۱.تایلند را بهتر بشناسیم

تایلند،‌ کشوری که در دهه‌های اخیر خودش را در نقشه گردشگری جهان جا داده و از این بابت درآمد زیادی کسب کرده، در گذشته کشوری وابسته به کشاورزی و زندگی رعیتی در خدمت پادشاهان بود. اما در نیم قرن اخیر، تایلند موفق شده عناصر سنتی فرهنگ خود و طبیعت و جزایر زیبای خود را در کنار جلوه‌های مدرن شهری به نمایش بگذارد و از آن کسب درآمد کند.

تایلند مساحتی به اندازه اسپانیا یا فرانسه دارد و همسایگانش میانمار، لائوس و کامبوج هستند و حتی بخش‌هایی از تایلند به نزدیکی مالزی هم می‌رسد. برخی از معروف‌ترین نقاط توریستی آسیا از جمله پوکت و سامویی در تایلند قرار دارند و این در حالی است که تایلند مسیر صنعتی‌شدن را نیز با سرعت پیموده و پس از اندونزی به عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد صنعتی در جنوب شرق آسیا شناخته می‌شود.

تایلند در تاریخ

مردمانی که امروزه به عنوان تایلندی می‌شناسیم حدود هزار سال پیش در سرزمین سیام ساکن شدند. در طول قرون متمادی، سرزمین سیام از طریق بنادرش و به خاطر حضور تاجران چینی، هندی و غرب آسیایی به فعالیت‌های تجاری دریایی مشغول بود اما تازه در قرن نوزدهم و به دنبال انتخاب بانکوک به عنوان پایتخت، تجارت خارجی به خصوص با چین و همچنین با اروپایی‌ها به نقطه تمرکز حکومتی بدل شد.

در طول قرون، پادشاهی‌های زیادی در سرزمین سیام اوج و فرود را تجربه کردند اما از ۱۷۸۰ میلادی سلسله چاکری بر سرزمین سیام حاکم شد و بخش‌هایی از لائوس، کامبوج و شبه جزیره مالایا هم در کنترل آنها بود؛ هرچند که پادشاهان این سلسله در اواخر قرن نوزده و اوایل قرن بیست میلادی بخش‌هایی از این مناطق را به نیروهای استعمارگر فرانسه واگذار کردند. در سال ۱۹۳۲ کودتایی علیه سلسله پادشاهی چاکری صورت گرفت که به شکل‌گیری حکومت پارلمانی همراه با شاهنشاهی انجامید. یک افسر پیشین ارتش به نام پیبون که رهبر کودتا بود با تمایلات ناسیونالیستی و مدرنیستی به قدرت رسید و از همان ابتدا خط مشی محکمی را علیه مهاجران پرشمار چینی در تایلند در پیش گرفت. این در حالی بود که کسب و کارهای چینی بسیار زیادی در تایلند وجود داشت که درنهایت به شکل محدودتری نسبت به گذشته به حیات خود ادامه دادند. تایلند در جریان جنگ دوم جهانی متحد ژاپن بود و بازمانده‌هایی از دوران جنگ را در مناطق معروفی مثل پل رودخانه کوای می‌توان یافت. در دهه‌های بعد و در زمان جنگ ویتنام، استفاده نیروهای نظامی آمریکا از تایلند به عنوان تفریحگاه باعث شد سرنوشت این کشور برای همیشه به سمت دیگری برود.

اقتصاد تایلند

تا پیش از دهه ۱۹۶۰ میلادی، اقتصاد تایلند به صورت عمده روی تولید برنج و مواد غذایی دیگر متمرکز بود و بخش زیادی از تولیدات هم در داخل این کشور مصرف می‌شد. البته تولید قلع، الوار، کائوچو و برنج در تایلند همواره آن قدر زیاد بود که به صادرات هم قد بدهد. اما از دهه ۱۹۶۰ به بعد، دولت تایلند در چارچوب برنامه‌های توسعه ملی، سیاست حرکت از کشاورزی به سمت تولید محصولات نساجی، لوازم برقی و سایر کالاهای مصرفی را در پیش گرفت و این کشور در مسیر صنعتی‌سازی قرار گرفت. در فاصله سال‌های ۱۹۶۳ تا ۱۹۹۷ میلادی، اقتصاد تایلند یکی از پررشدترین اقتصادهای جهان بود و در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، صنایع صادرات‌محور زیادی به خصوص در اطراف بانکوک پایتخت این کشور پا گرفتند. این صنعتی‌سازی باعث مهاجرت‌های گسترده از مناطق روستایی به شهرها شد. تایلند در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم با بحران‌های اقتصادی مختلفی مواجه شد که در نهایت مسیر جدید اقتصادی این کشور را تغییر ندادند و فقط آن را کند کردند.

یکی از علت‌های آسیب‌پذیری تایلند در برابر بحران‌های اقتصادی این بود که بسیاری از صنایع صادرات‌محور و نیز نهادهای مالی این کشور - به خصوص آنهایی که در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ تأسیس شدند- به شکل گسترده‌ای وابسته به سرمایه خارجی بودند. در نتیجه، تغییر شرایط اقتصاد جهانی روی تایلند تأثیر داشت. از سوی دیگر در سال ۱۹۹۷، سقوط ارزش بات واحد پول تایلند بحرانی را رقم زد که به کشورهای آسیایی دیگر هم سرایت کرد. این بحران، هم وابستگی بیش از اندازه تایلند به سرمایه خارجی را نشان داد و هم تبعات توسعه نامتوازن را به نمایش گذاشت. رخدادهای غیر قابل پیش بینی مثل وقوع سونامی در سال ۲۰۰۴ و تخریب بسیاری از شهرهای توریستی ساحلی تایلند نیز تاثیری از نوع دیگر روی اقتصاد این کشور و به خصوص درآمد توریستی آن گذاشت.

کشاورزی، شیلات و جنگل‌داری

برنج اصلی‌ترین غله در تایلند و نیز مهم‌ترین محصول صادراتی این کشور است. مدت‌های مدید است که برنج تایلندی در سطح جهان شهرت پیدا کرده و در بسیاری از کشورهای جهان مشتری دارد. تولید برنج در تایلند البته تنوع هم پیدا کرده تا پاسخگوی تقاضای بازار داخلی و جهانی باشد. سایر محصولات غله‌ای و میوه‌ای تایلند که به بازارها عرضه می‌شوند عبارتند از ذرت، کاساوا، کنف، انبه، آناناس، دوریان، بادام هندی، گل و سبزیجات. قهوه، نیشکر و تنباکو هم توسط تایلند تولید می‌شوند.

تایلند در گذشته در عرصه جنگل‌داری نیز حرف‌هایی برای گفتن داشت که به تدریج کم‌تر شد. این کشور زمانی یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان چوب به خصوص چوب ساج بود. در سال ۱۹۸۹ لغزش زمین در بخش‌های جنوبی کشور اتفاق افتاد که علتش جنگل‌زدایی عنوان شد و از آن پس، دولت محدودیت‌هایی را در عرصه قطع درختان اعمال کرد.

در زمینه صنعت شیلات نیز از زمان‌های دور، ماهی و سایر موجودات دریایی مهم‌ترین منبع پروتئینی در تغذیه مردم سرزمین تایلند به شمار می‌رفته‌اند. از دهه ۱۹۷۰، تایلند یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان میگو، ماهی و غذاهای دریایی بوده است اما ماهی‌گیری افراطی و فعالیت‌های پرورش میگو باعث ایجاد تناقض‌های فراوان در این عرصه تجاری شده و منبع غذایی مردمان محلی در برخی نقاط ساحلی تایلند را کاهش داده است.

معادن و نیرو

قلع همواره مهم‌ترین ماده معدنی تایلند بوده و این کشور را به یکی از بزرگ‌ترین تولیدکننده‌ها در جهان بدل کرده. سایر ذخایر معدنی مهم تایلند عبارت‌اند از زغال سنگ، روی، تنگستن، آهک، مرمر، فلوریت، گچ و البته یاقوت کبود و یاقوت سرخ.

برق در تایلند عموماً از نیروگاه‌های برق‌آبی در مناطق مرکزی، شمال و شمال شرقی تأمین می‌شود و کشور لائوس هم در این زمینه نقش دارد. نیروگاه‌های حرارتی که از گاز طبیعی و لیگنیت (زغال سنگ قهوه‌ای) استفاده می‌کنند هم پرشمارند. تایلند خودش ذخایر گاز دارد و در دهه ۱۹۹۰ نیز خط لوله‌ای برای انتقال گاز از میانمار به تایلند احداث شد اما از آنجا که تولید داخلی هم بالا رفته بود، به تدریج وابستگی این کشور به گاز وارداتی و حتی نفت کاهش چشمگیر داشته است.

تولید

رشد تولید در تایلند از دهه ۱۹۷۰ به بعد قابل توجه بوده و بازتابی از سرمایه‌گذاری‌های بزرگ شرکت‌های خصوصی را به نمایش گذاشته است. رشد تولید در ابتدا متمرکز روی نساجی بود اما در دهه ۱۹۸۰ بخش لوازم الکترونیک نیز به شدت رونق گرفت که علتش سرمایه‌گذاری‌ها و انتقال تولید از کشورهایی مثل ژاپن، کره جنوبی، تایوان و سنگاپور به تایلند بود. از اواخر دهه ۱۹۹۰ به بعد، تایلند به صادرکننده وسایل نقلیه موتوری و تجهیزات مخابراتی نیز تبدیل شد. توسعه صنعتی بیشتر در اطراف پایتخت یعنی شهر بانکوک متمرکز بوده اما حالا در مناطق شرقی و شمال شرقی نیز رونق زیادی دارد.

تجارت

الگوهای تجارت تایلند از اوایل دهه ۱۹۸۰ تاکنون به شکل قابل توجهی تغییر کرده است. تا آن زمان، بیش از دو سوم درآمدهای صادراتی از بخش کشاورزی و کم‌تر از یک سوم از بخش تولید تأمین می‌شد. اما در اوایل قرن بیست و یکم، کار به جایی رسید که کشاورزی تنها یک‌هشتم این درآمدها را تأمین می‌کرد و یک‌دهم از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص داده بود. این در حالی بود که تولید توانسته بود سهم خود را به شکل قابل ملاحظه‌ای بالا ببرد.

عمده‌ترین شرکای تجاری تایلند کشورهایی مثل ژاپن، آمریکا، چین، سنگاپور و مالزی هستند. اصلی‌ترین بخش‌های واردات تایلند را ماشین‌آلات، مواد شیمیایی، نفت، آهن، فولاد و سایر فلزات تشکیل می‌دهند و ژاپن یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان به تایلند است. خود تایلند هم برخی ماشین‌آلات و مواد شیمیایی، تجهیزات مخابراتی، وسایل نقلیه جاده‌ای و لباس را صادر می‌کند و یکی از بزرگ‌ترین بازارهایش هم آمریکا است.

خدمات

بانکوک مرکز خرده‌فروشی اصلی کشور است اما شهرهای محلی مثل چیانگ مای در شمال، هات یای در جنوب و کورات در شمال شرقی نیز در نوع خود مراکز مهمی محسوب می‌شوند. نکته دیگر این است که تایلند یکی از محبوب‌ترین مقاصد گردشگری در جنوب شرقی آسیا به شمار می‌رود و از دهه ۱۹۶۰ تاکنون وضع خود را در این زمینه بهبود بخشیده است. دولت به شکل رسمی از دهه ۱۹۸۰ شروع به تبلیغ برای توریسم کرد و این بخش با سرعت به بزرگ‌ترین تأمین‌کننده ارز خارجی و مهم‌ترین عالم تعادلی برای مقابله با کسری تجاری سالانه تایلند بدل شد. تعداد گردشگرانی که سالانه از تایلند بازدید کرده‌اند در فاصله دهه ۱۹۶۰ تا اوایل قرن بیست و یک تقریباً سه برابر شد و بخش خدمات را به مهم‌ترین منبع اشتغال در این کشور بدل کرد. تنوع سطح خدمات در هتل‌ها و رستوران‌ها نیز در تایلند به شدت بالاست.

 ۲.آیا تجارت با تایلند دشوار است؟

نه. بانک جهانی در رتبه‌بندی سال ۲۰۲۰ خود تایلند را به لحاظ آسانی بازرگانی و راه‌اندازی کسب و کار در رده ۲۱ قرار داده که نشان می‌دهد تجارت با تایلندی‌ها – دست‌کم برای بازرگان غربی - آسان است.

۳.فرصت‌های سرمایه‌گذاری در تایلند

تایلند اقتصادی تقریباً باز و مبتنی بر بازار آزاد دارد و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی را تشویق می‌کند. شرکت‌های غربی کوچک و بزرگ به همین خاطر سرمایه‌گذاری‌های سنگینی در این کشور انجام داده‌اند. تایلندی‌ها البته تلاش می‌کنند میزبان سرمایه‌گذاری از همه کشورها باشند و به کشور خاصی وابسته نشوند.

در حوزه‌های زیرساختی فرصت‌های مناسبی برای شرکت‌های خارجی وجود دارد: بخصوص در بخش الکتریسیته، مخابرات و انرژی‌های تجدیدپذیر. سرمایه‌گذاری در حوزه تکنولوژی‌های مقابله با آلودگی هوا هم در تایلند در اولویت قرار دارد.

تایلند در سال ۲۰۱۷ منطقه ویژه اقتصادی «کریدور اقتصاد شرقی» را راه انداخت که سرمایه‌گذاری و تجارت آزادتر در سه استان شرقی این کشور را آسان می‌کند. در این منطقه ویژه سرمایه‌گذاری در حوزه‌های مواد غذایی آینده‌محور، اقتصاد دیجیتال، روبوتیک، کشاورزی، لوازم الکترونیک هوشمند، زیست‌سوخت (Biofuel) و خودروهای نسل بعدی توصیه شده است.

۴.چالش‌های سرمایه‌گذاری در تایلند

وزارت بازرگانی آمریکا این موارد را چالش شرکت‌های خارجی در تایلند معرفی کرده است: برای ورود به بازار تایلند با رقابت بسیار سنگینی از سوی شرکت‌های خارجی و داخلی روبه‌رو خواهید شد. تعداد زیادی از شرکت‌های داخلی کسب‌وکارهایی خانوادگی‌اند که نسل‌هاست مشغول به کارند و حالا توسط نسل سوم خانواده اداره می‌شوند که هم تحصیل‌کرده‌اند و هم درک عمیقی از شرایط کشور و صنعت خود دارند.

مردم تایلند روی قیمت کالا و خدمات حساس هستند و عموماً از توزیع‌کنندگان محلی و هم‌چنین واردات قیمت پایین بهره می‌برند. ورود به این بازار آسان نیست.

تایلند سیاست حمایت از تولیدات داخلی هم دارد و اگر بخواهید محصولتان را که مشابه تایلندی دارد به این کشور صادر کنید باید تعرفه گمرکی بالایی پرداخت کنید. خودرو، قطعات خودرو، موتورسیکلت، گوشت گاو و مرغ، چای، تنباکو، گل، منسوجات و پوشاک از این دسته‌اند.

با وجود تلاش‌های اخیر دولت، فساد اداری و نبود شفافیت هنوز از مشکلات جدی بازرگانان خارجی به حساب می‌آید. بازرگانان با سیستم قضایی تایلند هم دچار مشکل هستند و گاهی اوقات بی‌اطلاعی از قوانین بومی باعث مجازات‌های سنگینی می‌شود. مثلاً اگر عمدی یا غیرعمدی ارزش جنس صادراتی خود به تایلند را پایین‌تر از حد واقعی اعلام کنید ممکن است تا ۱۰ سال در این کشور زندانی شوید.

 ۵.استراتژی ورود به بازار تایلند

پیدا کردن کارگزار: موثرترین راه برای ورود به بازار تایلند شریک شدن با کارگزار یا توزیع‌کننده محلی است. آن‌ها دانش عمیقی از بازار این کشور دارند و رابطه خوب‌شان با مقامات دولتی و کسب و کارهای محلی می‌تواند شما را جلو بیندازد.

۶.آداب مذاکره با تجار تایلند

وقت‌شناسی: تایلندی‌ها ترجیح می‌دهند با کسی تجارت کنند که به موقع سرقرار حاضر می‌شود و حتی از یک ماه پیش تاریخ قرار را مشخص کرده است.

ادای احترام: موقع سلام، خداحافظی یا تشکر، در حالی که کف دست‌ها به هم چسبیده‌اند، دستان خود را به شیوه دعا بالا بیاورید و سرتان را کمی خم کنید طوری که بینی‌تان انگشت شست را لمس کند. در صورتی که طرف مقابل سن یا مقام بالایی دارد شما بیشتر خم می‌شوید و دستتان را هم بالاتر می‌آورید طوری که شست پیشانی را لمس می‌کند.

طول می‌کشد: تایلندی‌ها خیلی سریع با شما شریک نخواهند شد. اول باید شما را خوب بشناسند و با شما رابطه شخصی برقرار کنند و بعد سراغ بیزینس می‌روند.

پیرها، آخر: موقع معرفی تیم مذاکره‌کننده، تایلندی‌ها شخص مسن‌تر با مقام بالاتر را آخر از همه معرفی می‌کنند. بهتر است شما هم چنین کاری کنید.

مشکی نپوشید: این رنگ لباس در مجالس ترحیم است. ضمناً تایلندی‌ها حتماً به واکس‌خورده بودن کفش شما توجه خواهند کرد.

خانه تایلندی: موقع ورود به خانه طرف تایلندی، کفشتان را باید دربیاورید. حتی بعضی رستوران‌ها و دیگر مکان‌های عمومی چنین سیاستی دارند و بهتر است قبل از ورود، این را مد نظر قرار دهید.

احترام به پادشاه تایلند: تعداد زیادی از تایلندی‌ها روی این نکته حساس‌اند و مراقب باشید که در مورد شاه شوخی نکنید.

چشم در چشم شوید: تایلندی‌ها به زبان بدن شما توجه می‌کنند. با طرف‌تان ارتباط چشمی برقرار کنید و موقع حرف زدن یا شنیدن حرف او سرتان را تکان دهید. حتی اگر زبان آنها را نمی‌فهمید این کار را بکنید تا متوجه شوند شما دارید به آنها توجه می‌کنید.

معنای اصلی جواب مبهم: مردم تایلند علاقه‌ای به رودررویی ندارند. به همین خاطر اکثر اوقات به جای «نه» گفتن به شما، چیزی مثل «شاید بعداً» یا «در حال حاضر نمی‌توانیم این کار را بکنیم» می‌گویند. تلاش برای گرفتن پاسخی صریح از آنها نتیجه‌ای نخواهد داشت و بهتر است بپذیرید که «شاید» به معنای «نه» است.‪

۷.اکسپوهای تایلند

حضور در نمایشگاه‌ها و اجلاس‌های تجاری تایلند فرصتی مناسب است تا اطلاعات خود را به‌روز کنید و یا مشتری‌ها و شرکای آینده‌تان را پیدا کنید.

۸.تراز تجاری تایلند

همان‌طور که در نمودار می‌بینید تایلند بین سال‌های ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۸ اکثراً مازاد تراز تجاری داشته و صادراتش بیشتر از وارداتش بوده است.

۹.به تایلند چه صادر کنیم؟ چه از آن وارد کنیم؟

تایلند در سال ۲۰۱۹ حدود ۲۴۵.۳ میلیارد دلار کالا به نقاط مختلف جهان صادر کرد. این رقم به نسبت سال ۲۰۱۵ افزایش ۱۶.۴ درصدی و در مقایسه با سال ۲۰۱۸ کاهش حدود ۱.۸ درصدی نشان می‌دهد.

۱- ماشین‌آلات از جمله کامپیوتر: ۴۰.۲ میلیارد دلار (۱۶.۴ درصد کل واردات)

۲- تجهیزات الکتریکی: ۳۳.۹ میلیارد دلار (۱۳.۸ درصد)

۳- خودرو: ۸۷۱.۱ میلیارد دلار (۲۸.۹ درصد)

۴- سنگ‌ها و فلزات قیمتی: ۱۵.۷ میلیارد دلار (۶.۴ درصد)

۵- لاستیک و محصولات لاستیکی: ۱۵.۳ میلیارد دلار (۶.۳ درصد)

۶- محصولات پلاستیکی: ۱۳.۳ میلیارد دلار (۵.۴ درصد)

۷- سوخت معدنی: ۸.۵ میلیارد دلار (۳.۵ درصد)

۸- مواد غذایی کنسروی: ۶.۷ میلیارد دلار (۲.۷ درصد)

۹- تجهیزات پزشکی: ۵.۴ میلیارد دلار (۲.۲ درصد)

۱۰- مواد شیمیایی آلی: ۴.۶ میلیارد دلار (۱.۹ درصد)

مهم‌ترین واردات تایلند در سال ۲۰۱۹

در سال ۲۰۱۹ تایلند ۲۳۹.۹ میلیارد دلار واردات داشت. این رقم نسبت به سال ۲۰۱۵ حدود ۱۸.۸ درصد افزایش و نسبت به سال ۲۰۱۸ حدود ۴.۴ درصد کاهش نشان می‌دهد.

۱- تجهیزات ‪ الکتریکی و ماشین‌آلات: ۴۳.۴ میلیارد دلار (۱۸.۱ درصد کل واردات)

۲- سوخت‌های معدنی از جمله نفت: ۳۷.۶ میلیارد دلار (۱۵.۷ درصد)

۳- ماشین‌آلات از جمله کامپیوتر: ۲۹.۸ میلیارد دلار (۱۲.۴ درصد)

۴- سنگ‌ها و فلزات قیمتی: ۱۲.۳ میلیارد دلار (۵.۱ درصد)

۵- آهن، فولاد: ۱۲ میلیارد دلار (۵ درصد)

۶- وسایل نقلیه: ۱۰.۷ میلیارد دلار (۴.۵ درصد)

۷- پلاستیک: ۹.۲ میلیارد دلار (۳.۹ درصد)

۸- محصولات آهنی و فولادی: ۶.۹ میلیارد دلار (۲.۹ درصد)

۹- تجهیزات پزشکی: ۶.۴ میلیارد دلار (۲.۷ درصد)

۱۰- مواد شیمیایی آلی: ۴.۳ میلیارد دلار (۱.۸ درصد)

۱۰.شرکای تجاری ‪تایلند

(به ترتیب ارزش صادرات/واردات به دلار)

واردکننده‌ها

در سال ۲۰۱۹ کشورهای آمریکا، چین، ژاپن و ویتنام مقصد بخش عمده صادرات تایلند بودند:

۱- آمریکا: ۱۲.۸ درصد کل صادرات تایلند (۳۱.۴ میلیارد دلار)

۲- چین: ۱۱.۸ درصد (۲۹ میلیارد دلار)

۳- ژاپن: ۱۰ درصد (۲۴.۵ میلیارد دلار)

۴- ویتنام: ۴.۹ درصد (۱۲.۱ میلیارد دلار)

۵- هنگ‌کنگ: ۴.۸ درصد (۱۱.۷ میلیارد دلار)

۶- مالزی: ۴.۲ درصد (۱۰.۴ میلیارد دلار)

۷- استرالیا: ۴.۱ درصد (۱۰.۱ میلیارد دلار)

۸- اندونزی: ۳.۷ درصد (۹ میلیارد دلار)

۹- سنگاپور: ۳.۶ درصد (۸.۸ میلیارد دلار)

۱۰- هند: ۳ درصد (۷.۳ میلیارد دلار)

صادرکننده‌ها

در سال ۲۰۱۹ این کشورها بیشترین کسری تراز تجاری را به تایلند وارد کردند یعنی صادراتشان به این کشور بیشتر از وارداتشان از تایلند بود.

۱- چین: ۲۲ میلیارد دلار کسری تراز تجاری برای تایلند

۲- ژاپن: ۹.۲ میلیارد دلار کسری

۳- امارات: ۵.۱ میلیارد دلار کسری

۴- تایوان: ۴.۱ میلیارد دلار کسری

۵- کره جنوبی: ۴ میلیارد دلار کسری

۶- عربستان سعودی: ۴ میلیارد دلار کسری

۷- اندونزی: ۳.۷ میلیارد دلار کسری

۸- قطر: ۳.۱ میلیارد دلار کسری

۹- مالزی: ۲.۷ میلیارد دلار کسری

۱۰- آلمان: ۱.۸ میلیارد دلار کسری