فروش نفت در ماه های پایانی دولت روحانی باتوجه به چالش های اقتصادی دولت، کسری بودجه، اعتبارات لازم برای کنترل کرونا و خرید واکسن و... باردیگر به پاشنه آشیل دولت تبدیل شده است. از سوی دیگر وزیر نفت و مسئولان انرژی کشور تلاش می کنند باتوجه به انتخاب جو بایدن به عنوان رئیس جمهور آمریکا و احتمال برداشته شدن تحریم های نفتی و بازگشت آمریکا به برجام؛ تولید و صادرات نفت ایران را افزایش دهند و بسترهای لازم برای این دو نکته را فراهم کنند. در این شرایط دیپلماسی نفت و گرفتن سهم برای کشور از بازار نفت مهم ترین اولویت بخش انرژی است.

طبق آمارهاي رسمي ايران تا پيش از خروج آمريكا از برجام روزانه بيش از 3.5 ميليون بشكه نفت توليد و بيش از 2 ميليون بشكه نفت صادر مي كرد بنابراين رسيدن به صادرات بيش از 2 ميليون بشكه اي در صورت برداشته شدن تحريم هاي آمريكا غيرقابل تصور نيست اما نكته مهمي كه وجود دارد اين است كه به اعتقاد كارشناسان بازگشت نفت ايران به بازارهاي جهاني در صورت رفع تحريم ها به يكباره نخواهد بود و در طول چند ماه امكان پذير مي شود. در طول دو سال گذشته و بعد از خروج آمريكا از برجام و افزايش تحريم ها درآمدهاي نفتي كشور به شدت كاهش يافته است. هفته گذشته رئيس جمهور در اين باره گفت:« درآمد نفتی در سال 1390 ، 119 میلیارد دلار بوده ولی در سال گذشته اگر آن 100 تا را هم از 119 میلیارد دلار برداریم، باز هم کمتر می‌شود لذا باید شرایط کشور را در نظر بگیریم.»

در این بین وزارت نفت و شخص وزیر رایزنی هایی را با اعضا اوپک و اوپک پلاس شروع کرده اند. بیژن زنگنه امروز دربدو ورود به فرودگاه مسکو گفت:«ما دیدارهایی با مقام های دولتی روسیه و سران شرکت های نفتی این کشور خواهیم داشت. روسیه نقش مهم و مثبت در همکاری بین اوپک و اوپک پلاس ایفا می کند. بخشی از این گفت و گوها به موضوعات و مسائل دوجانبه اختصاص خواهد یافت. قطعا رایزنی بین اعضای اوپک و اوپک پلاس موثر بوده و روسیه در این مورد نقش خوبی ایفا کرده است و ما در این مورد با آنها مشورت خواهیم کرد.»

زنگنه قرار است امروز دوشنبه  با «الکساندر نواک» معاون نخست وزیر روسیه و «نیکلای شولگینوف» وزیر انرژی این کشور دیدار و گفت‌وگو ‌کند. «نیکلای شولگینوف» به تازگی وزیر انرژی روسیه شده است که قبلا در اختیار الکساندر نواک بود. روسیه به عنوان عضو اوپک پلاس سهم مهمی در بازار نفت دارد و از این رو روابط نزدیک دو کشور می تواند در رونق بازار نفت ایران هم موثر باشد.

این سفر در حالی انجام می‌پذیرد که روز شنبه عبدالعزیز بن‌سلمان، وزیر انرژی عربستان و الکساندر نواک در یک نشست مشترک از راهبرد مشترک خود برای حفظ توافق اوپک پلاس خبر دادند. به‌ نظر می‌رسد دغدغه نخست این روزها به ‌ویژه در ارتباط با ایران این است که با برداشته‌ شدن تحریم‌های نفتی و بازگشت نفت کشورمان به بازارهای جهانی، راهبرد کشورهای فروشنده نفت عضو اوپک و غیراوپک در قالب اوپک پلاس چه تغییری خواهد کرد؟ براساس آنچه 2چهره تصمیم ‌گیر در روسیه و عربستان روز شنبه اعلام کرده‌اند، ائتلاف سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) و متحدانش (اوپک پلاس) ممکن است راهبرد کنونی خود برای مدیریت بازارهای نفت را تا پایان سال۲۰۲۲ تمدید کند.

قرار است با آغاز سال جدید میلادی، مجموع تولید اوپک پلاس در روز 500 هزار بشکه افزایش یابد و هر ‌ماه هم با رصد بازار دوباره تصمیم بگیرند که نفت بیشتری تولید کنند یا نه؟ البته ایران به همراه لیبی و ونزوئلا از توافق اوپک پلاس مستثنی هستند، اما روشن است که افزایش صادرات به‌شدت محدود‌شده نفت ایران به روزی بیش از 2میلیون بشکه نه برای روسیه و عربستان که حتی برای آمریکا که خود در مقام صادرکننده نفت ظاهر شده، خوشایند نخواهد بود.

سفر اخیر وزیر نفت ایران به روسیه یک روز پس از سفر مرد همه‌ کاره روس‌ها در بازارها جهانی انرژی یعنی الکساندر نواک به عربستان، از این منظر حیاتی و مهم است که زنگنه در مذاکراتش مصمم است بر حق ایران مبنی بر بازگشت فوری به بازار جهانی نفت تأکید کند. دولت حسن روحانی در بودجه سال آینده میزان فروش نفت را 2.3 میلیون بشکه در نظر گرفته است که به چالشی جدی بین دولت و مجلس بدل شده است. روحانی هفته گذشته در نشست خبری خود گفت:« :« بودجه‌ای که دولت به مجلس ارایه می‌ کند، برای کسب مجوز است، یعنی از مجلس می‌خواهد اجازه بگیرد برای اینکه 2 میلیون و 300 الی 500 هزار بشکه نفت بفروشد، بر مبنای تحلیل بودجه نمی‌نویسیم، بر مبنای واقعیات بودجه می‌نویسم و بر مبنای اینکه صادرات نفت پارسال چقدر بوده امسال چقدر است. پارسال چه کار می‌کردیم امسال چه کار می‌کنیم. راه‌حل‌هایی که امسال داریم و پارسال نداشتیم. البته همه چیز را نمی‌توانیم پشت بلندگو توضیح دهیم که چه اقداماتی می کنیم. اصلاً حتی تحریم هم برداشته نشود و انجام نشود 2 میلیون و 300 هزار بشکه نفت می‌فروشیم و مبنای ما این است. 2 میلیون و 300 هزار بشکه در بازار بین‌المللی و داخلی می‌فروشیم قطعی است. 2 میلیون و 300 هزار بشکه که می‌گویم بر مبنای توان فعلی مان است اگر توان ما 2 میلیون 800 هزار بشکه بود در بودجه 2.800 می‌نوشتیم. نه بر مبنای اینکه برجام چه می‌شود. 2 میلیون و 300 بر مبنای این است که وزارت نفت به من می‌گوید که در ماه‌های اولیه سال اگر بخواهم تولید کنم و چاه‌ها را فعال کنم 2 میلیون و 300  می‌توانم صادر کنم. اگر وزیر نفت به من بگوید 2 میلیون و500  می‌نوشتم 2 میلیون و500 نه 2 میلیون و 300 بنابراین تحلیلی بحث نمی‌کنیم.»

همچنین بیژن نامدار زنگنه هم هفته گذشته در جمع خبرنگاران اعلام کرد:« به‌ عنوان وزیر هرگز کاری را که نمی‌توانم انجام دهم نمی‌گویم؛ صادرات ۲.۳میلیون بشکه عملی است و بازار آن هم وجود دارد. قیمت نفت هم نخواهد افتاد. اوپک حساسیت و تعهد لازم را برای حفظ قیمت دارد و سازوکار لازم هم تعبیه شده است. برای افزایش تولید نفت از کسی اجازه نمی‌گیریم. هزینه‌ها در لایحه بودجه۱۴۰۰ نسبت به میزان تحقق درآمدهای نفتی تعیین شده و انتقاد نمایندگان نسبت به میزان تعیین‌شده نیست؛ بلکه آنها نگران این موضوع هستند که درصورت برداشته ‌نشدن تحریم‌ها دولت چه اقدامی می‌خواهد انجام دهد. در صورت برطرف‌نشدن تحریم‌ها به روند عادی، کار خود را طبق گذشته ادامه می‌دهیم، البته در لایحه بودجه سال۱۴۰۰ پیش‌بینی شده که اگر میزان فروش ۲.۳میلیون بشکه نفت در روز تحقق پیدا نکرد، چه کاری انجام دهیم. من در جلسه کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس حضور یافته و به سؤالات نمایندگان در این مورد پاسخ دادم و مبنای تعیین رقم ۲میلیون و 300هزار بشکه نفت در روز را تشریح و اعلام کردم چه پیش‌نیازهایی وجود دارد و کل تولید و میزان مصرف داخلی و صادرات چقدر است.»