲۴سال با 2.4درصد کاهش نسبت به بهار پارسال ۲۲.۱ درصد اعلام شده است. طبق اطلاعات مرکز آمار ایران، بخشی از اثرات کرونا بر بازار کار ایران در بهار امسال خنثی شده و با افزایش 0.4 درصدی نرخ مشارکت اقتصادی جمعیت 15ساله و بیشتر، نزدیک‌ به 500 هزار نفر به جمعیت فعال اقتصادی (اعم از شاغل و بیکار) افزوده شده و حدود یک‌ سوم از ریزش جمعیت فعال اقتصادی در سال گذشته جبران شده است. البته کرونا از اسفند 98 وارد ایران شده و اثرات آن بر بازار کار کشور در بهار99 کاملاً مشهود بوده است؛ ازاین ‌رو بررسی‌ها نشان می‌دهد حتی با جبران بخشی از ریزش جمعیت فعال اقتصادی سال99 در بهار امسال، بازهم جمعیت فعال اقتصادی کشور در مقایسه با بهار98 حدود یک‌ میلیون و 493هزار نفر کمتر است و هنوز به منظور عادی ‌سازی‌ شرایط بازار کار کشور باید این تعداد نیروی کار برای فعالیت وارد گود شوند. طبق آمارهای رسمی، جمعیت فعال ایران در بهار1398 حدود ۲۷میلیون و ۴۶۰هزار نفر بوده است اما در بهار امسال باوجود افزایش 0.4درصدی و اضافه ‌شدن 500هزار نفر به این جمعیت، بازهم از 25میلیون و ۹۶۷هزار نفر فراتر نرفته است.

در بهار1400، تعداد جمعیت شاغلان ۱۵ساله و بیشتر در اقتصاد ایران با رشد 0.8درصدی نسبت به بهار سال قبل، 713هزار نفر بیشتر شده است. بررسی اشتغال به‌ تفکیک بخش‌های عمده اقتصادی نیز نشان می ‌دهد که در این فصل، همچنان بخش خدمات بیشترین سهم را از بازار کار کشور به ‌خود اختصاص داده و 48.8درصد از شاغلان در این بخش فعال بوده‌اند. البته سهم این بخش در مقایسه با بهار سال قبل 0.9 درصد کاهش پیدا کرده و 455نفر از شاغلان این بخش کاسته شده است. در مقابل، اشتغال در بخش صنعت به‌عنوان دومین بخش بزرگ بازار کار ایران در بهار امسال با افزایش 1.4درصدی تعداد شاغلان نسبت به بهار سال قبل مواجه بوده و با اضافه‌شدن 581هزار و 47نفر به شاغلان صنعتی، سهم این بخش از بازار کار کشور به 33.2درصد رسیده است. اوضاع در بخش کشاورزی نیز به‌عنوان سومین بخش بزرگ بازار کار ایران، مانند بخش خدمات نامساعد بوده و با کاهش 0.7درصد سهم این بخش از بازار و ریزش 14هزار و 873نفری شاغلان آن، سهم بخش کشاورزی از بازار کار ایران به 17.9درصد رسیده است.

هکچنین در بهار امسال نرخ مشارکت اقتصادی زنان 15ساله و بیشتر در اقتصاد ایران به 13.7درصد رسیده که نسبت به بهار سال قبل 0.4درصد کمتر است. پیرو این اتفاق نرخ اشتغال زنان ایرانی نیز با 0.7درصد کاهش به 11.5درصد رسیده و در عوض نرخ بیکاری آنها با افزایش 1.9درصدی به رقم 15.6درصد رسیده است. مردانه‌شدن چهره بازار کار ایران، به‌خصوص در 2سال اخیر، گرچه از کرونا نیز تأثیر پذیرفته اما به‌هرحال تحقق رؤیای میدان‌دادن زنان در اقتصاد را نامحقق کرده است و دولت آینده کار سختی برای عادی‌سازی‌ شرایط در این حوزه و اجرای برنامه‌های آرمانی برای سهم‌دهی به زنان خواهد داشت. مساعدسازی فضا برای بازگشت زنان به بازار کار، به‌خصوص با درنظرگرفتن کاهش قدرت خرید خانوارها و افت سطح معیشت آنها، می‌تواند راهکاری برای کمک به معیشت جامعه باشد و از این منظر نیز ظرفیت قرارگرفتن در برنامه اقتصاد دولت سیزدهم را دارد.