به دنبال انتشار گزارش‌های شرکت‌های نفتی در فصول اول و دوم سال ۲۰۲۰ و مشاهده تغییراتی که در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و سیاست‌های مالی آنها ایجادشده بود، موسسه مطالعاتی ریستاد انرژی اقدام به انجام مطالعه تازه‌ای کرد تا میزان سرمایه‌گذاری در پروژه‌های بالادستی صنعت نفت را ارزیابی کند. بر طبق این مطالعه در سال ۲۰۲۰ میزان سرمایه‌گذاری دنیا در پروژه‌های بالادستی صنعت نفت به مرز ۳۸۳ میلیارد دلار می‌رسد که پایین‌ترین سطح سرمایه‌گذاری سالانه طی ۱۵ سال اخیر است. سرمایه‌گذاری جهان در صنعت نفت در سال جاری ۲۹ درصد نسبت به سال قبل پایین‌تر خواهد بود که رقمی معادل ۱۵۶ میلیارد دلار امریکا است. در سال گذشته سرمایه‌گذاری انجام‌شده در صنعت نفت و گاز دنیا برابر با ۵۳۹ میلیارد دلار بود.

 نکته مهم دیگری که در این مطالعه وجود دارد این است که انتظار نمی‌رود در سال ۲۰۲۱ تغییری فاحش در سرمایه‌گذاری دنیا در صنعت نفت ایجاد شود. در سال ۲۰۲۱ میزان سرمایه‌گذاری دنیا در بخش بالادستی صنعت نفت برابر با ۳۸۶ میلیارد دلار خواهد بود. این موسسه قبل از همه‌گیری کرونا هم پیش‌بینی کرده بود سرمایه‌گذاری دنیا در بخش بالادستی صنعت نفت در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ مشابه خواهد بود و قیمت نفت هم در این دو سال تغییر معناداری نخواهد کرد.

سرمایه‌گذاری در نفت شیل بیشترین کاهش را تجربه می‌کند

بیشترین کاهش سرمایه‌گذاری در بخش تولید نفت شیل خواهد بود که امریکا در این عرصه پیشگام است. طبق مطالعات انجام‌شده توسط موسسه ریستاد انرژی در سال جاری سرمایه‌گذاری در تولید نفت شیل در دنیا با ۵۲.۲ درصد کاهش نسبت به سال قبل به ۶۷.۳ میلیارد دلار رسید. سرمایه‌گذاری در تولید ماسه‌های نفتی است که کانادا در این زمینه فعالیت می‌کند و حجم زیادی از تولید نفت روزانه خود را از طریق همین ماسه‌های نفتی انجام می‌دهد. در سال ۲۰۲۰ میلادی سرمایه‌گذاری در بخش ماسه‌های شنی در دنیا ۴۴ درصد کمتر از سال قبل می‌شود و به ۵.۱ میلیارد دلار می‌رسد. سرمایه‌گذاری در پروژه‌های نفتی ساحلی هم در سال جاری به مرز ۱۸۲.۴ میلیارد دلار می‌رسد که ۲۳.۴ درصد کمتر از مبلغ سرمایه‌گذاری‌شده در سال قبل است.

کمترین افت سرمایه‌گذاری را پروژه‌های نفتی فراساحلی تجربه می‌کنند. انتظار می‌رود در سال جاری سرمایه‌گذاری در پروژه‌های فراساحلی در آب‌های عمیق تنها ۱۵.۶ درصد کاهش پیدا کند و به ۶۹ میلیارد دلار برسد و سرمایه‌گذاری در دیگر پروژه‌های فراساحلی باتجربه کاهش ۱۴ درصدی در رقمی معادل ۵۹.۵ میلیارد دلار بایستد.

چنین کاهشی در سرمایه‌گذاری بی‌سابقه بود

اولگا ساونکوا، تحلیل‌گر بازار نفت در موسسه ریستاد انرژی در این مورد گفت: «افت میزان سرمایه‌گذاری در پروژه‌های نفتی در سال جاری بیشتر از میزان کاهشی است که صنعت نفت طی بحران‌های مالی و اقتصادی دیگر تجربه کرده است. در شرایط فعلی شرکت‌های نفتی زیادی هستند گه دیگر امکان ادامه کار ندارند و تنها با اجرای سیاست‌های محافظه‌کارانه، در تلاش هستند که این سال‌ها را بدون ورشکستگی به پایان برسانند.»

وی ادامه داد: «در ابتدای همه‌گیری ویروس کرونا در دنیا پیش‌بینی شد این بحران باعث افت ۱۵ تا ۲۰ درصدی سرمایه‌گذاری در پروژه‌های بالادستی صنعت نفت شود که رقمی بین ۸۰ تا ۱۰۰ میلیارد دلار پایین‌تر از میزان سرمایه‌گذاری در سال ۲۰۱۹ است. دلیل این پیش‌بینی هم انتشار تحقق وضعیتی شبیه بحران‌های اقتصادی قبلی ازجمله بحران سال ۲۰۰۸ میلادی بود. ولی باگذشت زمان و پیچیده‌تر شدن ابعاد مشکل، افت سرمایه‌گذاری هم اوج گرفت.»

دلیل افت سرمایه‌گذاری در بازار نفت را با شدتی که پیش‌بینی‌شده است می‌توان مشکلات زیاد در بازار دانست.

ساونکوا در این مورد گفت: «مشکلات زیادی در بازارهای نفت در سال جاری وجود دارد که ازجمله آنها می‌توان به قیمت پایین نفت و احتمال تداوم این وضعیت تا انتهای سال ۲۰۲۱ اشاره کرد. از طرف دیگر افت تقاضای نفت در دنیا و نوسان نرخ برابری ارز هم معضلات دیگر امسال هستند. در این شرایط هر یک دلار کاهش قیمت نفت در بازار جهانی به‌طور مستقیم به بدنه صنعت نفت آسیب وارد می‌کند و می‌تواند شمار زیادی از شرکت‌ها را به کام ورشکستگی بکشاند.»

 میزان سرمایه‌گذاری در سال‌های قبل چقدر بود

بررسی میزان سرمایه‌گذاری انجام‌شده در صنعت نفت و گاز دنیا از سال ۲۰۱۰ تاکنون نشان می‌دهد که سال جاری، کمترین میزان سرمایه‌گذاری طی ده سال اخیر ثبت خواهد شد. در سال ۲۰۱۰ ارزش سرمایه‌گذاری انجام‌شده در این صنعت بالغ‌بر ۵۸۰ میلیارد دلار بود و تا سال ۲۰۱۴ سرمایه‌گذاری روند افزایشی داشت. اما در فاصله سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ میلادی به‌یک‌باره سرمایه‌گذاری در صنعت نفت ۲۵ درصد کاهش پیدا کرد و سال بعدازآن هم دوباره افت ۲۴ درصدی سرمایه‌گذاری تجربه شد. از آن سال تا انتهای سال ۲۰۱۹ ما یک افزایش کند و تدریجی را در سرمایه‌گذاری تجربه کردیم تا اینکه در سال ۲۰۱۹ به ۵۳۹ دلار رسیدیم و پیش‌بینی‌ها از کاهش ۲۹ درصدی سرمایه‌گذاری در سال جاری خبر می‌دهد.