بحران کرونا وجوه آرام‌تری هم دارد. کووید طولانی‏مدت که در کشورهای ثروتمند خود را نشان داد و حالا با واکسیناسیون گسترده از آن‌ها خارج می‌شود، در کشورهای فقیر هم تاثیر خود را دارد. سندرم‌های پساکووید، دسته‌ای از علایم هستند که دست‏کم سه ماه پس از درگیری با این ویروس روی بخشی از بدن تاثیر می‌گذارند. سه نوع علامت از بقیه برجسته‌تر هستند: تنگی نفس، خستگی و «مه‌آلودگی مغز». در بریتانیا از هر پنج نفری که با علایم طولانی‌مدت کووید رنج می‌‌برند، سه نفر اعلام کرده‌اند که فعالیت‌هایشان اندکی محدود شده‌است و یکی از آن‌ها عنوان می‌کند که این محدودیت بسیار شدید است، یعنی حتی نمی‌توانند مشاغل پشت میزی پاره‌وقت را به‏درستی انجام دهند.

اعداد و ارقام واقعا ترسناک هستند. در بریتانیا تقریبا نیم میلیون نفر علایم طولانی‌مدت کووید را برای مدت زمانی طولانی‌تر از 6 ماه داشته‌اند. شانس این افراد برای بهبود کامل احتمالا بسیار اندک است. اکثریت عظیمی از این افراد در اوج توانایی کاری خود به لحاظ سنی قرار دارند. طبق آخرین سرشماری این کشور، که موج دوم کرونا را به طور کامل در بر نمی‌گیرد، 1.1 درصد از جمعیت بریتانیا دست‏کم سه ماه با علایم بیش از 3 ماهه کرونا درگیر بوده‌اند که این گروه سهمی 1.5 درصدی در بازار کار دارند. تقریبا 15 درصد جمعیت بریتانیا تا آن زمان آلوده شده‌بودند. اگر این نرخ را به تعداد ابتلای جهانی تعمیم بدهیم تاکنون تقریبا 1.2 میلیارد نفر درگیر شده‌اند، و این یعنی بیش از 80 میلیون نفر همین حالا هم با کرونای بلندمدت درگیر هستند.

هنوز فشار این مسئله به درستی اندازه‌گیری نشده‌است، اما قطعا با اعدادی بزرگ روبه‌رو خواهیم بو. موسسه ملی پژوهش سلامت بریتانیا اعلام کرده‌است که 80 درصد از مبتلایان به دلیل بیماری با ناتوانی در کار روبه‌رو شده‌اند و بیش از یک‌سوم‌ آن‌ها اعلام کرده‌اند که این مسئله فشار مالی زیادی را به آن‌ها وارد کرده‌است.

بنابراین در حال حاضر با پدیده‌ای جدید از این بیماری روبه‌رو هستیم: افرادی که یک بار به بیماری کووید مبتلا شده‌اند، پس از طی کردن چند ماه هنوز هم علایمی از آن را در بدن خود دارند و این مسئله باعث شده‌است که نتوانند به خوبی کارهای شغلی خود را انجام دهند. همین مسئله فشار مالی زیادی به این افراد وارد کرده و ممکن است آن‌ها را برای همیشه از جریان نیروی کار حذف کند.

 چه باید کرد؟

تا این‌جای کار، کووید طولانی‌مدت درمانی پیدا نکرده‌است. آنچه دانشمندان تاکنون فهمیده‌اند این است که ترکیبی از عفونت ویروسی (که احتمالا بالاخره دارویی برای آن پیدا خواهد شد) با یک اختلال ایمنی مزمن که نیازمند مراقبت پیچیده و گران‌قیمت‌تری است و آسیب باقی مانده به بافت‌های بدن که ناشی از عفونت اصلی کووید-19 است، چنین پدیده‌ای را ایجاد کرده‌است. برای دو مورد اول این موارد بالاخره درمان دارویی پیدا خواهد شد. آمریکا به تنهایی 1.15 تریلیون دلار را به پژوهش درباره این مسئله اختصاص داده‌است. البته در حال حاضر افرادی که از این وضعیت رنج می‌برند نیازمند ماه‌ها بازپروری هستند تا بتوانند با شرایط کنار بیایند.

نظام‌های بهداشتی و کارمندان باید خود را برای افرادی که به صورت طولانی‏مدت از کووید رنج می‌برند آماده کنند که شامل افرادی می‌شود که مدرکی برای آلودگی قبلی ندارند زیرا اصلا تست نداده‌اند. بازپروری به‏روز و علمی می‌تواند جلوی عقب‌نشینی و افت شدید در مسائل سلامتی و مالی اشخاص را بگیرد. کلینیک‌های تخصصی کوویدِ طولانی می‌توانند سرعت این فرایندها را افزایش دهند. در حال حاضر، بیماران از یک متخصص به سراغ متخصص بعدی می‌روند و امیدوارند درمانی پیدا کنند.

از سوی دیگر کارفرمایان هم باید به فکر راهی باشند که با این وضعیت نیروی کار خود بهتر کنار بیایند. دولت‌ها هم می‌توانند با مشوق‌های خود هم افرادی که با این مشکلات دست‌وپنجه نرم می‌کنند و هم کارفرمایان را به یافتن راه‏حلی تشویق کنند. اگر دولت‌ها چنین کاری نکنند، میلیون‌ها فرد جوان که در آغاز یا میانه راه کاری خود هستند می‌توانند به صورت دائمی از نیروی کار خارج شوند. برای مثال دولت هلند طرحی ارائه داده‌است که نیروی کار و کارفرما را با بسته‌های حمایتی به یافتن راهی برای تعامل بر سر این مسئله دعوت می‌کند. دورکاری و برنامه کاری منعطق می‌تواند یک راه حل باشد تا دست کم طی چند ماه تعداد افرادی که چنین مشکلی دارند کاهش پیدا کند.

در دوره اوج این همه‌گیری اشتباهات فراوانی صورت گرفت اما می‌توان با ناگهانی بودن آن، توجیهش کرد. در حال حاضر هیچ بهانه‌ای برای مدیریت نکردن این برنامه وجود ندارد، و وقتی اضافی برای هدر دادن هم وجود ندارد.