دهه‌هاست که پمپ بنزین به عنوان یک نماد جدایی‌ناپذیر از خیابان‌ها و جاده‌ها جایگاه خود را ثبت کرده است. گسترش استفاده از خودروها در قرن بیستم، پمپ بنزین را به یکی از بدیهی‌ترین نکات در زندگی ما بدل کرد. امروزه فقط در آمریکا ۱۳۰ هزار پمپ بنزین وجود دارد که سوخت ۲۶۸ میلیون خودرو را تامین می‌کنند. اما این جایگاه دارد به سرعت تغییر می‌کند.

در حال حاضر، جمعیت شهری در کشورهای توسعه‌یافته دنیا بیشتر از گذشته به دنبال استفاده از حمل و نقل عمومی است و از سوی دیگر، استفاده از خودروهای موتور احتراقی دارد از مد می‌افتد. دغدغه‌های محیط زیستی باعث سرمایه‌گذاری گسترده در خودروهای برقی شده و می‌توان پیش‌بینی کرد که استفاده از این خودروها با سرعت افزایش یابد. این دو موضوع به وضوح روی کارکرد پمپ بنزین‌ها تاثیر خواهد گذاشت و تعداد آنها را کم خواهد کرد.

این کاهش حتی مدتی است که خودش را به وضوح نشان داده. در سال ۲۰۱۶، حدود ۱۱۶ هزار پمپ بنزین فعال در اروپا وجود داشت اما در پایان سال ۲۰۱۷ این رقم فقط ۷۷ هزار جایگاه بود. فقط در انگلیس، تعداد پمپ بنزین‌ها از سال ۱۹۷۰ تاکنون به میزان ۸۰ درصد کاهش یافته و یک تحقیق هم که چند ماه پیش در این کشور انجام شد نشان داد که نزدیک به ۸۰ درصد از شبکه‌های تامین سوخت ظرف ۱۵ سال آینده ضررده خواهند شد.

این تحول را باید از ابعاد مختلفی بررسی کرد. از یک سو جمعیت جدید در شهرها را داریم که به دلایل مختلفی از جمله تغییر سبک زندگی، تلاش برای مقابله با زیان‌رسانی به محیط زیست و نیز صرفه‌جویی در هزینه‌ها تمایل دارند که از سیستم حمل و نقل عمومی استفاده کنند. دولت‌ها هم به این خواسته توجه نشان داده‌اند. مثلا در اواخر سال ۲۰۱۸، لوکزامبورگ اولین کشوری شد که حمل و نقل عمومی را برای همه شهروندان رایگان کرد. چند هفته بعد، پاریس هم اعلام کرد که حمل و نقل عمومی برای تمام کودکان زیر ۱۱ سال رایگان است. این اقدامات تشویقی در حالی صورت می‌گیرد که سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای نیز در سیستم‌های پیشرفته حمل و نقل عمومی در شهرهای بزرگ دنیا مثل سیدنی در جریان است.

در همین حال، حتی صنعت حمل و نقل خصوصی هم دارد پمپ بنزین را به نابودی می‌کشاند. در سال ۲۰۱۸، ناوگان خودروهای برقی جهان از ۵ میلیون دستگاه هم عبور کرد و این یعنی که ظرف یک سال، دو میلیون خودروی برقی بیشتر در جهان مورد استفاده قرار گرفت. خودروهای برقی امروزی هنوز به شبکه عمومی جایگاه‌های شارژ الکتریکی وابسته‌اند، جایگاه‌هایی که خیلی‌هایشان در پمپ بنزین‌ها واقع شده‌اند. با این وجود، یک نکته مهم وجود دارد و آن هم این است که قرار است خودروهای الکتریکی به تعداد دفعات شارژ كمتری نیاز پیدا کنند. وعده‌ای که شرکت تسلا و ایلان ماسک هم داده‌اند این است که شرایط طوری باشد که خودروهای برقی آن‌قدر شارژ نگه دارند که روزها در حال حرکت باشند و شب‌ها هم به راحتی در نقاط شارژ در پارکینگ منازل شارژ شوند. در چنین حالتی، نیاز به جایگاه‌های شارژ عمومی هم از بین می‌رود.

در همین حال، انقلاب تکنولوژیکی در عرصه‌های مختلف دارد نیاز به خودروی شخصی را دائم كمتر می‌کند. مثلا طبق یک تحقیق که اخیرا انجام شده، گسترش سیستم‌های حمل و نقل اشتراکی خصوصی در نیویورک می‌تواند تعداد سفرهای با خودرو در این شهر را به میزان ۴۰ درصد کاهش بدهد. این رقم برای شهری مانند نیویورک که روزانه حداقل ۱۵۰ میلیون سفر شهری در آن انجام می‌شود قابل اعتناست و در شهرهای دیگر جهان هم می‌توان به ارقام مشابهی رسید.

اگر شهرها مفهوم حمل و نقل اشتراکی را بیشتر جدی بگیرند، امکانش هست که چهارتا از هر پنج خودرویی که در خیابان‌ها در حال رفت و آمد است کم بشود. مزایای این مسئله در کاهش آلودگی هوا و ترافیک بسیار بالاست. در عین حال، لازم است که مفهوم حمل و نقل اشتراکی هم بیش از گذشته جا بیفتد. این الگو در مورد دوچرخه‌های اشتراکی هم صورت گرفته: یعنی نفر اول دوچرخه را پس از استفاده در مکان مخصوصی قرار می‌دهد و نفر بعدی سفرش با دوچرخه را از آن مکان شروع می‌کند و این روند ادامه پیدا می‌کند. الگوی مشابهی می‌تواند در مورد خودروهای شهری هم پیاده شود. هر چه از این راه‌ها روند مالکیت خصوصی خودرو کاهش پیدا کند، وابستگی به جایگاه‌های سوخت هم كمتر می‌شود و گزینه‌های سبزتری برای حمل و نقل در شهرها مورد توجه قرار می‌گیرد. در عین حال، دیزاین جدید برای جایگاه‌های سوخت باقیمانده در شهرها ضرورت پیدا می‌کند چون این جایگاه‌ها در آینده نزدیک فقط به خودروهای برقی خدمات خواهند داد. در انگلیس برنامه این است که پمپ بنزین‌ها به تدریج تغییر کاربری دهند و به مراکز استراحت کوتاه با رستوران و کافه تبدیل شوند. بعید نیست سایر شهرهای دنیا هم به این ایده توجه نشان دهند.