اگر از هنگ‌كنگ سوار قطار شوید پانزده‌دقیقه‌ای به شنزن می‌رسید. اینجا تا همین چهل سال پیش یک منطقه عقب‌مانده و خالی بود اما در دهه‌های اخیر طوری توسعه پیدا کرده که خانه بزرگ‌ترین غول‌های تکنولوژی چین شده: از هواوی گرفته تا تن‌سنت و دی‌جِی‌آی. در شرایطی که بحران سیاسی هنگ‌كنگ وارد نهمین ماه خود می‌شود،‌ همه دارند این سوال را می‌پرسند که آیا شنزن می‌تواند جای هنگ‌كنگ را بگیرد؟ آیا اصلا قرار است چنین اتفاقی بیفتد؟

در تابستان گذشته، پکن اصلاحات گسترده‌ای را برای تقویت اقتصاد شنزن و بهبود موقعیت آن در چین اعلام کرد. از آنجا بود که عده زیادی از ناظران به این نتیجه رسیدند که پاسخ به چنین پرسشی حتما مثبت است. این اقدام به این معنی بود که سیاست‌های ترجیحی خاصی دارد نصیب شنزن می‌شود و امکانش هست که هنگ‌كنگ موقعیت خود را به عنوان مرکز مالی مهم جهانی از دست بدهد. دولت مرکزی چین حتی در تلاش است نقش مناطق موسوم به دلتای رودخانه مروارید در جنوب چین را هم افزایش بدهد. شی جین‌پینگ رئيس جمهور چین این را به وضوح گفته که ادغام یازده شهر از جمله هنگ‌كنگ و شنزن با شهرهای دیگر می‌تواند یک مرکز تجاری مهم و عظیم تشکیل دهد که با نیویورک یا توکیو یا سان‌فرانسیسکو برابری کند. حتی این راه حل هم می‌تواند معضل دولت چین در خصوص هنگ‌كنگ را کمرنگ کند.

با درنظر گرفتن تمام این نکات، شاید توجه به مقایسه آماری شنزن و هنگ‌كنگ هم بتواند آینده رقابت این دو شهر را روشن‌تر کند.

مقایسه تولید ناخالص داخلی

 از سال ۱۹۸۰ که دنگ شیائوپینگ -رهبر وقت چین- شهر شنزن را به عنوان منطقه مخصوص تجاری تعیین کرد، اقتصاد دو شهر شنزن و هنگ‌كنگ با هم گره خوردند. توسعه سریع اقتصادی شنزن هم به خاطر نزدیکی‌اش به هنگ‌كنگ و دسترسی به سرمایه خارجی، تکنولوژی و نیروی ماهر از همین طریق، سرعت بیشتری گرفت.

تولید ناخالص داخلی شنزن در سال ۲۰۱۸ برای اولین بار از هنگ‌كنگ بیشتر شد. علتش اوج گیری صنعت های‌تِک یا تکنولوژی‌های پیشرفته بود. در سه ماهه سوم سال ۲۰۱۹، هنگ‌كنگ برای اولین بار در طول یک دهه اخیر وارد رکود شد و اقتصاددانان انتظار دارند که کوچک‌شدن اقتصاد هنگ‌كنگ ادامه هم داشته باشد. البته این شرایط در کنار جنگ تجاری آمریکا و چین حتی روی رشد شنزن هم تاثیر گذاشته است. اما به هر حال ضربه‌ای که هنگ‌كنگ از بابت اعتراضات خیابانی و بی‌ثباتی خورده، اینجا کاملا آشکار است.

مقایسه موقعیت به عنوان مرکز مالی

شنزن بالاترین رده خود در رتبه‌بندی مراکز مالی جهانی را در سال ۲۰۱۹ کسب کرد. اما این شهر هنوز هم از این بابت از هنگ‌كنگ (که در جایگاه سوم جهانی نشسته) عقب است. هنگ‌كنگ از لحاظ سهولت انجام کسب و کار نیز کاملا از شنزن جلوتر است چون به نوعی به عنوان حلقه ارتباطی بین چین و جهان شناخته می‌شود.

پکن تمایل دارد که سهولت انجام کسب و کار در شنزن را بیشتر کند و نقش آن را به عنوان یک مرکز اصلی (هاب) مالی تقویت کند. این ممکن است موقعیت هنگ‌كنگ به عنوان بزرگ‌ترین مرکز تبادل رنمینبی را به خطر بیندازد.

مقایسه املاک و منابع ثروت

بنابر آمار فوربز، ۳۱ نفر از فهرست ۵۰۰ نفره ثروتمندترین افراد جهان از هنگ‌كنگ یا شنزن می‌آیند. از این میان، نیمی از هنگ‌كنگی‌های ثروتمند عملا ثروت‌شان را از بخش املاک هنگ‌كنگ به دست آورده‌اند، در حالی که این رقم بین شنزنی‌های ثروتمند فقط دو درصد است. مثلا پونی ما موسس شرکت تِن‌سنت، ثروتش را از صنعت تکنولوژی به دست آورده است. به هر حال قیمت املاک در هر دو شهر یکی از بیشترین‌ها در جهان است. سال گذشته هنگ‌كنگ به عنوان گران‌ترین بازار املاک شناخته شد. متوسط قیمت ملک در این شهر یک میلیون و دویست و سی هزار دلار است. شنزن هم با متوسط قیمت ۶۸۰ هزار دلار در رتبه پنجم جهان قرار گرفته است.

مقایسه دانشگاه‌ها و فرودگاه‌ها

دانشگاه‌های هنگ‌كنگ رتبه‌ بسیار بهتری از شنزن دارند. شش دانشگاه در هنگ‌كنگ در فهرست پانصد دانشگاه برتر جهان قرار دارند در حالی که شنزن فقط یک دانشگاه در این فهرست دارد. به همین جهت، شنزن با دانشگاه‌های مهم دنیا مثل کمبریج و برکلی کالیفرنیا وارد همکاری علمی شده. از لحاظ فرودگاهی هم هنگ‌كنگ اهمیت بسیار بیشتری در سطح جهان دارد؛ به طوری که وقتی اعتراضات در هنگ‌كنگ دراوج بود، کسب و کارهای جهانی از بابت اختلال احتمالی در پروازها به شدت نگران بودند. با این وجود، تعداد مسافرانی که سفرشان از فرودگاه شنزن انجام شد، در سه ماهه سوم سال ۲۰۱۹ به میزان ده درصد افزایش یافت چون موقعیت هنگ‌كنگ از این بابت به خطر افتاده بود.

با تمام این اوصاف، آینده هنگ‌كنگ و شنزن بیش از هر چیز به تحولات ماه‌های آینده وابسته است. تداوم اختلال‌ها در کسب و کارهای مستقر در هنگ‌كنگ ممکن است به صورت جدی موقعیت این شهر را به خطر بیندازد و امتیازات بیشتری را نصیب شنزن کند. اما هنوز مانده که بتوانیم در این خصوص قضاوت کنیم.