مهم‌ترین عامل اثرگذار بر بازار در 6 ماهه نخست سال، شیوع جهانی ویروس کرونا بود که در ابتدای دوره شیوع این ویروس، بسیاری از معادن و صنایع معدنی به دلیل رعایت پروتکل‌های بهداشتی و نیز باتوجه‌به کاهش چشمگیر تقاضای جهانی برای کامودیتی‌ها، سطح تولید و تجارت خود را پایین بیاورند و درنتیجه این مسئله افت قیمت اکثر محصولات معدنی و فلزی را در دنیا سبب شد. مرکز پژوهش‌های مجلس گزارش تحولات داخلی و بین المللی حوزه معادن و صنایع معدنی در 6 ماهه نخست سال 1399 را منتشر کرده است.

معادن و صنایع معدنی دنیا به‌ویژه چین توانستند تا پس از یک دوره رکود و افت تقاضا و قیمت‌ها، روند روبه‌رشدی را در پیش گیرند. راه‌اندازی مجدد کسب‌وکارها در کشور چین و غلبه بر شیوع بیماری در این کشور و درنظرگرفتن نقش مؤثر چین در بازار کامودیتی‌های دنیا، تقاضای محصولات معدنی و فلزی را مجدداً افزایش داده و رشد قیمت‌ها از ماه مه 2020 آغاز و تا ماه سپتامبر ادامه یافت. تضعیف دلار در این بازه زمانی یکی دیگر از دلایل مهم روی‌آوردن سرمایه برای خرید محصولات معدنی و فلزی بود که موجب افزایش قیمت کامودیتی‌ها در دنیا شد.

پس از کنترل نسبی شیوع کرونا در چین در اوایل سال 1399، گزارش انجمن آهن و فولاد این کشور نشان داد که تولید روزانه فولادسازان مجدداً افزایش‌یافته و موجودی انبارها به‌سرعت در حال تخلیه است که نشان‌دهنده رشد تقاضا و درنتیجه افزایش قیمت‌ها بود. در خرداد 1399 و با آرام شدن شرایط شیوع ویروس کرونا در چین، ضریب بهره‌برداری از واحدهای کوره بلند این کشور نسبت به 63 درصد ماه فوریه، رشد قابل‌ملاحظه‌ای کرد. موجودی انبارهای سنگ‌آهن در بنادر چین، موجودی بیلت در انبارهای تانگشان و شاخص موجودی کک در واحدهای کک‌سازی چین نیز نزولی شد که همه این موارد نشان‌دهنده بهبود وضعیت فولادسازان این کشور در بازه زمانی مورد اشاره بود که باعث شد قیمت‌های جهانی بعد از سقوط ماه فوریه، روندی صعودی را تجربه کنند. عبور کشور چین از بحران کرونا و تحریک تقاضای این کشور از طریق تعریف پروژه‌های زیرساخت بزرگ‌مقیاس، از عوامل بهبود تقاضای فولاد و رشد قیمت‌ها بود.

*محصولات معدنی در ایران چه مشکلاتی داشتند؟

در مقایسه 6 ماهه نخست سال 1399 با همین زمان در سال 1398 تولید بخش عمده‌ای از محصولات معدنی و فلزی در ایران با رشد روبه‌رو بوده است. در این مدت در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، تولید پودر آلومینا 4.2 درصد، آلومینیم 55.4 درصد، کاتد مس 5.5 درصد، سنگ‌آهن 17.7 درصد، گندله 8.9 درصد، آهن اسفنجی 12.9 درصد، شمش فولادی 0.6 درصد و محصولات طویل و تخت فولادی 2.1 درصد رشد داشته است. در این میان تولید کنسانتره سنگ‌آهن با افت 3.2 درصدی و کنسانتره زغال‌سنگ با افت 6.2 درصدی روبه‌رو بوده است.

صادرات این بخش در 6 ماهه نخست سال از نظر وزنی با افت 42 درصدی و از نظر ارزشی با افت 43 درصدی مواجه بوده است. از مهم‌ترین دلایل افت صادرات محصولات معدنی و فلزی می‌توان به شرایط جدید ناشی از شیوع ویروس کرونا، سیاست‌های تنظیم بازار دولت به‌منظور کنترل عرضه و قیمت محصولات معدنی و فلزی در کشور، وضع عوارض صادراتی، تشدید تحریم‌های بین‌المللی، محدودیت در انتقال پول و حمل‌ونقل دریایی اشاره کرد.