در همایش دیپلماسی اقتصادی ایران و اوراسیا که هشتم بهمن ماه برگزار شد، در 10 پانل تخصصی با حضور مقامات دولتی و نمایندگان بخش ‌خصوصی موضوعات مرتبط با تجارت ایران و کشورهای حاضر در موافق‌نامه موقت تجاری اوراسیا مورد نقد و بررسی قرار گرفت.

در این پنل‌ها،‌ نمایندگان بخش خصوصی و فعالان اقتصادی به طور مشخص به مشکلات موجود در تجارت بین ایران و اوراسیا اشاره داشتند و راهکارهای پیشنهادی خود را ارائه کردند؛ مقامات سازمان‌های دولتی نیز که در پنل‌ها حضور داشتند به بررسی راهکارهای موجود و نقاط قوت و ضعف آن پرداختند. توسعه تجارت با اتحادیه اروپا باید یکی از اهداف مشترک هم‌افزایی دولت و بخش خصوصی قرار گیرد.

حمل‌ونقل و لجستیک

مساله حمل‌و‌نقل و لجستیک یکی از پنل‌های اختصاصی همایش دیپلماسی اقتصادی ایران و اوراسیا بود که فرهاد فزونی، مشاور اتاق تهران در حوزه حمل‌و‌نقل، اداره‌کننده آن بود.

روبیک سرخوشیان، دستیار سفیر جمهوری ارمنستان در ایران، در این پانل به مرز زمینی مشترک ایران و ارمنستان اشاره کرد و این کشور را پل ارتباطی میان ایران و سایر کشورهای منطقه اوراسیا دانست. با این حال وی، نرخ بالای تعرفه ورود کامیون‌های ارمنستان به داخل خاک ایران را یکی از مشکلاتی عنوان کرد که بر سر راه استفاده بهینه از این ظرفیت لجستیکی و ارتباطی وجود دارد. به گفته وی برای رفع این مشکل که از سوی ارمنستان مطرح شده، مذاکراتی میان مقامات دو کشور آغاز شده‌است.

امین ترفع، مدیرکل دفتر تجاری‌سازی و امور تشکل معاونت حمل‌و‌نقل وزارت راه و شهرسازی، نیز در این پانل عنوان کرد که برخی موانع غیرتعرفه‌ای بر سر راه حمل‌و‌نقل دو کشور وجود دارد که باعث شده از ظرفیت‌های فعلی این بخش به درستی استفاده نشود. وی عضویت کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا در توافق‌نامه کریدور شمال جنوب را یکی از راهکارهای ایران برای بهره‌مندی از توان ترانزیتی و ارتباطی میان کشورهای جنوب ایران با مناطق شمالی کشور و کشورهای حوزه اوراسیا عنوان کرد.

نورژان تورسین بیکوف، رئیس نمایندگی راه‌آهن جمهوری قزاقستان در ایران، نیز با اشاره به کریدور ایران، ترکمنستان و قزاقستان که طی سال 2014 میلادی افتتاح و شروع به کار کرد، از تجار و بازرگانان ایرانی خواست تا برای حضور در بازار قزاقستان و استفاده از فرصت‌های اقتصادی در این کشور فعال‌تر شده و به شناسایی بیشتر ظرفیت‌های این منطقه از اوراسیا بپردازند. وی یکی از زمینه‌های تجاری میان ایران و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا را صادرات صیفی‌جات از ایران به این کشورها از مسیر قزاقستان عنوان کرد که به گفته وی با استفاده از خطوط ریلی موجود، می‌توان کالاهای این بخش را از ایران به روسیه انتقال داد.

نادر ثناگومطلق، رئیس هیات مدیره و مدیرعامل شرکت خدمات هوایی پیام، نیز با تاکید بر استقرار یک فورواردر مشترک در منطقه اقتصادی پیام، یادآور شد که اتصال به خطوط حمل‌و‌نقل ریلی یکی از برنامه‌های در دست اجرای این منطقه ویژه اقتصادی است. وی همچنین با اشاره به آمادگی منطقه ویژه اقتصادی پیام برای صدور مجوز سرمایه‌گذاری ایرلاین اختصاصی برای کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا، تصریح کرد که شرکت‌های عضو این اتحادیه می‌توانند در منطقه ویژه اقتصادی پیام دفتر تاسیس کرده و از تسهیلات و خدمات این منطقه بهره‌مند شوند.

پنل کشاورزی و صنایع غذایی

در پنل کشاورزی و صنایع غذایی نیز که احمدرضا فرشچیان، رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع تبدیلی اتاق تهران، اداره آن را به دست داشت، با حضور کارشناسان این حوزه به موضوعات مرتبط با تجارت محصولات کشاورزی و غذایی میان ایران و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا پرداخته شد.

در همین رابطه، فرشچیان با اشاره به صادرات 800 میلیون دلاری ایران به کشورهای عضو این اتحادیه طی سال گذشته و واردات یک میلیارد و 600 میلیون دلاری از این کشورها، تصریح کرد که بخش عمده‌ای از تجارت میان دو طرف را محصولات کشاورزی تشکیل می‌دهد. به گفته وی، به‌رغم اینکه تراز تجاری ایران با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا منفی است، ظرفیت تولیدات کشاورزی ایران و توانمندی صادرات این بخش به گونه‌ای است که می‌توان تجارت ایران با اوراسیا را به نفع ایران تغییر داد.

سیدمحمد جعفری، رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق مازندران، نیز به برخی آمار صادرات و واردات از این استان به کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا اشاره کرد و با بیان اینکه تاکنون 202 فقره گواهی مبدا از اتاق مازندران به ارزش 15 میلیون دلار صادر شده، مهم‌ترین اقلام صادراتی به این کشورها را سیمان، گچ، انواع لبنیات، میوه، محصولاتی از پلاستیک و شیرینی و شکلات عنوان کرد در حالی که جو و گندم، عدس، محصولات شیمیایی جزو مهم‌ترین اقلام وارداتی به ایران از این کشورهاست.

سعید سارویی، معاون امور مقررات و استانداردهای صادرات و تنظیم بازار وزارت جهاد کشاورزی، نیز با اشاره به اینکه در 10 ماهه امسال، در مجموع 604 هزار تن انواع محصولات کشاورزی به ارزش 448 میلیون دلار از ایران به کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا صادر شده، سیب، کیوی، فلفل‌فرنگی، رب ‌گوجه‌فرنگی، کشمش، کاهو، هندوانه و پسته را جزو اقلام برتر صادراتی ایران به این حوزه عنوان کرد.

الکسی، از کارکنان نمایندگی بازرگانی فدراسیون روسیه در ایران نیز طی سخنانی کوتاه، به رشد تجارت خارجی میان ایران و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا پس از امضای موافقت‌نامه موقت اقتصادی در 15 ماه گذشته اشاره کرد و یادآور شد که تخفیفات تعرفه‌ای که در این توافق‌نامه بر آن تاکید شده، فرصت تازه‌ای را پیش  روی تبادلات تجاری دو طرف قرار داده‌است.

همچنین در این پانل، علیرضا شیخانی، دبیر انجمن کشت فراسرزمینی ایران در سخنانی کشورهای همسایه ایران را بهترین مکان برای کشت فراسرزمینی و بهره‌مندی کشور از تولیدات کشاورزی حاصل شده در این مناطق عنوان کرد و یادآور شد که به‌رغم ظرفیت‌های موجود، همچنان مشکلاتی در داخل کشور و از سوی برخی دستگاه‌ها از جمله بانک مرکزی برای حضور کشاورزان و شرکت‌های ایرانی در این بخش وجود دارد.

پنل انرژی و محیط زیست

در پانل انرژی و محیط‌زیست نیز که از سوی رضا پدیدار، رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران، اداره شد، مهم‌ترین موضوعات مرتبط با حوزه انرژی و تبادل ظرفیت‌های مشترک میان ایران و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا به بحث گذاشته شد.

در این زمینه، نازنین گرجی، به نمایندگی از فدراسیون صنعت نفت ایران با ارائه گزارشی به تحلیل ظرفیت‌های کاری میان ایران و کشورهای عضو این اتحادیه در حوزه انرژی پرداخت و سوآپ نفت را یکی از فرصت‌های همکاری برشمرد. وی ایجاد بازار مشترک انرژی میان کشورهای طرف همکاری توافق‌نامه موقت اقتصادی اوراسیا را یکی دیگر از زمینه‌های همکاری عنوان کرد و تدوین استانداردهای یکسان میان کشورهای این بلوک اقتصادی در حوزه انرژی را ضروری دانست.

حمیدرضا صالحی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران و دبیرکل فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته نیز با اشاره به اینکه ایران می‌تواند هاب انرژی در میان کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا تبدیل شود، یکی از فرصت‌های این حوزه را ایجاد مناطق ویژه اقتصادی مشترک میان ایران و کشورهای این اتحادیه و تاسیس نیروگاه و صادرات برق به سایر کشورها عنوان کرد. وی همچنین تدوین سند توسعه صادرات انرژی را یکی از برنامه‌های کاری فدراسیون صادرات انرژی ایران عنوان کرد و یکی از پیشنهادهای این تشکل را احداث خط لوله مستقیم نفت از مسیر ارمنستان  و گرجستان و اتصال به دریای سیاه برشمرد.

صالحی در بخش دیگری از سخنانش افزود: خط 500 کیلووات از کشورهای اوراسیا در حال احداث است که متاسفانه ایران هنوز به این خط انتقال برق وصل نشده‌است.

گزارش تصویری از پنل‌های تخصصی همایش دیپلماسی اقتصادی ایران و اوراسیا