در بیست و ششمین جلسه کمیسیون «گردشگری» اتاق تهران، روند صدور مجوز برای کسب وکارهای آنلاین حوزه گردشگری مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در این جلسه که به صورت آنلاین برگزار شد، تعدادی از صاحبان ‌‌استارت‌آپ‌های این حوزه حضور یافتند و از مصائب دریافت مجوز برای کسب و کارهایشان سخن گفتند. مسیری پُرسنگلاخ که انتهای آن لزوما به دریافت مجوز منتهی نمی‌شود. بر همین اساس، یکی از مهمترین درخواست‌هایی که در این جلسه مطرح شد، ایجاد بخش ویژه‌ای در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای رسیدگی به درخواست‌ها و مشکلات شرکت‌های ‌استارت‌آپی ایجاد شود.د

بررسي مجوزهاي موجود در این حوزه، پس از آن در دستورکار کمیسیون گردشگری قرار گرفت که اتاق بازرگانی تهران به کمیسیون‌های ده‌گانه خود ماموریت داد قوانين مخل و زائد كسب و كار در حوزه‌های تخصصی خود را جهت طرح در هيات مقرات‌زدايي احصا کنند.

در ابتدای این جلسه، مهرداد ناطقی، بنیان‌گذار ‌استارت‌آپ تریپ‌ساز، موضوع تضاد منافع را اولین مسئله‌ای دانست که ‌استارت‌آپ‌های گردشگری با آن روبه‌رو هستند. او در این باره گفت: همه ‌استارت‌آپ‌ها در جهت منافع وزارت میراث فرهنگی عمل می‌کنند و به عبارتی در زمین این وزارتخانه بازی می‌کنند اما سوال این است چرا واحدی مجزا و رویه‌هایی مشخص برای ‌استارت‌آپ‌ها وجود ندارد.

ناطقی با بیان اینکه در ساختار وزارت میراث فرهنگی هیچ واحد و بخش ویژه‌ای برای ‌استارت‌آپ‌ها و کسب و کارهای آنلاین ایجاد نشده، تصریح کرد: در شرایطی که ساختارها ناقص باشد، ‌استارت‌آپ‌ها در جست‌جوی چتر نجات چاره‌ای ندارند جز اینکه به وزارت ارشاد یا اتحادیه کسب و کارهای مجازی و... مراجعه کنند که هیچ تخصصی در زمینه گردشگری ندارند. کسب و کارهای آنلاین گردشگری مجوزهایی را از نهادهایی می‌گیرند که ارتباطی به حوزه گردشگری ندارند و مزیت خاصی برای آن‌ها ایجاد نمی‌کند.

محمد نصری، بنیان‌گذار ‌استارت‌آپ آریامدتور، نیز با تاکید بر حساس و کلیدی بودن گردشگری صنعتی گفت: در ایران داشتن مجوز حالت بازدارنده دارد. اگر اصرار داریم مجوز دریافت کنیم، به این دلیل است که کسب و کارمان پلمپ یا متوقف نشود و زحمات‌مان هدر نرود و غیر از این هیچ عایدی دیگری ندارد.

نصری با اشاره به رویه‌های صدور مجوز در وزارت میراث فرهنگی گفت: تجربه یک ساله آریامدتور برای دریافت مجوز در وزارت میراث فرهنگی نشان می‌دهد که فرآیندها به طرز عمیق و ریشه‌ای ناکارآمدند.

او با تشریح برخی فرآیندهای پیچیده صدور مجوز گردشگری گفت: رویه‌هایی که وزارت میراث فرهنگی برای ارکان و بخش‌های مختلف صدور مجوز تعریف کرده به صورت کاملا ناهماهنگ یا سلیقه‌ای اجرا می‌شوند و همین موضوع نیز کسب و کارهای نوپا را به دردسر انداخته است. راه‌حل آسان و کم‌هزینه این است که وزارت میراث فرهنگی یک پلتفرم و بستر آنلاین برای بارگذاری مدارک، سوال و جواب ایجاد کند که اگر چنین شود، دست‌کم بخشی از مشکلات ‌استارت‌آپ‌های گردشگری در راه دریافت مجوزها کمتر می‌شود.

سروش سعادت، بنیان‌گذار ‌استارت‌آپ آرتور24، نیز با اشاره به مشکلات و محدویت‌هایی که ‌استارت‌آپ‌ها برای دریافت مجوز از وزارت میراث فرهنگی و دیگر نهادها و سازمان‌ها دارند، اظهار کرد: گرفتن مجوز در حوزه گردشگری بسیار طاقت‌فرساست و به همین دلیل بسیاری از کسب و کارها به دلیل پیچیده و زمان‌بر بودن فرآیند دریافت مجوزها برای ادامه فعالیت ناچار با امضای قرارداد مشارکت با آژانس‌ها و دفاتر گردشگری و نظام پزشکی و بیمارستان‌ها شده‌اند. نداشتن مجوز، فعالیت ‌استارت‌آپ‌ها را در موقعیتی شکننده قرار می‌دهد که هر لحظه ممکن است فعالیت‌شان با اختلال روبه‌رو شود.

 او با بیان اینکه مجوز بند «ب» کلیدی‌ترین مجوزی است که ‌استارت‌آپ‌ها و کسب و کارهای نوپا برای ادامه کارشان باید آن را دریافت کنند، اضافه کرد: در شرایط کنونی فارغ از این‌که بهره‌مندی از این مجوز کارگشا است یا نیست، فرآیندهای دریافت این مجوز مسئله‌ساز است. بنابراین پیشنهاد می‌کنیم رویه‌هایی تعریف شود و مجوزی طراحی شود که هم رویه‌های گرفتن آن آسان‌تر باشد و هم مفید فایده واقع شود.

 امیر نبی‌زاده، بنیان‌گذار ‌استارت‌آپ هیچ‌هاپ نیز با اشاره به ابلاغ شیوه‌نامه مجوز گردشگری مجازی گفت: از نظر دشواری، گرفتن این مجوز دست‌کمی از مجوز بند «ب» ندارد. مجوز بند «ب» چنان اشباع شده که وزارت میراث فرهنگی دیگر مجوز جدید صادر نمی‌کند. نبی‌زاده یکی از معضلات کنونی کسب وکارهای آنلاین گردشگری را مجوزفروشی دانست و اظهار کرد: «در برخی استان‌ها ابلاغیه صادر کرده‌اند که مجوز بند «ب» صادر نشود و وقتی متقاضیان مراجعه می‌کنند، راه‌حلی که پیش پای آنها می‌گذارند این است که مجوز بند «ب» آژانس‌های ورشکسته را خریداری کنند که کف قیمتی آنها 40 میلیون تومان است.

بنیان‌گذار ‌استارت‌آپ هیچ‌هاپ با اشاره ابلاغ شیوه‌نامه‌ صدور مجوز گردشگری الکترونیک در دی‌ماه سال گذشته، درباره تفاوت‌های محتوایی مجوز گردشگری الکترونیک و گردشگری بند «ب» چنین گفت: مجوز گردشگری الکترونیک به جز در دو بند «الزام به داشتن دفتر به متراژ حداقل 40 متر» و «معرفی و حضور مدیر فنی دارای سه سال سابقه کار و بیمه‌پردازی»، تفاوت دیگری با مجوز بند «ب» ندارد.

نبی‌زاده، تاخیر در برگزاری جلسه کمیته فنی، گرفتن گواهی و تست عدم اعتیاد و سوءپیشینه و استعلام از حراست، ضمانت‌ها و وثیقه‌های بانکی را از جمله دیگر مشکلات ‌استارت‌آپ‌ها در فرآیند صدور مجوز گردشگری الکترونیک بیان کرد.

 شایان بهرامی، بنیان‌گذار اقامتگاه پیسو، نیز با بیان اینکه بالاترین حجم فعالیت در فضای مجازی متعلق به ‌استارت‌آپ‌های گردشگری و پس از آن اقامتگاه‌های بوم‌گردی و تورلیدرها هستند، گفت: فرآیندهای برگزاری تورهای گردشگری پیچیده است. یک تورلیدر اجازه برگزاری تور ندارد مگر زیر نظر آژانس‌ها. اقامتگاه بوم‌گردی نیز اجازه معرفی و تعریف تور را ندارند مگر اینکه از طریق آژانس‌ها تورلیدر مشخصی برای آن مشخص شود.

بهرامی با تاکید بر اینکه قوانین و دستورالعمل‌های بعضاً درست و منطقی فعالیت در حوزه آنلاین گردشگری در عمل به گونه‌ای دیگر اجرا می‌شوند، اظهار کرد: اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی که به دنبال ارائه خدمات کامل‌ و رقم زدن تجربه ارزشمند به گردشگران هستند، تبلیغات می‌کنند و تورهای درست و ارزشمند را معرفی می‌کنند اما معضل این است که از نظر حراست میراث فرهنگی اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی اجازه تبلیغ و معرفی تور ندارند.

در پایان این نشست و پس از آنکه حاضران نیز دیدگاه‌های خود را مطرح کردند، مقرر شد، مسایل طرح شده پس از جمع‌بندی توسط کمیسیون گردشگری به هیات رئیسه اتاق تهران ارجاع شود تا در نهایت به هیات مقررات‌زدایی ارائه شود.