ایلان ماسک دارد برنامه‌ریزی می‌کند تا به‌زودی یک نمونه اولیه از وسیله نقلیه‌ای ارایه کند که شاید تغییردهنده بازی در سفرهای فضایی باشد. «استارشیب» که فضاپیمای شرکت «اسپیس ایکس» به مدیریت ایلان ماسک است، از قرار معلوم، یک سیستم حمل‌ونقل فضایی چندبار مصرف است که می‌تواند تا 100 نفر را به مریخ، سیاره سرخ منظومه شمسی، ببرد. ویژگی بنیادین شرکت خصوصی ایلان ماسک که در حوزه سفر فضایی فعالیت می‌کند، این است که حیات را چندسیاره‌ای کند. این برنامه تاحدی نشأت‌گرفته از تهدید‌های وجودی مثل تصادف سیارک‌ها به زمین است که به اندازه کافی تهدید بزرگی برای نابودی حیات بشر است. سکونت در سیاره‌های دیگر می‌تواند تخم‏مرغ‌های حیات بشر را در سبدهای مختلفی قرار دهد تا اگر یکی از این سیاره‌ها با فاجعه بزرگی روبه‌رو شد، تمدن بشری محفوظ بماند.
در سال 2016، این کارآفرین در یک کنفرانس بین‌المللی در مکزیک گفت: «تاریخ در حال دوشاخه شدن در دو جهت است. یک مسیر این است که تا همیشه روی زمین بمانیم و بنابراین با یک حادثه که در نهایت منجر به انقراض انسان می‌شود مواجه شویم. مسیر جایگزین این است که تبدیل شویم به یک تمدن که در فضا سفر می‌کند و یک گونه چندسیاره‌ای. من امیدوارم توافق کنیم که این راه درستی است که باید برویم.»
ماسک اغلب از رویای خود برای شهرسازی در مریخ حرف زده است. او بر این باور است که برای سکونت در ماه باید افراد زیادی در مریخ مستقر شوند تا این سیاره بتواند خود را به یک محیط پایدار برای زندگی انسان تبدیل کند. تحقق این رویا نیاز به وسیله‌ای دارد که این کار را بکند. «استارشیپ» ترکیبی از راکت و فضاپیما است که می‌تواند بیش از 100 نفر را در یک مرتبه روی سیاره سرخ ببرد. این سیستم کاملا قابلیت استفاده مجدد را برای سفر فضایی دارد و به این معنی است که عناصر سخت‌افزاری سفینه دیگر لازم نیست که روی دریا فرود بیایند یا در فضا بسوزند و نابود شوند. این تجهیزات سخت‌افزاری می‌توانند سالم فرود بیایند و دوباره شلیک شوند و به این ترتیب هزینه سفر فضایی بسیار کاهش می‌یابد.
نگاهی به این سفینه نشان می‌دهد که از دو تکه ساخته شده؛ یکی بخش راکتی که «سوپر هوی» نامیده می‌شود و یکی که بخش فضایپمای این سفینه است و «استارشیپ» نام دارد. کل این دو بخش که در امتداد هم به یکدیگر متصل می‌شوند 120 متر طول دارد و به مجموع آن «استارشیپ» گفته می‌شود. بخش فضاپیمای آن از جنس استیل ضدزنگ است که یادآور موشک‌های نسل طلایی داستان‌های علمی‌تخیلی است. در نوک این ترکیب قرار می‌گیرد و اجناس و افرادی که می‌خواهند به عمق فضای بروند در آن مستقر می‌شوند. در بخش پایینی موشک نیز منبعی از متان و اکسیژن قرار دارد که نقش سوخت راکت را بازی می‌کنند. متان معمولا سوختی نیست که برای فضاپیماها استفاده شود اما توانسته اعتماد سازندگان را جلب کند. البته سازندگان گفته‌اند که متان برای سطح کره مریخ که انتظار می‌رود حیات در آن یافت شود نیز مناسب‌تر است. اسپیس ایکس حدود یک دهه است که روی رسیدن به سوخت مناسب برای موشک‌های مریخ‌پیما مطالعه می‌کند. دانشمندان این شرکت دارند سعی می‌کنند سوخت فضاپیمای استارشیپ را برای برگشت به زمین از منابع موجود در سیاره مریخ تهیه کنند. اگر بتوانند موفق شوند، می‌توانند به سوختی دست یابند که از نظر هزینه اقتصادی است.
در مورد موشک این سفینه هم باید گفت که طول موشک که در بخش پایین قرار دارد 70 متر است و 28 موتور مخصوص دارد و سوختی می‌تواند با خود حمل کند که در نهایت بتواند 100 تا 150 تن بار را در مدار پایین زمین جابه‌جا کند. این موشک، که همان‌طور که گفته شد «سوپر هوی» نام دارد، بسیار قدرتمندتر از موشکی است که توانست فضاپیمای ناسا را در دهه‌های 1960 و 1970 در ماموریت‌های آپولو به ماه بفرستد. مهم‌ترین ویژگی استارشیپ این است که بعد از نشستن روی سطح مریخ، دوباره به زمین برمی‌گردد. این موشک همین‌طور می‌تواند به عقب برگردد و دوباره روی محوطه‌ای برگردد که از روی آن پرتاب شده بود.
حالا بحثی که پیش می‌آید این است که استارشیپ و فضاپیمای شرکت اسپیس ایکس اساسا برای چه کار و چه هدفی ساخته شده است. ایلان ماسک می‌خواهد که این فضاپیما برای رفتن و برگشتن به مریخ استفاده شود و هر مسیر رفت یا برگشت طبق محاسباتی که انجام شده، حدود 9 ماه طول می‌کشد. ماسک دنبال این است که 40 کابین در بخش حمل مسافر و بار که در قسمت نوک وسیله نقلیه است درست کند و افراد را در این کابین‌ها قرار دهد. او می‌گوید: «شما اگر واقعا بخواهید که مردم را در آن‌ها به‌طور فشرده ساکن کنید، می‌توانید تا پنج یا شش نفر را در هر کابین مستقر کنید، اما فکر می‌کنید ما بیشتر انتظار داریم که بین دو تا سه نفر را در هر کابین داشته باشیم. بنابراین به‌طور اسمی در هر سفر به مریخ نزدیک به 100 نفر را با خود می‌بریم.» محل حمل مسافر جاهایی دارد که مسافران بتوانند به‌خوبی سکونت داشته باشند، امکان عمومی دارد و جای انبار کالا و وسایل را خواهد داشت و همچنین یک لایه محافظ دارد که مسافران را از طوفان‌های خورشیدی که روی انسان آثار خطرناکی خواهد داشت در امان نگه می‌دارد.
فضاپیمای استارشیب در برنامه فضایی «آرتمیس» ناسا هم نقش پررنگی بازی خواهد کرد. هدف این برنامه استقرار طولانی‌مدت انسان روی کره ماه است. در سال 2020، شرکت اسپیس ایکس 135 میلیون دلار از ناسا هدیه گرفت تا بتواند طراحی استارشیپ را توسعه بدهد با این مقصود که این فضاپیما در حمل‌ونقل فضایی به ماه به کمک برنامه ناسا بیاید.
در نسخه‌ای که استارشیپ برای برنامه آرتمیس طراحی می‌شود، قطعاتی که برای بازگشت فضاپیما به زمین لازم است به کار نرفته است. اما در عوض، سیستم حمل انسان استارشیپ، بعد از اینکه پرتاب مقدماتی‌اش از زمین انجام شد، در فضا می‌ماند تا به‌دفعات متعدد بتواند انتقال مسافر را در بین مدار ماه و سطح ماه انجام دهد. این نسخه از استارشیپ که بدون خدمه کار خود را انجام می‌دهد، برای حمل بار یا مسافر مثل دهان یک کروکودیل باز می‌شود. این قابلیت باعث می‌شود که از این ابزار برای خدماتی مثل پرتاب ماهواره در فضا هم استفاده شود. به‌علاوه، خدماتی همچون نصب تلسکوپ‌های غول‌پیکر هم در این شرایط مهیا خواهد شد. از سوی دیگر، انتظار می‌رود که چنین کارهایی باعث شود برخی از حوزه‌های دانش مثل رباتیک نیز پیشرفت قابل‌توجهی بکنند. از سوی دیگر، یکی از مزایای جانبی این پیشرفت‌هایی فضایی حتی می‌تواند این باشد که از پیشرفت‌های به‌دست‌آمده برای ایجاد مسیرهای حمل‌ونقل فوق‌سریع روی زمین هم استفاده شود. ایلان ماسک ابراز امیدواری کرده است که پروژه استارشیپ در نهایت بتواند افراد را به مقصدهایی «بزرگ‌تر در منظومه شمسی» نیز ببرد، برای نمونه به سیاره مشتری. اما این تلاش برای رسیدن به این اهداف از زمره برنامه‌های بلندمدت است.
مهندسان فضایی برای این منظور که بتوانند فضاپیماها را به زمین بازگردانند، تاکنون متکی به چتر بوده‌اند یا وسایل نقلیه‌ای را طراحی می‌کردند که بتواند روی باند بنشیند. اما قطعه بالایی استارشیپ از یک شیوه متفاوت استفاده می‌کند. وقتی که این وسیله آماده نشستن است، سفینه اول با زاویه 60 درجه وارد اتمسفر می‌شود و بعد در وضعیت افقی با شکم روی زمین می‌نشیند. این شکل از برگشتن به زمین باعث می‌شود که کاهش سرعت وسیله نقلیه کاملا بستگی به اتمسفر داشته باشد. نقطه ضعف این شیوه این است که استارشیپ ذاتا حالتی بی‌ثبات پیدا می‌کند. بنابراین استارشیپ از چهار لبه فولادی استفاده می‌کند که در قسمت‌های جلویی و عقبی فضاپیما تعبیه شده‌اند برای اینکه بتوانند سرعت را کنترل کنند. این کار درست مثل یک پرنده شیرجه آزاد است که از دست‌ها و پاهایش استفاده می‌کند برای اینکه بتواند سرعت خود را کنترل کند.
در چند سال گذشته، اسپیس ایکس الگوهای اولیه مختلفی را برای قسمت فوقانی استارشیپ در تگزاس آزمایش کرده است. در دسامبر سال 2020، شرکت اسپیس ایکس یک نمونه را امتحان کرد که اولین نمونه از نوع خود بود. بعد از اینکه این وسیله به مدار 12.5 کیلومتری زمین رسید، به زمین برگشت و داده‌های ارزشمندی برای شرکت ایجاد کرد که برای پروژه استارشیپ خیلی مفید بود. در واقع، این پرواز یک پرواز آموزشی بود اما بازگشت سفینه به زمین کمی سریع و سخت انجام شد و باعث شد که صدماتی به بار بیاید. ایلان ماسک در اکتبر 2020 گفت که اسپیس ایکس برنامه دارد در سال 2024 استارشیپ را بدون خدمه به‌سمت مریخ ارسال کند. درباره اسپیس ایکس باید گفت که یک شرکت تولیدکننده محصولات صنایع هوافضایی تجاری در آمریکا است که در سال ۲۰۰۲ در کالیفرنیا شکل گرفت و امروز در حال گسترش است. در این شرکت، در ۳۰ مه ۲۰۲۰ فضاپیمای کرو دراگون دمو ۲ به فضا پرتاب شد و برای نخستین بار دو فضانورد ناسا با یک فضاپیمای خصوصی راهی مدار زمین شدند. این نخستین بار از زمان بازنشستگی ناوگان شاتل ناسا در سال ۲۰۱۱ است که آمریکا توانسته فضانوردان را از خاک خود به فضا اعزام کند و به همین دلیل این پرتاب توجه زیادی به خود جلب کرد. همچنین نخستین بار است که ناسا از یک شرکت خصوصی یعنی «اسپیس‌اکس» برای انتقال فضانوردان به مدار استفاده می‌کند.
وضعیت یک قرن فعالیت‌های فضایی نشان می‌دهد که بعد از جنگ سرد که رقابت‌های فضایی را به اوج رسانده بود و بعد از دهه 1980 که خصوصی‌سازی‌ها و نظارت‌زدایی‌ها به اوج رسیده بود، موج دیگری از تغییرات فعالیت‌های فضایی در جهان شروع شده است که بلندپروازی‌های خیلی بالاتری را همچون رفتن به مریخ در سر دارد. افزون بر این، کشورهایی مثل چین و هند هم در کنار روسیه و آمریکا وارد این عرصه شده‌اند و به پیشرفت‌های زیادی دست پیدا کرده‌اند.
منبع: بی‌بی‌سی