ظهور چین به عنوان یک موتورخانه بزرگ اقتصادی و مالی بسیار سریع‌تر از آنچه که تصور می‌شد اتفاق افتاد. ظهور چین در جنبه‌های مختلف مثل پیشرفت تکنولوژیک، توسعه صنعتی، تجارت جهانی و حضور در عرصه بازارهای سرمایه رخ داد و نظم سابق را به هم زد.

اما از این تصویر درخشان پانورامیک از قدرت چین، یک نکته هنوز به نتیجه نرسیده است: بین‌المللی‌شدنِ یوان، واحد پول چین که با سرعتی بسیار کندتر از تصور در حال انجام است.

بعد از بروز بحران مالی سال ۲۰۰۸ میلادی، چین هدف خود را بر این قرار داد که نظام مالی جهان را از نو بنویسد. در سال ۲۰۱۵ صندوق بین‌المللی پول به این نتیجه رسید که یوان به مرحله قیاس‌پذیری با واحدهای پول دیگر از جمله دلار، یورو، ین و پوند رسیده است. این موفقیتی برای چین به شمار می‌آمد. اما از آن زمان تاکنون و به رغم اتخاذ تدابیر مختلف، شواهد خاصی از به‌کارگیری جهانی یوان به شکل گسترده دیده نشده است.

از دست‌رفتنِ آن لحظه حساس و سرنوشت‌ساز در مورد بین‌المللی‌شدنِ یوان را می‌توان در جنبه‌های مختلف مشاهده کرد. بنا بر گزارش سویفت (سیستم جهانی ارتباطات مالی بین بانکی)، تنها ۲.۲ درصد از کل پرداخت‌های بین‌المللی و ۱.۳ درصد از تامین مالی تجاری به یوان انجام می‌شود. این در حالی است که سهم چین از تجارت جهانی کالا ۱۲.۴ درصد است اما نسبت استفاده از یوان در پنج سال اخیر تفاوتی نکرده است. یوان به عنوان واحد ذخیره ارز هم مورد توجه بسیار زیاد قرار نگرفته است و تنها ۲.۱ درصد از ذخایر ارزی جهانی به یوان است. این در حالی است که رقم مشابه در مورد دلار ۵۵.۲ درصد است.

اما شواهد حاکی از آن است که چین عزم خود را برای تغییر اوضاع یوان و بین‌المللی‌شدنِ گسترده آن جزم کرده است. توجه زیادی روی پتانسیل بین‌المللی یوانِ دیجیتال (e-CNY) هم وجود دارد. یوان دیجیتال از این جهت اهمیت دارد که می‌تواند خارج از معماری مالیِ تحت نفوذ آمریکا مورد استفاده قرار بگیرد.

چین ظاهرا می‌خواهد از جنبه‌های مختلف، تلاش خود در مورد یوان را گسترش دهد. از آن جمله می‌توان به تسهیل استفاده از یوان در تبادل‌های تجاری خارجیِ شرکت‌های چندملیتی اشاره کرد. برنامه‌های دیگر شامل تسهیل استفاده از یوان در سرمایه‌گذاری‌های مختلف خارجی نیز می‌شود.

دلایل بین‌المللی‌شدنِ یوان اغلب در قالب موضوعات کاملا اقتصادی و مالی تعریف می‌شود. اما نباید جنبه مهم دیگر - یعنی اهداف ژئوپلیتیک چین- را نادیده گرفت. اول اینکه تنش‌های بالاگرفته بین چین و آمریکا باعث شده که چین اهمیت و فوریت حذف وابستگی خود به دلار و نظام مالی دلار-محور جهانی را بیش از پیش درک کند. چین حالا می‌داند که اگر قرار است به عنوان رقیب و همتای آمریکا جدی گرفته شود، نمی‌تواند به واحد پول رقیب خود و نظام مالی آن وابستگی داشته باشد.

این در حالی است که چین در گذشته قبول کرده بود که استفاده از نظام مالی دلار-محور جهانی برایش مزایایی دارد و به حفظ آن می‌ارزد. چین در همین راستا سعی کرده بود خود را با این وضع وفق بدهد. اما حالا میزان قدرت و اختیارات فرامرزی آمریکا با استفاده از هژمونی دلار چنان بالا رفته که چین نمی‌تواند آن را بپذیرد. همچنین تهدیدهای احتمالی در خصوص کنار گذاشتن چین از سیستم سویفت باعث شده که چین عزم قوی‌تری برای جدایی خود از دلار داشته باشد.

نکته دوم هم این است که چین می‌داند بدون استفاده جهانی گسترده از یوان، قادر به تحقق اهداف ژئوپلیتیکی خود در عرصه سیاست خارجی نخواهد بود. چین به اندازه آمریکا نمی‌تواند از ابزار پیچیده تحریک استفاده کند و تبعات منفی برای رقبای خود ایجاد کند. اگر چین می‌خواهد نفوذی مثل آمریکا داشته باشد باید حداقل در خود آسیا یوان را به استفاده گسترده بیندازد.

اینجاست که یک تناقض پیش روی چین قرار می‌گیرد. استفاده گسترده و بین‌المللی از یوان می‌تواند نفوذ ژئوپلیتیکی و سیاسی چین را تقویت کند اما در عین حال، کنترل چین بر جریان یوان کم خواهد شد و میزان نوسان ارزش تبادل یوان نیز در کنترل چین نخواهد بود.

در میان کشورهای آسیایی، استفاده از یوان به جای دلار می‌تواند مزایای زیادی داشته باشد؛ چون اکثر آنها تبادل‌های تجاری گسترده‌ای با چین دارند و در برخی از آنها حتی توسعه اقتصادی وابسته به چین است. چین در عین حال انگیزه زیادی برای کم‌کردن نفوذ آمریکا در میان کشورهای شرق و جنوب آسیا دارد و بین‌المللی‌شدنِ یوان از این بابت هم اهداف سیاسی چین را برآورده می‌کند. با همه اینها، پیچیدگی‌های نظام مالی جهانی را نباید فراموش کرد چون استفاده از یوان برای نهادهای بین‌المللی مالی هم دردسرهای زیادی دارد. راه چین در بین‌المللی‌کردن یوان فعلا دراز است.