در سال ۲۰۱۴ رئیس جمهور چین که به عنوان مهمان در پارلمان استرالیا حضور پیدا کرده بود داشت حرف‌های امیدوارکننده‌ای می‌زد: «استرالیا و چین دچار مشکلات تاریخی با یکدیگر نیستند و تضاد منافع اساسی هم ندارند.» او حتی پا را از این هم فراتر گذاشت و ابراز امیدواری کرد که این «دو همسایه هماهنگ، در روزگار خوب و روزگار بد کنار یکدیگر بمانند.»

پنج سال بعد، روزگار بد از راه رسید و اولین چیزی که اتفاق افتاد، دور شدن شدید چین و استرالیا از یکدیگر بود؛ آن هم با وجود داشتن مناسبات تجاری ۱۶۵ میلیارد دلاری. روزگار حتی بدتر هم شد و در ماه آوریل، استرالیا در رأس کشورهایی از غرب قرار گرفت که خواهان اعزام بازرسان بین‌المللی به ووهان برای بررسی علل بروز ویروس کرونا در این شهر بودند. غرور چین به شدت از این موضع لطمه خورد.

حالا وزرای چینی به تماس‌های همتایان استرالیایی خود پاسخ نمی‌دهند و دیپلمات‌های چینی نیز دولت استرالیا را عروسک خیمه‌شب‌بازی آمریکا می‌خوانند. دانشجویان و گردشگران چینی در استرالیا می‌گویند کسی جلوی حملات نژادپرستانه به آنها در استرالیا را نمی‌گیرد. از همه بدتر اینکه چین تعرفه‌های فلج‌کننده‌ای را روی صادرات جو استرالیا اعمال کرده و واردات گوشت گاو از چند کارخانه بزرگ گوشت استرالیا را نیز متوقف کرده است.

دارن لیم استاد روابط بین‌الملل و آسیا در دانشگاه ملی استرالیا می‌گوید چین علاوه بر اینکه می‌خواهد جلوی اقدامات آسیب‌زننده به منافعش توسط استرالیا را بگیرد، درواقع دارد طرف ثالث را هم از ورود به این مخمصه منع می‌کند. این در حالی است که آمریکا به دنبال جذب متحدان سنتی خود در مواجهه با چین است اما در عین حال باید با بحران کرونا و نزدیک شدن زمان انتخابات ریاست جمهوری نیز دست و پنجه نرم کند. به همین خاطر بوده که اسکات موریسون نخست وزیر استرالیا به دنبال آن است که کشورهای به اصطلاح همدل با خودش از جمله ژاپن، هند و برخی کشورهای اروپایی را وارد نوعی دسته‌بندی چندجانبه برای مقابله با نفوذ چین کند.

اما کسب و کارها در استرالیا لزوماً با او هم‌نظر نیستند. میزان وابستگی تجاری استرالیا به چین در قیاس با سایر کشورهای پیشرفته جهان بسیار زیاد است. با این وجود، دولت استرالیا به وضوح اعلام کرده که قصد دارد بودجه نظامی خود را افزایش دهد و در دریای چین جنوبی جلوی نفوذ چین را بگیرد. درگیری‌های سیاسی و لفظی دو کشور در مورد مسائلی مثل هنگ‌کنگ نیز با شدت ادامه دارد.

اوج‌گیری قدرت چین و سیاست خارجی این کشور در منطقه، به مذاق استرالیا خوش نیامده و به نظر می‌رسد که روابط تجاری در نهایت قربانی مواضع سیاسی شوند. دارن لیم در این خصوص می‌گوید: «چین هم از تجارت با استرالیا سود زیادی می‌برد. اما اگر قرار باشد مسائل الزام‌آور سیاسی در اولویت قرار بگیرند،‌ منطق اقتصادی قربانی آن خواهد شد.»

بررسی برخی نمونه‌های مناقشه بین دو کشور می‌تواند موضوع را روشن‌تر کند. مثلاً اینکه استرالیا در سال ۲۰۱۷ تصمیم گرفت معاهده استرداد متقابل با چین را امضا نکند. همچنین در سال ۲۰۱۸ استرالیا تصمیم گرفت جلوی مشارکت شرکت هوواوی چین در شبکه فایو جی خود را بگیرد. تصویب قوانین ضد مداخله خارجی توسط استرالیا نیز یکی دیگر از این موارد بود.

با وجود همه اینها، افزایش تجارت و سرمایه‌گذاری بین دو کشور قابل مشاهده بود. صادرات استرالیا به چین از سال ۲۰۱۶ تاکنون هر سال افزایش نشان داده و در سال مالی ۲۰۱۹ به ۱۰۷ میلیارد دلار رسید. این یعنی استرالیا به شدت به بازار چین وابسته است؛ به طوری که چین در سال ۲۰۱۹ حدود ۳۸ درصد از صادرات استرالیا را به خود اختصاص داد. این رقم نسبت به یک دهه پیش، افزایش ۲۲ درصدی نشان داده است. بنابراین اگر استرالیا خواهان کاهش نفوذ چین است باید در درجه اول، مقاصد دیگری برای صادرات خود پیدا کند. اما وقوع پاندمی کرونا به شدت دست استرالیا را در این خصوص بسته است؛ به خصوص به این خاطر که رکود ناشی از بحران کرونا به این معنی خواهد بود که یافتن مشتری جدید برای صادرات استرالیا بسیار سخت خواهد بود.

در این میان، مصرف‌کنندگان چینی هم در حال تحریم کالاهای استرالیایی نیستند. حتی صادرات گوشت گاو استرالیا به چین در سال جاری بسیار بالا رفته است. در ماه می گمانه‌زنی‌هایی مبنی بر احتمال محدود شدن واردات زغال سنگ از استرالیا مطرح شد اما ظاهراً اتفاق جدیدی نیفتاده است. تهدید به تحریم محقق نشده و ظاهراً هر دو طرف به دنبال آن هستند که به وضعیت تعادل جدیدی در مناسبات خود برسند. اما به هر حال طرفین می‌دانند که چیزی در مناسبات‌شان برای همیشه تغییر کرده است. حتی کاهش شدید خرید مسکن توسط چینی‌ها در استرالیا هم نشانی از همان تغییر روانشناختی در مناسبات دو کشور است.