در شرایطی که بسیاری از شهرها و کلان شهرهای درگیر قطعی شدید برق است حالا مسئولان وزارت نیرو خبر از تنش شدید آبی در بسیاری از شهرهای کشور می دهند؛ اتفاقی که می تواند قطعی آب و جیره بندی را هم به قطعی برق در روزهای آینده اضافه کند. کاهش بارندگی و افزایش دما به تشدید تنش آبی در کشور منجر شده و در این بین اهمیت مدیریت مصرف آب را پررنگ‌تر کرده است. طبق آمارها، میزان بارندگی 52درصد و ورودی آب به سدها تا 60درصد کمتر شده و در این شرایط گسترده تنش آبی در کشور به‌شدت افزایش یافته است. در آستانه گرم‌ترین روزهای سال، آمارها از وضعیت نامساعد منابع آبی حکایت دارد. در این شرایط، گرچه دستگاه‌های متولی حوزه آب تأمین پایدار آب شرب را در اولویت قرار داده‌اند؛ اما از یک‌سو کاهش شدید بارندگی و از سوی دیگر افزایش دمای هوا و رشد مصرف آب، باعث شده 304 شهر به نقطه سر به سری تولید و مصرف آب برسند که از میان آنها 101شهر با عبور از نقطه سر به سری دچار کسری آب شده و در وضعیت قرمز قرار گرفته اند.

آخرین آمارهای وزارت نیرو از وضعیت بارندگی کشور حاکی از این است که در 286 روز سپری شده از سال آبی 1400- 1399یعنی از اول مهر 1399تا شامگاه 13تیرماه 1400، میانگین ارتفاع ریزش‌های جوی در کشور به 145میلی‌متر رسیده که نسبت به میانگین 303 میلی‌متر در دوره مشابه سال آبی قبل 52 درصد و نسبت به میانگین 230میلی‌متر در دوره‌های مشابه نیم ‌قرن اخیر 37 درصد کاهش نشان می‌دهد. در این دوره زمانی، بهترین شرایط بارندگی به حوضه آبریز «دریاچه ارومیه» اختصاص داشته که میانگین بارش‌های آن نسبت به ‌مدت مشابه سال قبل، فقط 17درصد کاهش پیدا کرده است اما در مقابل حوضه آبریز «مرزی شرق» با کاهش 70درصدی بارندگی نسبت به سال قبل عنوان کم‌ باران‌ترین حوضه را از آن خود کرده است. بعد از آن حوضه آبریز «قره قوم» با افت 64درصدی بارندگی و حوضه آبریز «فلات مرکزی» با کاهش 58درصدی بارش‌های جوی در رتبه‌های بعدی کم‌ باران‌ترین حوضه‌ها قرار می‌گیرند. نکته قابل ‌تأمل در سال آبی جاری این است که حوضه آبریز «خلیج‌فارس و دریای عمان» به‌عنوان دومین حوضه پرباران کشور نیز کاهش قابل ‌توجه بارندگی را تجربه کرده و میانگین بارش‌های آن 54 درصد از مدت مشابه سال قبل کمتر است. همچنین حوضه آبریز «دریای خزر» به ‌عنوان پرباران ‌ترین حوضه آبریز ایران، در سال آبی جاری، شاهد افت 33 درصدی بارش بوده و میانگین ارتفاع بارندگی آن از 434 میلی‌متر به 291 میلی‌متر رسیده است.

به اعتقاد کارشناسان سال 1400می‌ تواند نخستین سال از دوره جدید خشکسالی در ایران باشد که در این صورت باید برای عبور از بحران بلندمدت برنامه‌ ریزی کرد و با مدیریت مصرف آب شرب، مانع از بروز تنش‌های بزرگ‌تر در سال‌های آینده شد. آنگونه که در آمارهای ارائه شده از سوی مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب کشور مشهود است، اجرای سیاست‌های کاهش مصرف سرانه آب شرب در کشور که از سال 1387در دستور کار قرار گرفته، با موفقیت‌های قابل‌توجهی روبه ‌رو بوده و اگر این اتفاق رخ نمی‌داد، یقیناً در عبور از خشکسالی فعلی مشکلات بزرگی ایجاد می ‌شد.

ایران در حالی بیش از نیمی از بارندگی خود را در سال آبی 1400– 1399از دست داده که همزمان افزایش دما را نیز تجربه می‌کند و به‌ واسطه گرمای زودرس، با مشکل افزایش مصرف آب با فعالیت پیش از موعد سیستم‌های سرمایشی مواجه شده است. براساس آمارها، در ایران حدود 11درصد مصرف آب در فصل گرما، ناشی از فعالیت کولرهای آبی است و تغییر در الگوی مصرف این حوزه، نتایج ملموسی در میزان استفاده از منابع آبی خواهد داشت. از سوی دیگر، کاهش بارندگی و افزایش دمای هوا، به افت سطح ذخیره آب مخازن سدهای کشور منجر می‌شود؛ آن ‌هم درحالی‌که تأمین آب شرب ۴۶۷ شهر مستقیماً وابسته به منابع آب سدهاست. بررسی وضعیت آب سدهای مهم کشور که وظیفه تأمین آب شرب شهرها را بر عهده دارند حاکی از این است که میزان ورودی آب به مخازن سدها در سال آبی جاری نسبت به متوسط سال قبل تا ۶۰ درصد کاهش پیدا کرده و این اتفاق به کاهش 34درصدی ذخیره آب در مخازن منجر شده است. معنای این آمارها، سخت‌تر شدن شرایط آبی در تابستان امسال برای تعداد قابل‌توجهی از شهرهاست که عبور از آن جز با مدیریت مصرف امکان‌پذیر نیست. آمارهای شرکت آب و فاضلاب کشور حاکی از این است که در سال‌جاری ۳۰۴ شهر در معرض تنش آبی هستند؛ یعنی میزان تولید و مصرف آب در آنها به نقطه سربه‌سری رسیده که از این تعداد 101شهر با پیشی گرفتن مصرف آب نسبت به تولید مواجه شده‌اند و از نظر تأمین آب در وضعیت قرمز قرار دارند. در این بین مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران هم از ورود استان به وضعیت نارنجی یعنی هشدار کم‌آبی خبر داده و گفته است: قطع آب مشترکان بد مصرف از مردادماه در دستور کار خواهد بود.