جمعیت کشور طی چند سال اخیر همواره در حال افزایش بوده است. در سال 1398 بیش از نیمی از جمعیت کشور (51.6درصد) را مردان و کمتر از نیمی از جمعیت (49.4 درصد) را زنان تشکیل داده‌اند، طی سال‌های 90 تا 98 جمعیت کشور 10.5 درصد افزایش‌یافته است که این نسبت برای مردان و زنان به ترتیب 10.8 و 10.2 درصد است. مرکز آمار و اطلاعات راهبردی وزارت کار در گزارشی ویژگی‌های اجتماعی- اقتصادی زنان سرپرست خانوار و خودسرپرست را بررسی کرده است.

طبق این گزارش، تعداد خانوار دارای سرپرست مرد در سال 1398، بیش از 22 میلیون خانوار و تعداد خانوار دارای سرپرست زن نیز بیش از 3 میلیون خانوار است. خانوارهای دارای سرپرست مرد طی سال‌های 1390 تا 1398، حدود 20.6 درصد افزایش‌یافته است ولی در مورد تعداد خانوارهای معمولی دارای سرپرست زن شاهد افزایش حدود 26.8 درصدی بوده‌ایم.

نسبت زنان سرپرست خانوار به کل سرپرست خانوار (مرد و زن) در سال 1390 برابر با 13.1 درصد و در سال 98 حدود 13.7 درصد است که براین‌اساس مشاهده می شود این نسبت در سال 98 نسبت به سال 90 به میزان 0.6 درصد افزایش‌یافته است.

همچنین مشاهده می‌گردد نسبت زنان خودسرپرست به زنان سرپرست خانوار در سال 90، 37.3 درصد و در سال 1398، 41.5 درصد است که براین‌اساس مشاهده می‌گردد طی دوره 9 ساله تعداد زنان خودسرپرست در حال افزایش است. به‌طوری‌که طی این دوره تعداد زنان خودسرپرست حدود 41.4 درصد افزایش داشته است، به عبارتی 1.4 برابر شده است.

علاوه بر این نسبت جنسی (زن به مرد) طی سال‌های 1390 الی 1398 روندی صعودی دارد، به‌عبارت‌دیگر در سال 1390 به‌ازای هر 100 سرپرست مرد حدود 15 سرپرست زن وجود داشته است که این نسبت در سال 1398به حدود 16  نفر رسیده است. این روند صعودی نیز نشان‌دهنده افزایش تعداد زنان سرپرست خانوار طی سال‌های اخیر است.

*زنان سرپرست خانوار در کدام استان ها بیشتر هستند؟

بین استان‌های کشور در سال 1398، استان‌های سیستان و بلوچستان و گیلان با (20.1 درصد) و همدان (17.3 درصد) به ترتیب بیشترین و استان‌های آذربایجان غربی با (9.9 درصد) کردستان (10.1 درصد) و هرمزگان (10.8 درصد)، به ترتیب کمترین درصد زنان سرپرست خانوار را به خود اختصاص داده‌اند.

از طرفی محاسبات نشان می‌دهد که زنان سرپرست خانوار در سال 1398نسبت به سال 1390، حدود 26.8 درصد افزایش‌یافته‌اند، درحالی‌که در همین بازه زمانی مردان سرپرست خانوار حدود 20.6 درصد افزایش داشته‌اند که بیانگر این موضوع است که در این بازه زمانی 8 ساله، زنان سرپرست خانوار افزایش بیشتری نسبت به مردان سرپرست خانوار داشته‌اند.

در بین استان‌های کشور در سال 1398، استان‌های خراسان جنوبی (72.0 درصد) یزد (62.6)، گیلان (62.1درصد) به ترتیب بیشترین و سه استان خوزستان (21.6 درصد) هرمزگان (23.6 درصد) و ایلام (29 درصد) به ترتیب کمترین درصد زنان خودسرپرست را بین کل زنان سرپرست خانوار به خود اختصاص داده‌اند.

به عبارتی در 9 استان کشور که عبارت‌اند از: خراسان جنوبی، یزد، گیلان، مازندران، قزوین، آذربایجان شرقی، مرکزی، زنجان و البرز بیش از نیمی از جمعیت زنان سرپرست خانوار، خودسرپرست (تک‌نفره) هستند. در 15 استان کشور نیز، نسبت زنان خودسرپرست در مقایسه با زنان سرپست خانوار بالاتر از نسبت آن در کشور (بالاتر از 41.5 درصد) است.

از طرفی همان گونه که مشاهده می‌گردد زنان خودسرپرست در سال 1398نسبت به سال 1390، حدود 41.4 درصد افزایش‌یافته‌اند.

در بین استان‌های کشور در سال 1398، استان‌های اردبیل (94  درصد) قم (93.5 درصد) و قزوین (90.5درصد) به ترتیب بیشترین و استان‌های هرمزگان (56.6 درصد) لرستان (65.4 درصد) تهران (66.4 درصد) به ترتیب کمترین درصد زنان خودسرپرست را در بین کل خانوارهای خودسرپرست به خود اختصاص داده‌اند.

*وضعیت اشتغال زنان سرپرست خانوار چگونه است؟

جمعیت فعال زن سرپرست خانوار طی سال‌های 1390 الی 1398 از 356117 نفر به 439985  نفر رسیده است که بیانگر افزایش 23.6 درصدی است از طرفی جمعیت شاغل زن سرپرست خانوار طی سال‌های مذکور از 339284 نفر به 417566 نفر رسیده است که شاهد افزایش 23.1 درصدی هستیم. همچنین در سال 1398 نرخ مشارکت اقتصادی برای زنان سرپرست خانوار 12.5 درصد و خودسرپرست 8.8 درصد است. نرخ بیکاری برای زنان سرپرست خانوار 5.1 درصد و خودسرپرست 6.5 درصد است.

در بین استان‌های کشور در سال 1398، بیشترین نرخ بیکاری زنان سرپرست خانوار به ترتیب مربوط به استان‌های بوشهر (17.5 درصد) البرز (14.8 درصد) سیستان و بلوچستان (13.1 درصد) است.

*زنان سرپرست خانوار بیشتر در کدام دهک ها هستند؟

در سال 1398، بیشترین درصد زنان سرپرست خانوار به ترتیب مربوط به دهک‌هایی اول (45.2 درصد) و دوم (22.4 درصد) و کمترین درصد به ترتیب مربوط به دهک‌های هفتم (7.8 درصد) و دهم (8 درصد) هستند.

در سال 1398، بیشترین درصد زنان سرپرست خانوار باسواد به ترتیب مربوط به استان‌های تهران (75.4 درصد)، قم (60 درصد) و یزد (58.6 درصد) است و کمترین درصد زنان سرپرست خانوار باسواد به ترتیب مربوط به استان‌های لرستان (24.2 درصد) خراسان جنوبی (28.7 درصد) و ایلام (29.3 درصد) است.