گندم محصول استراتژیک کشاورزی در کشور ماسال‌های پرفرازونشیبی را دارد، سالی جشن خودکفایی برای آن برگزار و سال دیگر در سکوت با واردات کسری محصول را جبران می‌کنند. اگرچه سال گذشته ایران هیچ گندمی وارد نکرد و حتی گروهی از کشاورزان و واسطه‌ها در شهرهای مرزی گندم تولیدی‌شان را به کشورهای همسایه به‌صورت غیرقانونی صادر کردند ولی به نظر می‌رسد سال جاری دولت برای تأمین ذخیره موردنیاز خود به واردات روی آورده است. کارشناسان معتقدند سیل ابتدای سال در استان‌های خوزستان و گلستان که ازجمله قطب‌های تولید گندم در کشور هستند و از سوی دیگر اعتراض کشاورزان به پایین بودن قیمت خرید تضمینی گندم باعث شده است که امسال با کاهش محصول و واردات گندم روبه‌رو باشیم. ابتدای آبان عبد المهدی بخشنده معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرد که از ابتدای فصل کشت اخیر تاکنون 2 میلیون و 300 هزار هکتار گندم زیر کشت رفته است که این رقم 38 درصد از برنامه گشت در این فصل کاری و امیدواریم تا پایان فصل کشت از ۶ میلیون هکتار گندم عبور کنیم. بخشنده بابیان این‌که نیاز سالانه گندم کشور حدود ۱۱ و نیم میلیون تن است که با ذخایر راهبردی این میزان نیاز بیشتر می‌شود، افزود: گندم تولیدشده نیاز کشور را برآورده می‌کند اما امسال با توجه به اینکه بخشی از گندم به دولت فروخته نشد، بر اساس تصمیم دولت برای تأمین ذخایر راهبردی باید حدود یک یا دو میلیون تن واردات گندم انجام شود.»

البته معاون وزیر کشاورزی در حالی واردات گندم را تائید کرده است که خبرگزاری رویترز چند روز پیش در گزارشی نوشت:« ایران یک‌میلیون‌ تن گندم وارد کرده و قرار است حجم واردات گندم تا 3میلیون تن افزایش یابد.» این خبرگزاری نوشت 2 کشتی فله‌بر پانامکس که بار گندم روسیه رادارند هفته آینده یک بندر روسی بزرگ را به مقصد ایران ترک خواهند کرد.

اعتراض کشاورزان به قیمت

از ابتدای امسال و همزمان با سیل در چند استان شمالی و جنوبی کشور، موضوع قیمت خرید تضمینی گندم و اعتراض کشاورزان به این موضوع هم مطرح شد و تا جایی پیش رفت که بخشی از کشاورزان حاضر نشدند گندم خود را به دولت بفروشند. تعیین قیمت 1700 تومانی برای خرید هر کیلو گندم در شرایطی که قیمت گندم در کشورهای همسایه به‌خصوص عراق بیش از دو هزار تومان است، باعث شد که بخشی از کشاورزان تلاش کنند تا با راه‌های غیرقانونی گندم خود را به عراق صادر و درآمد بیشتری کسب کنند. همچنین بخشی از کشاورزان هم به امید اینکه قیمت خرید تضمینی برای سال آینده بالا خواهد رفت، گندم خود را انبار کرده‌اند. دراین‌بین کارشناسان معتقدند سیاست‌گذاری‌های اشتباه دولت در خرید تضمینی چالش‌های بسیاری را ایجاد کرده است و فضایی غیررقابتی را رقم‌زده است، شرایطی که دولت حاضر به اصلاح آن نیست.

معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی در پاسخ به این سؤال که آیا دولت برنامه‌ای برای افزایش قیمت خرید تضمینی گندم دارد، گفته است:« تاکنون قیمت طبق اعلام شورای اقتصاد بوده و تغییری نداشته است، کشاورزان و تولیدکنندگان هم در خصوص قیمت گلایه‌هایی دارند که با توجه به افزایش هزینه‌های زندگی که به ما منتقل کرده‌اند و ما هم به مجاری ذی‌ربط انتقال داده‌ایم اما قیمت فعلاً همان مبلغی است که اعلام‌شده و تغییری نداشته است.» به گفته او:« ما در سال زراعی گذشته به‌اندازه نیاز کشور گندم تولید کردیم اما به هر دلیلی بخشی از این گندم تولیدی را برخی تولیدکنندگان به ما نفروختند و هنوز در اختیار آن‌ها است. ما از کشاورزان می‌خواهیم اگر همچنان محصول گندمی در اختیاردارند که تحویل نداده‌اند آن را به مراکز خرید تضمینی تحویل دهند.»

فعالان بخش خصوصی به سیاست‌های دولت در خرید تضمینی انتقادهای جدی وارد می‌کنند و معتقدند روش کنونی باعث شده که محصول کیفی در کشور تولید نشود و بازار رقابتی برای تولید محصول بهتر شکل نگیرد و حتی زمینه‌های فساد و کم‌فروشی ( خطاهایی مانند مخلوط کردن خاک با گندم و..) ایجاد شود.