اگر همسایه‌هایتان موقع خروج از شهر کلید خانه‌شان را به شما می‌سپارند؛ دلیلش چیست؟ به خاطر حفظ امنیت یا استفاده در مواقع اضطراری است؟ بله. به خاطر اعتمادی است که به شما دارند؟ بدون شک. ولی مهم‌تر از اعتماد و امنیت چیست؟ اصول اخلاقی.

همسایه‌هایتان باور دارند که شما به اصول اخلاقی پایبند هستید. باور دارند که به نحو شایسته‌ای خوب را از بد تشخیص می‌دهید. جامعه هم درست همی‌نطور کلیدهایش را به کسب و کارهای مورد وثوقش می‌سپارد؛ کلیدهایی که با نام «اخلاق کسب و کار» یا «اخلاق کسب و کار شرکتی» شناخته می‌شوند.

کسب و کار یکی از مهمترین نهادهای جامعه به شمار می‌آید که تصمیم‌گیری‌ها و اقداماتش به طور بالقوه می‌توانند تغییرات مثبت و منفی در جامعه ایجاد کنند. بنابراین، ملزم به رعایت اخلاق کسب و کار شده‌اند تا نتوانند از اعتماد جامعه سوءاستفاده کنند. اخلاق کسب و کار به معنای اجرای کامل تعهدات اخلاقی، پذیرش و انجام مسئولیت‌های اجتماعی و همچنین شامل قوانین منع اقدامات غیرقانونی است.

فلسفه‌ وجودی کسب و کارها از دید جامعه ارائه کالا و خدمات به مردم است و از دید خودشان کسب سود و منفعت. اداره کسب و کارها بر عهده افرادی است که تصمیم‌گیری‌ها و اقداماتشان ممکن است تغییراتی در جامعه ایجاد کند و این تصمیمات گاهی ممکن است به ضرر جامعه هم تمام شود.

گاهی ممکن است یک شرکت یا کارخانه در بهترین شرایط اقتصادی، مثلا ثبات مالی، افزایش سود و بازده خوب قرار داشته باشد، ولی از لحاظ اجتماعی ضعیف عمل کند و برای مثال درک مناسبی از تاثیر اقداماتش نداشته باشد و محصولاتش را با قیمت و کیفیت معقول ارائه نکند.

کسب و کار جزیره یا نهادی جدای از دیگر نهادها نیست. بنگاه‌های اقتصادی بخشی از جامعه هستند و از آن تاثیر می‌پذیرند و بهتر است خود را با اولویت‌ها و ارزش‌های جامعه منطبق کنند. پس هدف اصلی اخلاق کسب و کار، مرتبط کردن بهروزی افراد به بهروزی جامعه است.

با این اوصاف ‌می‌توان اخلاق کسب و کار را در ارتباط تنگاتنگ با محیط زیست معرفی کرد که متاسفانه در جامعه ما به آن کمتر توجه ‌می‌شود.

ما به محیط زیست وابسته هستیم؛ درختانی که به ما اکسیژن می‌دهند، زمینی که روی آن زندگی می‌کنیم و رودخانه‌هایی که آب مورد نیازمان را تامین می‌کنند. محیط زیست برای جامعه و تمام کسب و کارهای آن حیاتی است. تمام ما در برابر حفظ و نگهداری از محیط زیست مسئول هستیم. هم دولت‌ها، کسب و کارها، مصرف کنندگان و کارگران و هم دیگر اعضا جامعه باید هر یک به نوبه خود بخشی از مسئولیت را بر عهده بگیرند و اجازه ندهند محیط زیست بیش از این آلوده شود.

دولت‌ باید برنامه‌هایی را برای منع مردم از مصرف محصولات خطرآفرین مانند کیسه‌های پلاستیکی آغاز کند. مصرف‌کنندگان، کارگران و عموم مردم جامعه می‌توانند با استفاده نکردن از محصولات خطرآفرین و دیگر محصولاتی که دوستدار محیط زیست نیستند، حامی حفاظت از محیط زیست باشند.

کسب و کارها و بنگاه‌های اقتصادی باید در زمینه حل مسائل زیست‌محیطی در ایران پیشرو باشند. چون دولت در حال حاضر چنین رویکردی ندارد و بودجه کافی هم به آن اختصاص نمی‌دهد. لذا سازمان های مردم‌نهاد ، انجمن‌ها، کسب و کارها و اتاق‌های بازرگانی (مخصوصا کمیسیون محیط زیست اتاق تهران) باید پیش‌قدم شده و وارد عمل شوند.

 برخی از اقدامات پیشنهادی که بنگاه‌های اقتصادی و کسب و کارها می‌توانند در زمینه حفاظت از محیط زیست دنبال کنند عبارت است از:

• تعهد و الزام صادقانه مدیران ارشد کسب و کار به آموزش و گسترش فرهنگ حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از آلوده‌سازی آن در سازمان خود و حصول اطمینان از اینکه تمام کارکنان، در تمام قسمت‌های مختلف نسبت به حفاظت از محیط زیست متعهد هستند.
• تببین سیاست‌ها و برنامه‌های روشن و مشخص برای خرید مواد اولیه باکیفیت و خوب، استفاده از جدیدترین فناوری‌ها در جهت کاهش آلودگی محیط زیست. دفع پسماندها به صورتی که کمترین آلودگی ممکن را داشته باشد و افزایش مهارت‌های کارکنان در این موارد با هدف کنترل آلودگی.
• مشارکت داوطلبانه در برنامه‌های پاکسازی پهنه‌های آبی آلوده، کاشت درخت و کاهش بیابان‌زایی.
• کسب و کارها می‌توانند کارگاه‌های آموزشی برگزار و ضمن ارائه مطالب آموزشی و به اشتراک‌گذاری اطلاعات و تجارب، عرضه‌کنندگان و مصرف‌کنندگان را در برنامه‌های کنترل آلودگی شریک کنند.
• استفاده از انرژی سبز به منظور کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی و ترویج آن
• کاهش هدفمند استفاده از پاکت‌های کاغذی و کیسه‌های پلاستیکی
• کم کردن اندازه بروشورهای کاغذی و تبلیغات چاپی به خصوص در نمایشگاه‌ها
• ایجاد کمپین‌های موثر در کاهش آلودگی های محیط‌زیستی
• استفاده حداقل از کاغذ در امور اداری شرکت‌ها

در انتها خاطر نشان ‌می‌سازم که مسئولیت حفاظت از محیط زیست به عهده دولت، کسب و کارها، شهروندان است. بیایید در خصوص وظایف خودمان در کسب و کارمان برنامه بنویسیم.