یکی از اولین کارهایی که جو بایدن با رسیدن به ریاست جمهوری آمریکا انجام داد، توقف پروژه جنجالی خط لوله‌ کی‌استون ایکس‌ال بود. قرار بود این خط لوله ۱۲۰۰ مایلی، نفت خام کانادا را به ایالت نبراسکای آمریکا و از آنجا به پالایشگاه‌های خلیج مکزیک برساند. باراک اوباما نیز جلوی این پروژه را در سال ۲۰۱۵ گرفته بود اما در دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ به آن چراغ سبز داده شد. مقامات استان آلبرتای کانادا حالا بابت از دست‌ دادن این پروژه و ضرر اقتصادی آن خشمگین‌اند؛ اما بومیان آمریکا و نیز حامیان محیط زیست از تصمیم بایدن ابراز خوشحالی کرده‌اند. حالا پرسش این است که لغو این پروژه در مناسبات آینده کانادا و آمریکا چه تاثیری خواهد داشت؟

جاستین ترودو نخست وزیر کانادا تمایل داشته که اقتصاد استان‌های غربی کانادا با راه‌اندازی پروژه خط لوله کی‌استون جانی تازه بگیرد. حالا که این‏طور نشده، او از سوی مقامات استان آلبرتای کانادا تحت فشار قرار دارد که به تلافی این اقدام آمریکا، تحریم‌های تجاری علیه واشینگتن اعمال کند. اما ترودو به وضوح دوست دارد مناسبات خوبی با آمریکا داشته باشد و بنابراین بعید است که او در آغاز به کار یک دولت جدید در آمریکا، چنین کاری انجام دهد. از آن سو، در آمریکا نیز رسانه‌های جمهوری‌خواه از لغو این پروژه توسط بایدن ابراز نارضایتی کرده‌اند و آن را اقدامی آسیب‌رسان به بخش نفت و گاز آمریکا خوانده‌اند.

اما شکی نیست که ضرر اصلی در این میان متوجه کانادا شده است. کانادا حدود ۸۰ درصد از نفت خود را به آمریکا صادر می‌کند و مناطقی مثل آلبرتا به شدت به این بخش وابستگی دارند؛ به طوری که در این استان کانادا ۱۴۰ هزار فرصت شغلی در صنعت نفت وجود داشته و درآمدهای نفت و گاز تشکیل‌دهنده بیست درصد از بودجه این استان بوده‌اند. اگر پروژه خط لوله کی‌استون ایکس‌ال به نتیجه می‌رسید، در کانادا و به خصوص در استان آلبرتا ۲۸۰۰ فرصت شغلی جدید و در آمریکا نیز 10 هزار فرصت شغلی ایجاد می‌شد.

هدف کانادا از دنبال‌کردن بحث خط لوله کی‌استون ایکس‌ال این بوده که با رساندن ماسه‌نفت خود به پالایشگاه‌های خلیج مکزیک، قیمت تمام‌شده آن را کاهش بدهد. اما این خط لوله سال‌ها با اعتراض گروه‌های مختلف در داخل آمریکا مواجه بود. هدف دیگر کانادا هم این بوده که موانع موجود در سر راه انتقال ماسه‌نفت خود و رساندن آن به بازار را کاهش بدهد. اگر پروژه کی‌استون ایکس‌ال به نتیجه می‌رسید، کانادا روزانه ۸۳۰ هزار بشکه ماسه‌نفت دیگر تولید می‌کرد. این در حالی است که کل تولید ماسه‌نفت کانادا به صورت روزانه ۲.۹ میلیون بشکه است و بنابراین کی‌استون می‌توانست به افزایش جذب سرمایه‌گذاری در پروژه‌های مشابه نیز بیانجامد و درآمدهای جدیدی برای استان آلبرتا و کانادا به همراه بیاورد. حالا اما آلبرتا از آن سرمایه ۱.۵ میلیارد دلاری که دولت کانادا به پروژه خط لوله کی‌استون ایکس‌ال اختصاص داده بود محروم می‌شود.

البته کی‌استون تنها خط لوله انتقال نفت کانادا به آمریکا نیست و به همین جهت، این پرسش مطرح شده که آیا بقیه این خط لوله‌ها هم ممکن است به سرنوشت کی‌استون ایکس‌ال مبتلا شوند یا نه. برخی صاحب‌نظران معتقدند که لغو پروژه خط لوله کی‌استون درواقع به دلیل مخالفت با ماسه‌نفت کانادا و تبعات زیست‌محیطی آن بوده و بنابراین چنین تصمیمی باعث توقف فعالیت سایر خطوط لوله بین کانادا و آمریکا نخواهد شد.

از آنجا که برخی از مقامات کانادایی از شکایت حقوقی علیه آمریکا حرف‌ زده‌اند، بحث در این خصوص هم در رسانه‌ها مطرح شده است. کریستین فان بیزانبس استاد حقوق دانشگاه کلگری در آلبرتا می‌گوید حتی اگر موضوع به دادگاه کشیده شود، سال‌ها طول خواهد کشید و باعث تغییر دستور جو بایدن هم نخواهد شد. پس بهتر است کانادا به جای تمرکز روی تغییر تصمیم جو بایدن یا به چالش‌کشیدن آن از لحاظ حقوقی، روشی دیگر را دنبال کند. در جهانی که به سمت سبز شدن و انرژی‌های جدید پیش می‌رود، این پرسش نیز مطرح می‌شود که واقعا چقدر به ظرفیت‌های جدید در ساخت خطوط لوله نیاز است.

در این میان، به نظر می‌رسد تصمیم جو بایدن برای توقف پروژه خط لوله کی‌استون که طبق وعده‌های انتخاباتی‌اش و در جهت تحقق اهداف محیط زیستی انجام شده، از جهات دیگری برای کشورهای دیگر اهمیت دارد. بسیاری از کشورها این تصمیم را نشانه‌ای از تمایل احتمالی دولت جدید آمریکا برای بازگشت به معاهده اقلیمی پاریس تلقی کرده‌اند. با این اوصاف به نظر می‌رسد کانادا در اعتراض به تصمیم بایدن تنها بماند و بنابراین احتمالا این نکته در مناسبات دو کشور در دوران ریاست جمهوری بایدن تاثیر مستقیمی نخواهد گذاشت.