شیوع ويروس كرونا طي ماه هاي اخیر، تاثیرات عمیقي را بر بخش خرده فروشي جهان داشته كه ناشي از مسائلي چون اعمال محدوديت ها و پروتكل هاي بهداشتي براي مقابله با شیوع بیماري، كاهش سطح درآمدها و تغییر در تقاضاي مصرف كنندگان است. الگوهاي رفتاري مصرف كنندگان به دلیل ملاحظات بهداشتي و اقتصادي تغییرات قابل توجهي داشته است. از يك سو تقاضا براي خريد اقلام ضروري خوراكي و بهداشتي افزايش قابل توجهي داشته و تقاضا براي خريد اقلام غیرضروري كاهش يافته و از سوي ديگر، جهان شاهد روندهايي نظیر افزايش اقبال به خريدهاي آنلاين، تمايل به خريد موادغذايي محلي، توجه به ارزش واقعي كالا در مقابل قیمت آن، كاهش وفاداري به برندهاي مطرح جهاني به نفع برندهاي محلي اما در دسترس و سالمتر بوده است. مجموعه اين موارد، موجب تغییرات مهمي در فعالیت هاي بخش خرده فروشي جهان و به خصوص فروشگاه هاي زنجیره اي كه نقش مهمي در تامین نیازهاي روزانه مصرف كنندگان اقلام ضروري و پرمصرف دارند، شده است.

شیوع كرونا تاثیرات متفاوتي بر بخش خرده فروشي كشورها داشته است. اما دو روند عمده در اين رابطه قابل تمايز است؛ يكي افزايش تقاضاي مصرف كنندگان براي اقلام ضروري غذايي و بهداشتي و كاهش تقاضا براي اقلام غیرضروري به منظور مديريت هزينه ها و ديگري كاهش تمايل مراجعه فیزيكي به فروشگاه ها و در عوض افزايش تمايل به انجام خريدها به صورت آنلاين است. نتايج يك پیمايش جهاني از ترافیك اينترنتي سوپرماركت ها در سطح جهان نشان مي دهد كه میزان آن در آوريل 2020 در مقايسه با ژانويه 2019،حدود 135 درصد افزايش داشته كه اين مقدار در نیمه ژوئن جاري به 61 درصد رسید. اين خود مي تواند بیانگر تائید دو روند فوق باشد.

در خصوص افزايش شديد تقاضا براي اقلام ضروري در طول شیوع كرونا مي توان به تجربه كشور انگلیس اشاره کرد. مردم اين كشور در مدت چهار هفته منتهي به 21 مارس، نسبت به مدت مشابه سال گذشته براي خريد از سوپرماركتها بیش از 79 میلیون بار بیشتر مراجعه انجام دادند كه هدف اصلي عمدتا ذخیره سازي موادغذايي در منازل بود. طبق تحقیقات شركت نیلسن، مصرفكنندگان انگلیسي معادل 2.4 میلیارد دلار پول بیشتر براي خريد موادغذايي هزينه كردند و همه سوپرماركت هاي انگلیس شاهد افزايش فروش طي اين مدت بودند. فروشگاه تسكو رشد 20.1 درصدي، موريسون رشد 17.2درصدي و اسداي سنزبري رشد 22.4درصدي فروش را تجربه كردند.

از سوي ديگر بررسي ها نشان مي دهد كه پس از بازگشايي مجدد كسب و كارها، میزان كل خرده فروشي اروپا در ژوئن 2020، به 99.7 درصد مقدار آن در ماه فوريه يعني قبل از آغاز شیوع كرونا رسیده است. اين میزان در مورد خريد حضوري گروه کالایی مواد غذايي، آشامیدني ها و تنباكو، منفي 1.3 درصد بوده است. اما ارزش خريدهاي پستي و آنالين در اين مدت 17.4درصد افزايش داشته است.

در خصوص ايران، از میزان فروش فروشگاه هاي زنجیره اي از زمان شیوع كرونا اطلاعات چنداني در دست نیست. اما مصاحبه با برخي مديران فروشگاه هاي زنجیرهاي نشان مي دهد، میزان فروش اين فعالان اقتصادي بسیار بیشتر از اهداف از پیش تعیین شده در قیاس با انتظار افزايش تقاضاي همیشگي براي آغاز سال نو بوده است. بررسي ها نشان مي دهد میزان فروش فیزيكي برخي از فروشگاه هاي زنجیرهاي در زمان موج اول كرونا بیشتر از 30 درصد بوده است. البته در حال حاضر از اين روند افزايشي كاسته شده است. تعداد اقلام خريداري شده نیز مولفه مهمي براي درک بهتر تقاضاي فزاينده براي خريد اقلام پرگردش در زمان كرونا بوده است. بطور نمونه گفته مي شود تعداد اقلام در هر فاكتور از زمان اعلام قرنطینه (نیمه دوم اسفندماه سال 1398) نسبت به قبل از آن به بیش از 10 الی 11 قلم کالا در هر فاكتور رسیده است. پیش از كرونا، میانگین تعداد اين اقلام حدود 5 قلم بوده است. اگر چه اين روند نیز با كاهش محدوديت ها كمتر شده، اما ممكن است با شیوع بیشتر كرونا مجددا افزايش بیشتري را تجربه کند. همچنین میانگین ارزش سبد خريد هر مصرف كننده نیز حداقل 3 برابر شده كه البته علاوه بر افزايش كمیت خريدها، نبايد نرخ فزاينده تورم و كاهش قدرت خريد مردم را نیز در افزايش ارزش سبد خريدها بي تاثیر دانست.