*لورا گیورگ، استادیار مدرسه بازرگانی لندن

*ونسا بانز، پژوهشگر دانشگاه کورنل در حوزه علوم اجتماعی

 در دورانی مثل بحران کرونا که برخی دورکاری‌های اجباری را به دنبال داشته است، بسیاری از مدیران از بابت حفظ بهره‌وری کارکنان دورکار خود نگران هستند. ‏‏‏‏اما آنچه که باید دغدغه اصلی آنها باشد، این است که در چنین شرایطی یک ریسک درازمدت خودش را نشان می‌دهد: فرسودگی ناشی از کار.

توجه به این ریسک واقعا مهم است. ‏‏‏‏وقتی مرز بین کار و وقت آزاد در خانه از بین برود، بسیاری از کارکنان دچار چالش در زمینه برقراری تعادل در زندگی حرفه‌ای و خصوصی خود می‌شوند. ‏‏‏‏برخی از آنها برای اثبات وفاداری خود به شرکت و نشان‌دادن قابلیت‌ها و بهره‌وری خود، مدت زمان زیادی کار می‌کنند؛ بعدازظهرشان با شب درآمیخته می‌شود و تعطیلی آخر هفته مثل یک روز کاری به نظر می‌آید و جایی برای استراحت واقعی باقی نمی‌ماند. ‏‏‏‏از آنجا که از برخی کارکنان خواسته می‌شود که در ماه‌های متوالی دورکار باقی بمانند، رسیدگی به این چالش اهمیت زیادی دارد. ‏‏‏‏

مسئله جدا کردن زندگی حرفه‌ای و خصوصی مهم است اما محقق‌کردنش اصلا آسان نیست؛ به خصوص در زمانه‌ای که اقتصاد اطلاعات این قدر اهمیت یافته است. ‏‏‏‏در این زمانه، «کارگر ایده‌آل» کسی نیست که در ساعات کار بیشترین میزان کار را انجام داده باشد، بلکه کسی است که با کسب بیشترین اطلاعات در هر ساعتی از زندگی‌اش، به فردی حرفه‌ای‌تر و امروزی‌تر بدل شده باشد. ‏‏‏‏

از سوی دیگر، وقتی دورکاری در جریان است ممکن است ایمیل‌ها و پیام‌های کاری در تمام ساعات روز رد و بدل شوند و انتظار برای پاسخگویی به آنها هم وجود داشته باشد. ‏‏‏‏این شرایط به خصوص برای کارکنانی که فرزندان‌شان به دلیل تعطیلی یا نیمه‌تعطیلی مدارس و مهد کودک‌ها در منزل هستند دشوارتر است. ‏‏‏‏بسیاری از آنها برای کاهش خطر کرونا حتی در منزل هم از خدمات مراقبت از بچه‌ها استفاده نمی‌کنند و در چنین شرایطی، هر لحظه کاری در منزل می‌تواند با زندگی خصوصی درآمیخته باشد. ‏‏‏‏

اینجا سعی می‌کنیم به این پرسش پاسخ دهیم که جدایی کار از زندگی چطور امکان‌پذیر است؟

ایجاد و حفظ مرزهای فیزیکی و اجتماعی

در حالت عادی، پوشیدن لباس رسمی و حرکت به سمت محل کار نشان‌دهنده تبدیل شما به یک نیروی کار بود. ‏‏‏‏در حالت دورکاری، صبح‌ها لباسی کمی غیررسمی‌تر از لباس محل کار بپوشید و سر ساعت به یک فعالیت فیزیکی مثلا سر زدن به پارک نزدیک خانه یا محوطه مجتمع بپردازید و بعد از آن، روتین کاری خود را شروع کنید. ‏‏‏‏

نکته دیگر این است که حتی در مورد مهم‌ترین امور هم کار کردن در تمام روز اصلا جواب نمی‌دهد. ‏‏‏‏بر اساس تحقیقات انجام‌شده، زمان مفید کار برای هر کس در روز حدود سه ساعت است؛ آن هم در شرایطی که اختلال خاصی رخ نداده باشد. ‏‏‏‏در موقعیتی که کارکنان مشغول دورکاری و کار در منزل هستند موارد برای حواس‌پرتی حتی بیشتر است. ‏‏‏‏

اگر کارکنان حس کنند که هر لحظه از روز باید در دسترس باشند و هر وقت آزادی که در طول روز پیدا می‌کنند هم باید به کار اختصاص پیدا کند، احتمال آن که آنها دچار فرسودگی از کار شوند به شدت بالا می‌رود. ‏‏‏‏بهترین راه برای اجتناب از این وضع آن است که محدودیت‌هایی را برای کار تعریف کنید. ‏‏‏‏این مسئله به خصوص از لحاظ زمان اهمیت دارد. ‏‏‏‏وقتی پیام یا ایمیلی در ساعات غیر کاری دریافت می‌کنید، پاسخی با محتوای اینکه در حال حاضر پاسخگو نیستید بفرستید تا به تدریج مشخص شود که در ساعات غیرمتعارف قرار نیست به امور کاری بپردازید. ‏‏‏‏این روش را حتی در ساعات کاری که نیاز به چند ساعت کار بی‌وقفه و بدون حواس‌پرتی دارید هم می‌توانید به کار بگیرید. ‏‏‏‏

نکته دیگر این است که باید توجه کنید که همان‏طور که شما چنین محدودیت‌هایی را تعریف کرده‌اید، سایر همکاران‌تان هم احتمالا این کار را کرده‌اند. ‏‏‏‏بنابراین، باید ساعات کاری یا روشی که آنها برای کار در طول روز در پیش گرفته‌اند را به رسمیت بشناسید و برنامه‌هایتان را بر این اساس تنظیم کنید و در نهایت به تعادلی در کار برسید. ‏‏‏‏این درواقع حوزه‌ای است که مدیران و کارکنان به یک اندازه باید در برقراری تعادل در آن تلاش کنند. ‏‏‏‏

تمرکز روی مهم‌ترین کارها

در زمان دورکاری به خاطر بحران، باید کارهای پراکنده را کنار گذاشت. ‏‏‏‏درواقع کارکنان باید انرژی خود را روی اموری که در اولویت هستند بگذارند؛ چون حتی مشخص نیست که فردا چه خواهد شد. ‏‏‏‏معمولا در شرایط کار در منزل، این حس برای کارکنان به وجود می‌آید که باید بهره‌وری بالای خود را به نمایش بگذارند و به همین جهت ممکن است آنها روی اموری که فوریت- و نه ضرورت- دارند بگذارند تا نتیجه کارشان زودتر دیده شود. ‏‏‏‏تحقیقات ثابت کرده که چنین ترجیحاتی در درازمدت فایده خاصی ندارند و باعث انباشته‌شدن کارهای بزرگ‌تر و مهم‌تری می‌شوند که قاعدتا باید اولویت به آنها داده می‌شد. ‏‏‏‏