گزارش 99:

موج پرتلاطم قیمت در بازار مسکن

سال 99 سالی خاص برای بسیاری از بازارها بود. حباب اکثر بازارها را در بر گرفت و پای نرخ‌های عجیب و غریب را به اکثر آنها باز کرد؛ نرخ‌هایی که بسیاری در خواب هم چنین اعداد و ارقامی را نمی‌شمردند. حال بسیاری از دارندگان ملک حتی در گوشه و کنار بازار نیز تبدیل به سرمایه‌دارانی شده‌اند که نه تنها بابت سرمایه خود قدرت خرید بالایی ندارند، بلکه تنها سرمایه اسمی‌شان بالا رفته و اگر بخواهند همان سرمایه را به بازار نقدشونده دیگری ببرند، حتماً قدرت خرید کمتری نسبت به همان بازار ملک خواهند داشت. حال در انتهای سال، مروری بر بازار مسکن به خوبی حکایت از آن دارد که نه‌تنها دولت برنامه‌ای برای بازار مسکن نداشت، بلکه حداقل زمینه را هم برای تولید و عرضه بیشتر مسکن فراهم نکرد تا عرضه و تقاضا بتوانند راه را در بازار تعیین کنند و دلالان دست کمتری در بازار داشته باشند. در دی ماه که آخرین گزارش‌های رسمی دولتی در مورد بازار مسکن منتشر شده، متوسط قیمت هر مترمربع واحد مسکونی در کلان‌شهر تهران که به نوعی شاخص برای ارزیابی بازار مسکن در سراسر کشور است، از مرز 27 میلیون تومان عبور کرده و همین امر، اگرچه تنها 2 درصد رشد را نسبت به ماه قبل از آن نشان می‌دهد، اما به هر حال قدرت خرید را بسیار کاهش داده است. البته این تمام ماجرا نیست، بلکه قیمت در برخی از مناطق به ازای هر متر مربع به 60 میلیون تومان هم رسیده بود؛ به نحوی که در مناطق شمال شهر تهران این قیمت نسبت به سال گذشته 99 درصد رشد را به ثبت رسانده است. حال اما برخی از کارشناسان و تحلیل‌گران بازار مسکن، خبر از رشد دوباره قیمت‌ها در سال 1400 می‌دهند که اگر دولت برای این بازار برنامه‌ای نداشته و با افزایش عرضه، تلاش در پاسخ‌گویی به تقاضا نکند، به طور قطع بازار راه خود را خواهد رفت و عرضه و تقاضا تعیین‌کننده خواهد بود؛ ضمن اینکه بعد از عید در میانه‌های 1400 بازار مسکن باز هم افزایش و جهش بیشتری را تجربه خواهد کرد که البته برای آنها کارشناسان دلایل مختلفی از جمله بحث بودجه 1400 و بودجه عمرانی آن، کسری تولید مسکن و همچنین وضعیت فروش نفت و افزایش نقدینگی را دخیل می‌دانند؛ ضمن اینکه هر زمان اقتصاد ایران با مشکل برخورد می‌کند تلاطمات آن در مسکن نمایان می‌شود و این بخش به نوعی ضربه‌گیر این مشکلات می‌شود؛ البته باید به این عوامل، سرمایه‌ای بودن مسکن را هم اضافه کرد.

پیش‌بینی 1400

بازار مسکن اولین سال سده جدید را چطور سپری خواهد کرد؟

در سال 1400 محتمل‌ترین پیش‌بینی برای بازار مسکن، افزایش قیمت در نیمه اول سال است؛ به نحوی که به نظر می‌رسد رکود تورمی بازار مسکن کشور را در بر خواهد گرفت و از یک سو، افزایش قیمت را تجربه خواهیم کرد و از سوی دیگر، در حوزه تولید مسکن نیز برخی تغییرات را شاهد خواهیم بود. نکته حائز اهمیت آن است که وقتی از رونق مسکن حرف می‌زنیم باید در حوزه تولید نیز سنجش را انجام دهیم که بر این اساس، در حوزه تولید مسکن نیز بدیهی است که با رکود مواجه نباشیم؛ بلکه رکود در حوزه عرضه رخ خواهد داد و این نوید خوبی است که در حوزه تولید، سال 1400 را با آرامش بیشتری پیش خواهیم برد و متناسب با رشد جمعیت، تولید مسکن نیز پیش می‌رود و باید برنامه‌ریزی منسجم‌تری برای تولید مسکن در 1400 داشته باشیم.

فرشید پورحاجت، دبیر کانون سراسری انبوه‌سازان کشور

سال 99 یک سال پر از فراز و نشیب برای بازار مسکن بود و در برهه‌ای از زمان می‌توان گفت که سونامی قیمت‌ها همراه با رونق در این بازار تجربه شد؛ ضمن اینکه در برهه‌ای دیگر نیز، مجدد آرامش نسبی در بازار مسکن را توام با افزایش قیمت شاهد بودیم؛ اما در نهایت کاهش معاملات مسکن در بازار به چشم می‌خورد که ماحصل سیاست‌گذاری در این بازار در سال 99 بوده است که بر اساس آن، تلاطم طوفان‌گونه قیمت در بازار مسکن رخ داده که در اثر عدم اعتقاد سیاست‌گذاران و دست‌اندرکاران این بازار به اقتصاد آزاد و باور به این بوده که نظم عرضه و تقاضا در بازار مسکن به هم خورده است. از سوی دیگر، بررسی‌ها حکایت از آن دارد که نظم عرضه و تقاضا در بازار مصرفی مسکن نیز بر هم زده شده؛ اگرچه تولید مسکن روزهای مناسبی را در کشور سپری کرد؛ اما علم اقتصاد مجدد، شرایط خود را بر اقتصاد خرد یا همان اقتصاد مسکن تحمیل کرد. بر این اساس، شرایطی که امروز مشاهده می‌کنیم، محصول عدم توجه به این مولفه‌های مهم در حوزه اقتصاد مسکن بوده و تقریباً می‌توان گفت که در ده سال گذشته، ادغام وزارت‌خانه‌های «راه و ترابری» و «مسکن و شهرسازی» در کشور بوده که باعث شده نظم این دو حوزه از بین برود و امروز در حوزه مسکن و شهرسازی، مشکلات عدیده‌ای بروز و ظهور کرده که نشانگر عدم توان و بضاعت وزارت راه و شهرسازی در حوزه مسکن است.

اعداد سال:

متوسط قیمت مسکن در دی‌ماه 1399: 27 میلیون و 390 هزار تومان

رشد قیمت مسکن در دی ماه نسبت به آذرماه 1399: 1.8 درصد

کاهش معاملات مسکن در دی‌ماه نسبت به آذر 98: 67.1 درصد