بخشخصوصی برای اینکه در موقعیت مناسبتری قرار گیرد، چند کار مهم باید انجام دهد. یکم: صاحبان بنگاههای خصوصی باید توجه داشته باشند که قدرت یک کل واحد است که بدون چسبندگی انواع آن و در شرایط عدم یکپارچگی نمیتواند پایدار باشد. قدرت اقتصادی بخشی از قدرت کل است که اگر با قدرت اجتماعی و سیاسی همراه و سازگار نباشد و اتحاد دقیق و کارآمد میان انواع قدرت پدیدار نشود، زود و سریع میشکند. بخشخصوصی ایران باید این ذهنیت را داشته باشد که نگاهش به قدرت درحالحاضر نگاه شجاعانه و متناسب با کسب قدرت همهجانبه نیست و باید تغییر کند. عدم تبدیل قدرت اقتصادی به قدرت اجتماعی و سیاسی موجب میشود، صاحبان قدرت در حوزه سیاسی و اجتماعی به راحتی بخشخصوصی را تحت فشار بگذارد. بخشخصوصی ایران بدون توجه کافی، دقیق و مبتنی بر هزینه درباره ابزارهای تبدیل قدرت اقتصادی به قدرت اجتماعی و سیاسی در تنگنای تاریخی باقی میماند و راه عبور را پیدا نخواهد کرد. ابزارهای تبدیل قدرت اقتصادی به قدرتهای دیگر عبارتند از رسانه و نیروی کارشناسی. بخشخصوصی ایران اکنون در وضعیتی قرار دارد که رسانههای مکتوب با تیراژهای بالا، توجه کافی و لازم به آنها را ندارند. بزرگترین نقط تمایز بخشخصوصی ایران و کشورهای دیگر شاید این باشد که در کشورهای دارای نهاد دموکراسی ریشهدار، بورژوازی دارای حزب است و از مسیر حزب به قدرت سیاسی دست مییابد. در ایران اما بخشخصوصی فاقد چنین قدرتی است و نهادهای کارفرمایی مثل اتاقهای بازرگانی و حتی تشکلهای کوچکتر عموما در اساسنامه خود قید کردهاند که نهادی غیرسیاسی به حساب میآیند. در چنین شرایطی بخشخصوصی ایران در انتخابات ریاستجمهوری خرداد ۱۴۰۰ بهصورت متشکل میتواند نقشآفرینی و اثرگذاری داشته باشد. اما این مانعی برای فعالیت سیاسی خصوصی و بهصورت فردی یا حتی گروهی بدون پرچم خاص نیست. بهنظر میرسد در این دوره از انتخابات ریاستجمهوری نیز همانند دورههای پیشین بخشخصوصی بهصورت کل واحد و با پرچم بخشخصوصی نمیتواند حضور جدی داشته باشد. در این صورت آیا بخشخصوصی باید تنها به نقش تماشاگر بسنده کند و شاهد باشد که یک کاندیدا با هر گرایش سیاسی و اقتصادی بر سرکار آید و هر کاری دلش خواست با بخشخصوصی انجام دهد؟ این بدترین کار است. اما بخشخصوصی چه میتواند کند؟ کمترین کار این است که نهادهای قانونی انتظارات حداکثری خود از رئیس دولت بعدی را تبیین کنند و آن را در ابعاد گسترده منتشر کنند. در این بیانیهها باید شجاعانه و بدون لکنت زبان وضعیت موجود اقتصادی و نیز سیاست خارجی اثرگذار بر فعالیتهای اقتصادی تشریح شده و انتظارات بدون ترس بیان شود. پشت هم بودن صدها تشکل زیر یک پرچم واحد میتواند قدرتنمایی مناسبی باشد. اتفاقی که نباید بیفتد این است که بخشخصوصی همین قدرت نه چندان قابل اعتنای خود در برابر سایر نهادها را پراکنده کرده و هر یک از بخشهای صنعت یا تجارت پشت کسی ایستاده است.
بخشخصوصی ایران میتواند با برگزاری همایشهای گوناگون، انتظارات خود از کاندیداها یا رئیس دولت تازه بر سر کار آمده را با صراحت در میان بگذارد. علاوه بر این، دعوت از کاندیداها پس از نهایی شدن فهرست، برای گفتوگوی بدون لکنت زبان با آنها کار دیگری است که میشود انجام داد.
بررسی و نقد برنامه کاندیداها نیز از جمله فعالیتهایی است که بخشخصوصی میتواند و باید انجام دهد. تجربه دوره قبل انتخابات بهویژه در سال ۱۳۹۲ باید چشم و گوش بخشخصوصی را باز کرده باشد تا آنها تنها به وعدهها دلخوش نباشند و به نوعی سختگیری بیشتری را در دستور کار قرار دهند. واقعیت این است که رئیسجمهور فعلی به وعدههایی که به بخشخصوصی داده بود عمل نکرد و نباید بار دیگر چشم بسته به سوی کاندیداها رفت.
* نایبرئیس اتاق بازرگانی ایران
منبع : روزنامه دنیای اقتصاد
نظر خود را بنویسید