دنیا برای رشد اقتصادی و گذر از چالش‌ها نیاز به خلاقیت و نوآوری دارد و استارت‌آپ‌ها را می‌توان اصلی‌ترین و مهم‌ترین مظهر این خلاقیت‌ها دانست. اما استارت‌آپ‌ها که با یک ایده نوآورانه و خلاقانه شروع می‌شوند، برای نتیجه‌بخش بودن نیاز به دریافت حمایت‌های مالی دولتی دارند. مسئله‌ای که برای رشد استارت‌آپ‌ها ضروری است و می‌تواند به افزایش سطح رفاه در اقتصاد کشورهای میزبان آنها هم بینجامد. در حالت کلی می‌توان این طور تعبیر کرد که برای اینکه یک کشور فضای مناسبی برای توسعه استارت‌آپ‌ها داشته باشد، در درجه اول باید زیرساخت‌های اقتصادی و قانونی منسجمی داشته باشد. از طرف دیگر باید نظام قانونی در این کشور هم حامی فعالیت‌های نوآورانه باشد. اروپا در حمایت از استارت‌آپ‌ها در دنیا پیشگام است و حتی در روزهایی که دنیا درگیر بحران کرونا و کنترل اثرات منفی اقتصادی ناشی از آن است شماری از کشورهای اروپایی مشغول سیاست‌گذاری برای حمایت بیشتر از استارت‌آپ‌ها و ایجاد فضای مناسب برای رشد آنها هستند. اما در میان کشورهای موجود در این قاره سبز، کدام‌یک بهترین جایگاه را دارند و کدام‌یک در ضعیف‌ترین موقعیت قرار گرفته‌اند؟ مسئله مهم‌تر اینکه چگونه موقعیت کشورها از نظر مناسب بودن فضا برای فعالیت استارت‌آپ‌ها ارزیابی می‌شود و چه فاکتورهایی مدنظر قرار می‌گیرد؟

مرکز مطالعات نیمبل فینز متعلق به کشور بریتانیا هرساله مطالعه‌ای در مورد وضعیت کشورهای این قاره از نظر مناسب بودن فضا برای استارت‌آپ‌ها تهیه می‌کند که طبق گزارش سال جاری آلمان در رده اول قرار دارد و یونان و ایتالیا بدترین کشورهای اروپایی برای فعالیت‌های استارت‌آپی هستند. طبق این مطالعه کشورهایی برای استارت‌آپ‌ها فضای مناسبی را ایجاد می‌کنند که جمعیت تحصیل‌کرده زیادی دارند، از زیرساخت‌های اقتصادی قدرتمندی برخوردار هستند و از فضای تجاری و اقتصادی سالمی برخوردار هستند. از طرف دیگر هزینه پایین شروع کسب و کار در این کشورها و زمان کم مورد نیاز برای طی شدن مراحل اداری ثبت و شروع یک فعالیت اقتصادی هم از دیگر مزایای کشورها برای فعالیت استارت‌آپ‌ها است. مسئله مهم دیگر پایین بودن نرخ مالیات بر درآمد شرکت‌ها است که باعث می‌شود شرکت‌ها بخش کمتری از درآمدشان را هر ساله به عنوان مالیات پرداخت کنند. این مسئله برای استارت‌آپ‌هایی که برای شروع کارشان نیاز به منابع مالی زیادی دارند و اغلب بخش زیادی از این منابع را به‌صورت وام دریافت کرده‌اند، اهمیت زیادی دارد وی می‌تواند باعث افزایش میزان درآمد قابل استحصال آنها شود.

برای انجام این رده‌بندی چهار فاکتور مهم مدنظر قرار گرفته که عبارت‌اند از سلامت اقتصادی، هزینه انجام کار، فضای کسب و کار و کیفیت نیروی کار و برای ارزیابی هریک از این فاکتورهای مهم اقتصادی زیربخش‌های دیگری مورد مطالعه و بررسی قرار می‌گیرد.

اولین فاکتور: سلامت اقتصادی

برای ارزیابی سلامت اقتصادی کشورها می‌توان به ارزش تولید ناخالص داخلی آنها، نرخ رشد اقتصادی، نرخ بیکاری و در نهایت سرانه تولید ناخالص داخلی توجه کرد. در ابتدای سال جاری میلادی ایرلند به عنوان سالم‌ترین اقتصاد قاره سبز معرفی شد. ارزش تولید ناخالص داخلی این کشور برابر با ۳۸۸.۷ میلیارد دلار بود. نرخ رشد اقتصادی این کشور برابر با ۵.۵ درصد و نرخ بیکاری آن برابر با ۴.۹ درصد بود.

دومین جایگاه به کشور هلند اختصاص داشت و آلمان در این رده‌بندی جایگاه سوم را داشت. در رده‌بندی کشورها از نظر سلامت اقتصادی، کشورهای لهستان، بریتانیا، سوئیس، دانمارک، جمهوری چک، نروژ و مجارستان به ترتیب جایگاه چهارم تا دهم را داشتند. در میان این کشورها، سوئیس بالاترین سرانه تولید ناخالص داخلی را داشت که برابر با ۸۱ هزار و ۹۹۴ یورو بود و پایین‌ترین سرانه تولید ناخالص داخلی متعلق به لهستان بود که برابر با ۱۵ هزار و ۵۹۵ یورو بود.

در انتهای فهرست کشورها از نظر سلامت اقتصادی کشورهای یونان و لاتیو قرار داشتند که ارزش تولید ناخالص داخلی آنها نسبت به دیگر کشورها بسیار پایین بود. آمار نشان می‌دهد در ابتدای سال جاری ارزش تولید ناخالص داخلی کشور یونان برابر با ۲۰۹.۹ میلیارد دلار بود و سرانه تولید ناخالص داخلی این کشور به مرز ۱۹ هزار و ۵۳۸ یورو رسید. بالغ‌بر ۱۷.۳ درصد از جمعیت این کشور اروپایی در سال جاری بیکار هستند. کشورهای قبرس و کرواسی در این رده‌بندی جایگاه ۲۸ و ۲۹ را در این فهرست دارند.

دومین فاکتور: هزینه انجام کار

برای محاسبه هزینه انجام کار در کشورها به مسائلی از قبیل هزینه زندگی در کشورها، متوسط دستمزد سالیانه مردم و میزان مالیات بر درآمد شرکت‌ها توجه شده است. طبق گزارش بلغارستان، رومانی، مجارستان، لیتوانی و لهستان پنج کشوری هستند که هزینه انجام کار در آنها پایین‌تر از دیگر کشورهای اروپایی است. رومانی پایین‌ترین هزینه زندگی را در قاره سبز دارد و نرخ مالیات بر شرکت‌ها در مجارستان از دیگر کشورها پایین‌تر است. متوسط دستمزد مردم در کشور بلغارستان برابر با ۳۸۸۶ یورو است و متوسط درآمد در لیتوانی در مرز ۷۱۹۵ یورو قرار دارد. طبق این مطالعه متوسط درآمد مردم در کشور آلمان برابر با ۲۶ هزار و ۹۲ یورو و متوسط درآمد مردم بریتانیا برابر با ۲۳ هزار و ۲۴۲ یورو است و این دو کشور در میان ۳۱ کشور مورد مطالعه از نظر هزینه انجام کار جایگاه چهارده و پانزده را به خود اختصاص داده‌اند. بالاترین درآمد در اروپا به کشور ایسلند اختصاص دارد که برابر با ۳۵ هزار و ۶۳ دلار است.

در انتهای فهرست کشورهای اروپایی از نظر هزینه انجام کار، کشورهای نروژ و بلژیک قرار دارند که هزینه کسب و کار در آنها بالاتر از دیگر کشورها است. ازیک‌طرف در این کشور مالیات بر درآمد شرکت‌ها بالا است و از طرف دیگر دستمزدهای انتظاری هم در سطح بالایی قرار دارد.

در بخش رده‌بندی کشورها از نظر هزینه انجام کار، مهم‌ترین و اصلی‌ترین فاکتور مالیات بر شرکت‌ها است زیرا بخش مهمی از درآمد هر شرکت در سال برای پرداخت مالیات صرف می‌شود و هرچه این نرخ پایین‌تر باشد، برای شرکت‌هایی که به‌تازگی در بازار فعالیت خود را شروع کرده‌اند مزیت مهمی محسوب می‌شود. طبق این گزارش نرخ مالیات بر شرکت‌ها در کشور مجارستان برابر با ۹ درصد است درحالی‌که این نرخ در بلغارستان به ۱۰ درصد می‌رسد. نرخ مالیات بر شرکت‌ها در کشور قبرس برابر با ۱۲.۵ درصد، در ایرلند برابر با ۱۲.۵ درصد، در لیتوانی برابر با ۱۵ درصد، در آلمان برابر با ۱۵.۸۲۵ درصد و در سوئیس بین ۱۱.۹ تا ۲۱.۶ درصد است. نرخ مالیات بر درآمد شرکت‌ها در کرواسی ۱۸ درصد و در لوکزامبورگ برابر با ۱۸.۴۹ درصد است و این کشورها به ترتیب جایگاه اول تا دهم را از نظر پایین بودن نرخ مالیات بر درآمد شرکت‌ها به خود اختصاص داده‌اند.

سومین فاکتور: فضای کسب و کار

در بخش فضای کسب و کار، عوامل زیادی موردبررسی و مطالعه قرار می‌گیرند که ازجمله آنها می‌توان به سهولت انجام کار، استقلال نظام قضایی و داوری در اختلافات مالی و سرمایه‌گذاری، دسترسی به منابع مالی، امکان دسترسی به بازار مصرف و وجود قوانین دست و پاگیر اشاره کرد. سوئیس در این رده‌بندی در جایگاه اول قرار دارد و کشورهای آلمان و فنلاند و بریتانیا و سوئد جایگاه دوم تا پنجم را به خود اختصاص داده‌اند. از دیگر کشورهای این فهرست می‌توان به هلند و نروژ و دانمارک و لوکزامبورگ و ایرلند اشاره کرد که به ترتیب جایگاه ششم تا دهم را دارند. سوئیس از نظر کم بودن قوانین دست و پاگیر و محدودکننده جایگاه اول را در دنیا دارد درحالی‌که فنلاند از نظر دسترسی به منابع مالی و استقلال نظام قضایی در جایگاه اول در میان ۳۱ کشور اروپایی قرار گرفته است. دانمارک و بریتانیا از نظر سهولت انجام کار به ترتیب جایگاه اول و دوم را در قاره اروپا دارند.

بدترین کشور از نظر فضای کسب و کار برای استارت‌آپ‌ها در سال ۲۰۲۰ کشور کرواسی است و یونان و رومانی و اسلواکی و لهستان در رده‌های بعد قرار گرفته‌اند. فرانسه و اسپانیا از نظر فضای کسب و کار در اروپا به ترتیب جایگاه ۱۵ و ۱۶ را دارند.

چهارمین فاکتور: کیفیت نیروی کار

باوجوداینکه برای موفقیت استارت‌آپ‌ها عوامل زیادی اهمیت دارد ولی یکی از مهم‌ترین مسائل را می‌توان کیفیت نیروی کار دانست و این کیفیت هم از نظر میزان تحصیلات قابل‌مقایسه است. مطالعات نشان می‌دهد باکیفیت‌ترین نیروهای کاری در کشور سوئیس وجود دارد که ۸۵ درصد از جمعیت این کشور تا سطح متوسطه به بالا و ۳۹ درصد تحصیلات دانشگاهی دارند. در کشور لیتوانی ۸۷ درصد از مردم دارای تحصیلات دبیرستانی یا بیشتر هستند و ۳۵ درصد تحصیلات دانشگاهی دارند و در آلمان و بریتانیا سهم افراد دارای تحصیلات متوسطه به بالا به ترتیب ۸۳ درصد و ۶۰ درصد است درحالی‌که سهم افراد دارای تحصیلات دانشگاهی به ترتیب ۲۶ درصد و ۳۵ درصد است.

 در رده‌بندی کشورهایی که بالاترین کیفیت نیروی کار را دارند، سوئیس در جایگاه اول است و فنلاند و دانمارک و نروژ و آلمان به ترتیب جایگاه دوم تا پنجم را به خود اختصاص داده‌اند. از نظر سهولت پیدا کردن نیروی کار ماهر در کشورهای اروپایی، نروژ اولین جایگاه و فنلاند و ایسلند و بریتانیا به ترتیب جایگاه دوم تا چهارم را به خود اختصاص داده‌اند.

کشورهای کرواسی و رومانی و مجارستان پایین‌ترین کیفیت نیروی کار را دارند. نیروی کار در این کشورها سطح تحصیلات پایینی دارد و دسترسی به نیروی کار ماهر در این کشورها بسیار دشوار است. در ابتدای سال جاری تنها ۱۸.۳ درصد از جمعیت بزرگ‌سال کشور کرواسی تحصیلات دانشگاهی داشتند و در رومانی سهم افرادی که تحصیلات دانشگاهی داشتند برابر با ۱۴.۷ درصد بود.

بهترین کشورها برای فعالیت‌های استارت‌آپی کدام‌اند؟

در سال ۲۰۲۰‌، آلمان به عنوان بهترین کشور برای فعالیت استارت‌آپ‌ها معرفی شده است و کشورهای بریتانیا و سوئیس و هلند و ایرلند در جایگاه دوم تا پنجم قرار گرفته‌اند. کشورهای اسکاندیناوی در این رده‌بندی جایگاه ششم تا هشتم را دارند. ششمین کشور این فهرست دانمارک، هفتمین کشور فنلاند و هشتمین کشور نروژ است و کشورهای چک و سوئد جایگاه نهم و دهم را به خود اختصاص داده‌اند.

طبق مطالعات انجام‌شده کشور سوئیس بهترین کشور اروپا از نظر فضای کسب و کار و کیفیت نیروی کار است درحالی‌که ایرلند سالم‌ترین اقتصاد قاره سبز را دارد ولی جایگاه اول از نظر هزینه‌های انجام کار به بلغارستان اختصاص دارد که در رده‌بندی کشورهای مناسب برای فعالیت استارت‌آپی در قاره سبز جایگاه ۲۲ را در میان ۳۱ کشور به خود اختصاص داده است. رومانی و مجارستان از نظر هزینه‌های انجام کار در میان ۳۱ کشور اروپایی جایگاه دوم و سوم را دارند.

در انتهای این فهرست کشور یونان قرار دارد. این کشور آخرین کشور اروپایی از نظر سلامت اقتصادی است و از نظر کیفیت نیروی کار در میان ۳۱ کشور جایگاه ۲۷ را دارد. درحالی‌که از نظر فضای مناسب برای کسب و کار هم در میان ۳۱ کشور جایگاه ۳۰ را به خود اختصاص داده است. بعد از یونان در انتهای این فهرست به ترتیب کشورهای ایتالیا، کرواسی، اسلواکی، پرتغال و مالت قرار دارند.

آلمان، بهترین کشور اروپایی برای استارت‌آپ‌ها

در سال ۲۰۲۰ برای دومین سال متوالی آلمان در میان ۳۱ کشور اروپایی مورد مطالعه به عنوان بهترین کشور برای استارت‌آپ‌ها معرفی شد که یکی از اصلی‌ترین دلایل آن را می‌توان سلامت و قدرت بالای اقتصادی این کشور و فضای مناسب برای کسب و کارها دانست و نیز استارت‌آپ‌ها دسترسی خوبی به منابع مالی و حمایت‌های اقتصادی داشتند. این کشور بعد از سوئیس، دومین کشور قاره سبز بود که قوانین دست و پاگیر دولتی برای شروع به کار را ندارد و بوروکراسی‌های اداری در آن نمی‌تواند به عنوان مانعی برای آغاز به کار معرفی شود.

از طرف دیگر در این کشور اروپایی نرخ مالیات بر شرکت‌ها در مقایسه با دیگر کشورها بسیار پایین است و در سال ۲۰۲۰ این نرخ در آلمان برابر با ۱۵.۸۲۵ درصد بود. همین مسئله انگیزه کارآفرینی و شروع به کارهای تازه را در آلمان زیاد کرده است. طبق گزارش بانک جهانی فضای رقابتی در اقتصاد این کشور بسیار گسترده است و چند شرکت بزرگ تمامی بازار را در اختیار خود ندارند. در نهایت سطح بالای تحصیلات مردم در آلمان فاکتور مهمی برای فعالیت‌های استارت‌آپی است. آمارها نشان می‌دهد ۸۳ درصد از جمعیت این کشور اروپایی تحصیلات دانشگاهی دارند.

بریتانیا در جایگاه دوم قرار دارد

در سال ۲۰۲۰، بریتانیا توانست به عنوان دومین کشور مناسب برای فعالیت استارت‌آپ‌ها معرفی شود. دلیل تصاحب این جایگاه توسط بریتانیا در شرایطی که به دلیل بحران‌های ناشی از برگزیت، نرخ رشد اقتصادی پایینی داشت، این بود که شروع کسب و کار در این کشور بسیار آسان است و موانع دست و پاگیر برای آن وجود ندارد. از طرف دیگر استارت‌آپ‌ها دسترسی زیادی به سرمایه و منابع مالی دارند و حمایت‌های زیادی از طرف دولت دریافت می‌کنند.

 مسئله دیگر این است که هزینه انجام کار در استارت‌آپ‌ها بسیار پایین است مسئله افراد انتظار دریافت دستمزدهای بالا را ندارند و همین مسئله شروع کار را برای کارآفرینان ساده‌تر کرده است. سطح بالای تحصیلات و مهارت مردم در این کشور سبب شده است تا بریتانیا در میان کشورهای اروپایی جایگاه چهارم را از نظر سرعت و سهولت دریافت نیروهای توانمند و ماهر داشته باشد و این امکان خوبی برای افرادی است که قصد شروع یک کار جدید را دارند.

نرخ مالیات بر درآمد شرکت‌ها در این کشور بسیار پایین است. در سال جاری نرخ مالیات بر درآمد شرکت‌ها در بریتانیا برابر با ۱۹ درصد اعلام‌شده است و انتظار می‌رود به دلیل همه‌گیری کرونا و تأثیر منفی این بحران روی درآمد شرکت‌ها، در سال بعد این نرخ تنزل یابد که انگیزه خوبی برای کارآفرینان است.

در نهایت باید در نظر داشت که اهمیت فعالیت‌های استارت‌آپی و نوآورانه در بریتانیا، سبب شده است تا سازمان‌های زیادی برای حمایت از استارت‌آپ‌ها در این کشور ایجاد شود و این هم نقطه قوت دیگری برای بریتانیا است.

سوئیس جایگاه سوم را دارد

در سال جاری این کشور توانست سه پله نسبت به سال قبل ارتقای جایگاه بدهد و به سومین کشور دنیا از نظر حمایت از استارت‌آپ‌ها در قاره اروپا تبدیل شود. دلیل این ارتقای جایگاه را می‌توان در بهبود فضای کسب و کار در سوئیس و ارتقای کیفی بازار کار در این کشور قلمداد کرد. آمارها نشان می‌دهد کمترین محدودیت‌های قانونی و بوروکراسی برای شروع به کار در این کشور اروپایی وجود دارد و اخیراً هم دولت سوئیس قوانینی وضع کرده است که به‌موجب آنها فضا برای شروع به کار و برای کارآفرینان تازه در کشور مناسب‌تر از قبل شود. این مسئله می‌تواند قدرت اقتصادی سوئیس در دنیا را نیز افزایش دهد و فرصت بیشتری برای افراد خلاق و دارای ایده‌های نو ایجاد کند تا ایده‌های خود را در زمینه بهبود اقتصاد کشور مورد آزمایش قرار دهند.

این کشور دارای رتبه بالایی از نظر آموزش نیروی کار و کیفیت آموزش‌های مهارتی برای نیروهای فعال در بازار است. این کشور از نظر شمار افرادی که دارای تحصیلات عالیه در دنیا هستند، رتبه دوم را دارد و بالغ‌بر ۳۸ درصد از جمعیت این کشور تحصیلات فوق‌لیسانس و بالاتر دارند. البته سوئیس معایبی هم برای استارت‌آپ‌ها دارد که یکی از اصلی‌ترین آنها هزینه بالای زندگی و کار در این کشور است. این کشور در میان گران‌ترین کشورهای دنیا برای زندگی قرار دارد و انتظارات درآمدی مردم هم بسیار بالا است. از طرف دیگر انتظار افزایش چشمگیر نرخ رشد اقتصادی در این کشور وجود ندارد.

 سوئیس یکی از قوی‌ترین اقتصادهای قاره اروپا را دارد و از نظر کیفیت زندگی هم در میان کشورهای دارای استانداردهای بالا قرار گرفته است. البته هزینه بالای زندگی و انتظارات بالای درآمدی باعث می‌شود تا شروع کسب‌وکارهای تازه در این کشور سخت‌تر از دیگر کشورهای اروپایی باشد.