دولت سیزدهم از فردا و بعد از برگزاری مراسم تنفیذ حکم ریاست جمهوری از سوی مقام معظم رهبری کار خود را رسما شروع خواهد کرد و به نظر می رسد طی دو هفته آینده با بررسی کابینه و رای اعتماد مجلس عملا جا به جایی دولت دوازدهم و سیزدهم به پایان برسد. اما در این بین شرایط اقتصادی کشور بسیار پیچیده است و به نظر می رسد رئیس جمهور منتخب و کابینه او به خصوص مردان اقتصادی دولت از وزیر نیرو گرفته تا وزیر نفت و اقتصاد و دارایی روزهای بسیار پرکار و سختی را در پیش داشته باشند. سوال اصلی این است که اولویت های اصلی دولت سیزدهم چیست؟

کنترل تورم

به‌ نظر سید ابراهیم رئیسی ماه‌های سخت‌ تری را نسبت به ماه‌های ابتدایی شروع کار دولت حسن روحانی در پیش داشته باشد. وقتی روحانی وارد پاستور شد، از 2‌ماه قبل و پس از قطعی شدن نام او به‌عنوان رئیس‌جمهور بعدی، انتظارات تورمی و نرخ تورم رو به کاهش نهاد و اقتصاد امیدوارانه شاهد کاهش نرخ ارز بود، اما رئیس جمهور منتخب در شرایطی وارد پاستور می‌شود که نرخ تورم و نقدینگی رو به افزایش است و پس از اعلام توقف مذاکرات وین قیمت دلار هم رشد کرده و به انتظارات تورمی دامن زده است. اولویت تیم اقتصادی دولت رئیسی دست‌کم در ماه‌های پیش‌رو و باتوجه به وضعیت معیشت مردم باید حرکت به سمت مهار تورم باشد؛ در غیر این صورت بیم آن می‌رود که بی‌سابقه ‌ترین نرخ تورم در تاریخ اقتصاد پس از انقلاب در همان ماه‌های نخست دولت رئیسی به ثبت برسد. نکته ای که رئیس اتاق تهران مسعود خوانساری هم در توئیتی نسبت به آن هشدار جدی داد:« با ادامه روند کنونی دولت آینده با تورمی در ماه های ابتدایی کار خود رو به رو خواهد شد که هیچگاه در کشور تجربه نشده است.» اما سوال اصلی این است که دولت چگونه می خواهد تورم را کنترل کند؟ به نظر می رسد انسجام مالی در دولت و شکل گرفتن یک رابطه سریع بین وزارت اقتصاد، بانک مرکزی و سازمان برنامه و بودجه لازم باشد.

درآمدهای نفتی و تحریم ها

از سوی دیگر دولت در شرایطی سرکار می آید که کشور با تحریم های بسیار سختی مواجه است و فروش نفت به دلیل همین شرایط به پایین ترین حد خود رسیده و دولت از درآمده های ارزی چندانی برخوردار نیست. علاوه بر این به دنبال به نتیجه نرسیدن مذاکرات هسته ای منابع بلوکه شده ایران هم که می توانست در ماه های ابتدایی کار دولت آزادسازی آن ها بسیار موثر باشد، همچنان قفل است و عملا دولت در این حوزه هم دست خود را بسته می بیند. در این شرایط رفع تحریم‌های بانکی و نفتی و بازپس‌گیری دوباره جایگاه ایران در بازار جهانی نفت برعهده دولت ابراهیم رئیسی و وزیر نفت او خواهد بود. دولت اگر نتواند نفت بفروشد با کسری بودجه شدید رو به رو خواهد شد و کار سخت پیش خواهد رفت.

کرونا و فشارهای اقتصادی

دولت سیزدهم در شرایطی کار خود را شروع می کند که 17 ماه از شروع کرونا در کشور می گذارد و ایران در مهار بیماری موفقیت چندانی به دست نیاورده است و پیک پنجم بیماری هم به روزهای اوج خود نزدیک می شود. در این بین دولت آینده مسئولیت واکسیناسیون عمومی مردم را برعهده دارد و از طرفی اقتصاد ایران به کمترین تاب آوری نسبت به شرایط کرونا رسیده است. تاکنون در موج های کرونا بارها محدودیت هایی برای کسب و کارها اجرایی شده است ولی موج بیکاری و فشار اقتصادی بر کسب و کارها باعث شده که دیگر اجرای این محدودیت ها چندان با سخت گیری رو به رو نباشد. تردیدی وجود ندارد که یکی از اولویت‌های مهم دولت رئیسی نحوه مدیریت و پایان دادن به جولان ویروس کرونا خواهد بود درجه تاب‌آوری اقتصاد ایران در برابر چالش‌های داخلی و شوک‌های بیرونی به ‌شدت افت کرده و دولت جدید فرصت آزمون و خطا ندارد.

بحران آب، خشکسالی و برق

نیمه تابستان روزهای اوج گرما در کشور است که با شروع کار دولت همزمان شده آن هم در سالی که خشکسالی دامن ایران را گرفته است و میزان کاهش بارندگی در 50 سال گذشته بی سابقه بوده است. در این شرایط عدم سرمایه گذاری در صنعت برق و کاهش تولید برق واحدهای برقابی (سدها به دلیل کاهش میزان آب پشت سدها) هم چالش قطع برق را در کشور به وجود آورده که اثرات منفی بسیاری داشته است. حالا در این شرایط مردم از دولت جدید و وزیر نیروی آینده انتظار دارند که چالش کمبود آب و برق را سریع سامان دهی کند که البته باتوجه به منابع انرژی و آب کشور کاری بسیار سخت و پیچیده است.