شیوع گسترده ویروس جدید کرونا که تحت عنوان کوئید-19 شناخته می شود بار دیگر نشان داد که جوامع تا چه اندازه نسبت به شیوع بیماری های همه گیر آسیب پذیر هستند. از سوی دیگر اثرگذاری شدید این بیماری بر اقتصاد جهان؛ حتی اقتصاد کشورهای پیشرفته نشان از اهمیت کنترل زود هنگام این بیماری برای کاهش اثرات آتی دارد. اثر شدید این بیماری بر عرضه و تقاضای کالاهای مختلف در سطح جهان، موجب سقوط بازارهای مختلف از جمله نفت و بورس های معتبر جهانی شد. بعلاوه هجوم مردم به فروشگاه ها در تعدادی از کشورها ترس از تامین کالاهای اساسی و بهداشتی را در سطح جهان به وجود آورد. در واکنش به این تحولات، کشورهای تولید کننده مواد بهداشتی و کالاهای اساسی، محدودیت های صادراتی و وارداتی برای کالاهای اساسی، فرآورده های دارویی و تجهیزات پزشکی اعمال کردند.

به دنبال آن در تاریخ 31 مارس 2020 رؤسای سه سازمان بین المللی شامل سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی (فائو)، سازمان بهداشت جهانی و سازمان تجارت جهانی با صدور بیانیه ای مشترک هشدار دادند که اگر مقامات کشورها نتوانند «به طور مناسبی» بحران ویروس کرونا را کنترل کنند، احتمال کمبود موادغذایی در سراسر جهان وجود دارد. بر اساس این گزارش، بسیاری از کشورها، کسب و کارهای خود را به منظور کنترل شیوع ویروس کرونا به حالت تعلیق درآورده اند؛ اما این اقدام منجر به کاهش شدید حجم تجارت بین المللی و زنجیره های عرضه مواد غذایی شده است.

عدم اطمینان در دساترسی به مواد غذایی می تواند باعث موجی از محدودیت های صادراتی شود و بدین ترتیب منجر به ایجاد کمبودهایی در مواد غذایی و مواد اولیه در بازار جهانی شود . ظهور چنین مشکلی در سطح جهانی، مسبوق به سابقه بوده و در بحران مالی جهانی سال 2007 نیز مشاهده شده است؛ در نتیجه آن بحران، دو کشور تولیدکننده برنج (هند و ویتنام) برای جلوگیری از افزایش قیمت در کشورهای خود، صادرات را محدود کردند که در اثر آن قیمت جهانی برنج افزایش یافت؛ اتفاقی که پیش بینی می شود در ماه های آینده هم رخ دهد زیرا بسیاری از کشورهای تولید کننده مواد غذایی اساسی همچون گندم، برنج و... محدودیت های شدید و حتی ممنوعیت هایی برای صادرات این محصولات مشخص کرده اند.

بررسی سیاست کشورها نشان می دهد که اکثر آن ها برای حفظ امنیت غذایی مردم خود از سیاست های محدود کننده جهت صادرات در رابطه با محصولات غذایی استراتژیک از جمله حیوانات زنده، فرآورده های گوشت و ماهی، سبزیجات و فرآورده های آنها؛ مشخص کرده اند. در واقع کشورهای مختلف جهان تمهیداتی را برای مبارزه با شیوع بیماری کرونا در رابطه با محصولات غذایی و کشاورزی اتخاذ کرده اند که در ماه های آینده بحران های بسیاری را دامن خواهد زد زیرا بسیاری از کشورهای وابسته به واردات محصولات غذایی از دیگر کشورها هستند و کمبودها می تواند چالش هایی را دامن بزند. به عنوان مثال کشورهای مقدونیه، قرقیزستان و قزاقستان بر صادرات گندم و آرد گندم ممنوعیت موقت ایجاد کرده اند. کشورهای قرقیزستان، هند، پاکستان، ویتنام، فلیپین جهت تامین امنیت غذایی بر صادرات برنج ممنوعیت موقت اعمال کرده اند اتفاقی که تحولات بسیاری را در بازار این محصول در جهان رقم می زند. همچنین کامبوج نیز سیاست محدودیت در سهم صادرات برنج از کل تولید بکار گرفته است. علاوه بر این در خصوص لبنیات نیز روسیه با ممنوعیت واردات، آرژانتین با جایگزینی اعطای مجوز واردات بصورت دستی و حذف اعطای مجوز بصورت الکترونیکی و السالوادور با حذف موقت تعرفه واردات محدودیت ایجاد کردند. این محدودیت ها در خصوص گوشت و ماهی نیز اعمال شده است بطوری که کشورهای روسیه، قزاقستان، موریس و آرژانتین با استفاده از ابزارهای تعرفه ای و اقدامات بهداشاتی و نباتی در واردات ممنوعیت موقت ایجاد کرده اند.

علاوه بر این در رابطه با فرآورده های دارویی و تجهیزات پزشکی نیز کشورهای مختلف جهان تمهیدات محدود کننده ای را اعمال کردند. از جمله کشورهای چین، کلمبیا، اکوادور، ساحل عاج، اتحادیه اروپا، هند، اندونزی، مالزی، مراکش، پاکستان، پرتغال، آفریقای جنوبی، تایلند، اوکراین و سوئیس روی ماسک و تجهیزات محافظتی محدودیت های صادراتی وضع کرده اند. در این میان هند علاوه بر ممنوعیت صادرات این کالاها، به طور خاص روی ماساک محدودیت صادراتی نیز ایجاد کرده است و اروگوئه نیز تعرفه واردات این کالاها را حذف کرده اسات . علاوه براین کشورهای اندونزی، هند، ساحل عاج، قرقیزستان، پاکستان، آفریقای جنوبی، اوکراین، صادرات ضدعفونی کننده ها و مواد اولیه تولید آنها را ممنوع اعلام کرده اند.

در این بین در ایران نیز همانند سایر کشورها برای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا، از هفت اسفند سال گذشته 1398 تعداد پنج دستورالعمال و بخشنامه گمرکی مبنی بر ممنوعیت صادرات مواد اولیه تولید ماساک های پزشکی تا اطلاع ثانوی و همچنین ابطال کلیه مجوزهای صادرات اقلام بهداشتی محافظت شخصی ابلاغ شده است.