بدترین روز دوران کرونا، دست‏کم از منظر اقتصادی، جمعه خوب بود. در روز دهم آوریل تعطیلی و قرنطینه در بسیاری از کشورها به شدیدترین شکل خود رسیده‌بود و باعث شده‌بود که مردم در خانه‌های خود محبوس شوند. تولید ناخالص داخلی جهانی در آن روز 20 درصد کمتر از حالت دیگر خود بود. از آن زمان به این سو دولت‌ها یکی‌یکی تعطیلی‌ها را لغو کرده‌اند و اقتصادها دوران بهبود خود را آغاز کرده‌اند. تحلیل‌گران پیش‌بینی می‌کنند که تولید ناخالص جهانی در فصل سوم سال میلادی جاری رشدی 7 درصدی را نسبت به فصل دوم یعنی بهار تجربه کرده‌است.

البته گزارش‌های تیره و تار هنوز هم وجود دارند. همین چند روز پیش بود که وزارت توسعه و امور اقتصادی روسیه در گزارشی پیش بینی کرد پیامدهای کرونا بر روی اقتصاد جهانی تا سال ۲۰۲۳ ادامه پیدا کند و امسال نیز متوسط رشد اقتصادی کشورهای جهان منفی 4 تا 4.5 درصد باشد. طبق این گزارش، روند شیوع کرونا در بسیاری از کشورها در مقایسه با هفته‏های قبل بدتر شده است و این مساله می‌تواند دولت‏ها را وادار به اعمال مجدد قرنطینه و ممنوعیت‌های رفت و آمدی کند.

به گفته این نهاد روسی، بخش‌های گردشگری، حمل و نقل هوایی، تفریح و سرگرمی و هتل‌داری بیش از هر بخش دیگری از شیوع کرونا صدمه دیده‌اند و در این شرایط انتظار می‌رود رشد اقتصادی بین منفی 4 تا 4.5 درصد باشد. در حال حاضر بخش بزرگی از کارکنان شرکت‌ها در کشورهای مختلف به صورت دورکار مشغول به کار هستند و ممکن است این شکل کار با توجه به نبود سابقه قبلی باعث کاهش بهره‌وری و افت رفتار حرفه‌ای شود. به گفته وزارت توسعه و امور اقتصادی روسیه یکی از اولویت‌های مهم برای کشورها در حال حاضر باید افزایش بهره‌وری کارکنان از شیوه‌های مختلف نظیر آموزش‌های مربوطه باشد. پیش از این سازمان توسعه و همکاری اقتصادی اعلام کرده بود متوسط رشد اقتصادی کشورهای جهان تا پایان امسال به منفی شش درصد برسد که این وضعیت در صورت بروز موج دوم بدتر نیز خواهد شد و در این سناریو اقتصاد جهانی احتمالا 7.6 درصد کوچک‌تر خواهد شد.

لاورنس بونه، کارشناس مسائل اقتصادی با بیان اینکه چشم‌اندازی دراماتیک در انتظار اقتصاد جهان است افزود: «ممکن است شاهد موج دم کرونا باشیم یا نباشیم اما در هر دو سناریو، یک چیز مشخص است و آن هم اینکه استانداردهای زندگی به نسبت سال قبل به میزان محسوسی افت کرده‌است و بسیاری از کشورها با رشد اقتصادی دو رقمی منفی مواجهند که در طول تاریخ آن‌ها بی‌سابقه است.»

بقایای اقتصادی

حالا پرسش بسیار روشن این است که برای 90 درصد اقتصادهای جهان چه اتفاقی خواهد افتاد؟ بسیاری از مسئولان مجبور شده‌اند باز هم تعطیلی و ممنوعیت‌ها را اعمال کنند. شاید هم دولت‌های دیگری پیدا شوند که می‌توانند فاصله‌گذاری اجتماعی را بدون به خطر انداختن خروجی، اجرا و رعایت کنند. این مسئله شاید بتواند جهان را به اقتصادی 95 درصدی تبدیل کند. در واقع سازمان توسعه و همکاری بین‌المللی توقع دارد تولید ناخالص داخلی جهانی در سال جاری بیشتر بهبود پیدا کند. مسئولان تعیین نرخ بهره در بانک مرکزی متوجه شده‌اند که نرخ بیکاری به دوران 4 درصدی پیش از کرونای خود تا سال 2023 نمی‌رسد و تحلیل‌گران گلدمن ساکس هم این عدد را بیشتر و در حدود 2025 می‌دانند. با اینحال بسیاری از این متخصصان خوش‌بین هستند که واکسن این بیماری هرچه سریع‌تر به شکلی تولید و توزیع خواهد شد که در دسترس همه مردم باشد. همان‌طور که این بیماری آثار خود را تا چند وقت در بدن بیمارِ بهبودیافته نشان می‌دهد، در سطح اقتصاد هم مدت و کارهای زیادی برای برگشتن به دوران قبل از کرونا لازم است.