اخیراً جروم پاول، رئیس فدرال رزرو آمریکا در جلسه‌ای در برابر کمیته بانکی سنا حاضر شد و برخلاف انتظارها اعلام کرد که «بیت‌کوین هم مثل طلا کارکرد ذخیره ارزش دارد.»

ذخیره ارزش یا store of value کارکرد گروهی از دارایی‌هاست که به افراد این امکان را می‌دهد که دارایی را ذخیره و در زمان مورد نظر ارزش آن را بازیابی یا مبادله کنند. نکته مهم اینجا قابل پیش‌بینی بودن ارزش این دارایی در آینده است. در دنیای مدرن پول یا طلا ابزارهای کلاسیک ذخیره ارزش به حساب می‌آیند. حالا با محبوبیت بیت‌کوین، این بحث در گرفته که آیا ارزهای رمزنگاري‌شده هم محل ذخیره ارزش به حساب می‌آیند یا نه.

نکته جالب درباره بیت‌کوین این است که به آن لقب «طلای دیجیتال» را داده‌اند. معلوم نیست چه کسی این عبارت را ابداع کرد اما ناتانیل پاپر، نویسنده نیویورک تایمز در سال ۲۰۱۵ با انتشار کتاب «طلای دیجیتال» در فراگیری آن تأثیر زیادی داشت. از آن زمان بود که کنجکاوی مردم نسبت به ایده مقایسه طلا و بیت‌کوین شدت گرفت. نگاهی به سابقه جست‌و‌جوهای گوگل نشان می‌دهد که نقطه اوج جست‌وجوی عبارت «بیت‌کوین طلای دیجیتال» در دسامبر ۲۰۱۷ بوده، یعنی زمانی که بیت‌کوین هم بالاترین میزان ارزش خود رسید: ۲۰ هزار دلار آمریکا.

در این دو صفحه پاسخ گروهی از متخصصین اقتصاد دیجیتال را به این سؤالات مهم گرد آورده‌ایم: آیا بیت‌کوین خاصیت ذخیره ارزش دارد؟ آیا بیت‌کوین واقعاً طلای دیجیتال است؟

۱. هنوز زود است!

*‪جاناتان رایکنتال، استاد دانشگاه یوسی برکلی و یکی از صد مدیر ارشد فناوری اطلاعات دنیا در سال ۲۰۱۷

شاید این به عنوان پاسخ ساده‌انگارانه به نظر برسد، اما بیت‌کوین همچنان بسیار بی‌ثبات است و این کارش را دشوار می‌کند. درست است که طلا هم بالا و پایین دارد اما ارزشش طی چند روز دو برابر نمی‌شود.

بگذارید مثال الماس را بزنم. چند وقت پیش یک جایی می‌خواندم که ما در دنیا به مقدار فراوان الماس داریم. اگر الماس فراوان داریم پس باید قیمتش پایین باشد. درست است؟ نه. وقتی به جواهرفروشی بروید متوجه می‌شوید که الماس چقدر گران است. چرا؟ چون الماس کمیاب است. یا الماس قرار است کمیاب باشد. می‌گویند یک شرکت بزرگ تولیدکننده الماس مقادیر فراوانی الماس را یک جایی در دریا انداخته تا الماس کمیاب به نظر برسد. چون اگر این الماس‌های قشنگ و جذاب دست هر کسی بود قیمت آن به شدت افت می‌کرد و دیگر یک بازار میلیارد دلاری نبود. بازار الماس بازاری قابل پیش‌بینی و بزرگ است.

سؤال اصلی درباره ارزهای رمزنگاري‌شده همین است: آیا ما می‌توانیم وارد فاز باثبات این بازار شویم؟ ما استانداردهایی داریم. اگر قوانینی برای این ارزها وضع نشود ما وارد دوران ثبات نخواهیم شد. و حامیان این ارزها به شدت با قوانین بیرونی مشکل دارند. به نظرم برای حفاظت از سرمایه‌های خود این افراد هم که شده، باید قوانینی ملی و بین‌المللی برای ارزهای رمزنگاري‌شده وضع شود.

پس تا آن موقع که بیت‌کوین و سایر ارزهای دیجیتال ثباتی طولانی را تجربه نکرده باشند، و توسط نهادها و دولت‌ها پذیرفته نشده باشند، من نمی‌توانم آنها را در رده طلا یا دیگر دارایی‌های ذخیره‌ای رده‌بندی کنم.

۲.بهتر از طلا

چانگپنگ ژائو، مدیرعامل Binance

بیت‌کوین طلا نیست. طلا سنگین و حملش سخت است. بیت‌کوین بهتر از طلاست.

۳.غیرقابل مصادره

تون ویز، تحلیل‌گر ارزهای رمزنگاري‌شده

 بیت‌کوین شاید مهم‌ترین ذخیره‌کننده ارزش در تاریخ بشر باشد. درست است که ارزشش به شدت بالا و پایین می‌شود، اما فراموش نکنید که حدود هفت سال است که جهان در حال استفاده از بیت‌کوین است. مهم‌ترین ویژگی بیت‌کوین این است که نمی‌توان آن را از چنگ کسی درآورد. طلا را می‌توان از چنگ صاحبش درآورد و دیگر دارایی‌ها را حتی راحت‌تر از طلا مصادره می‌شوند. اما بیت‌کوین نه. به همین خاطر بیت‌کوین مهم‌ترین ذخیره‌کننده ارزش در تاریخ است.

۴. بیت‌کوین پول نیست

سوزان اوه، عضو هیئت‌مدیره «بلاکچین برای تغییر» در مجمع عمومی سازمان ملل

 وقتی از دوستم دن سوکول در سال ۲۰۱۶ پرسیدم که بیت‌کوین دارد یا نه، جواب داد: «نه فرزندم! قلبم تحملش را ندارد.» دن یکی از پرسابقه‌های سیلیکون ولی است که حالا بازنشسته شده. او که مهندس نیمه‌رساناها بوده یکی از اولین هکرهای دنیا به حساب می‌آید و به بی‌پروایی شهرت دارد. اما حتی او هم می‌گوید نمی‌خواهد ریسک داشتن بیت‌کوین را به جان بخرد!

تا زمانی که مردم برای نفع کوتاه‌مدت دست به خرید و فروش بیت‌کوین می‌زنند تا از بالا و پایین شدن‌های شدیدش سود ببرند بیت‌کوین یک ذخیره‌کننده ضعیف ارزش به حساب می‌آید و نمی‌توان آن را واحد پولی دانست. بلاکچین یک تکنولوژی بی‌نظیر است که باعث می‌شود افرادی که به هم هیچ اطمینانی ندارند بدون حضور دولت یا شرکت بزرگ با هم دست به معامله بزنند. این یک تکنولوژی است که روی فلسفه بنا شده، فلسفه شفافیت، تمرکززدایی و دموکراتیزاسیون ارزش. البته در حالت ایده‌آل چنین است. بیت‌کوین در وضعیت کنونی نماینده این فلسفه نیست.»

 ۵.بدون تاریخ و بی آینده

جوزف بونئا، مدرس درس ارز رمزنگاري‌شده در دانشگاه نیویورک

 تعریف دارایی ذخیره‌کننده ارزش کمی متکی به خود است: چیزی ذخیره‌کننده ارزش است اگر همه اعتقاد داشته باشند که آن چیز برای مدت طولانی ارزشمند خواهد بود. طلا را به عنوان ذخیره‌کننده بی‌رقیب ارزش به حساب می‌آوریم چون در اکثر تاریخ بشر در اکثر جاها به عنوان چیزی ارزشمند در نظر گرفته شده. و به طور گسترده‌ای این اعتقاد وجود دارد که طلا در آینده هم بدون توجه به سیاست‌های حکومت‌ها ارزشمند باقی می‌ماند.

در مورد بیت‌کوین چنین اتفاق نظر و چنین تاریخچه‌ای وجود ندارد. حتی این احتمال وجود دارد که در پنج-ده سال آینده بیت‌کوین کاملاً ارزشش را از دست بدهد.

البته این معنای اقتصادی قضیه است، نه معنای حقوقی آن.

 ۶.ثبات نیازمندیم!

وینی لینگام، مدیرعامل Civic

 من همیشه این اعتقاد را داشته‌ام که ساتوشی ناکاموتو بیت‌کوین را خلق کرد تا از آن برای پرداخت استفاده شود نه به عنوان ذخیره ارزش. به هر حال او بیت‌کوین را رها کرد و حالا بیت‌کوین - خوب یا بد - تحت کنترل جامعه کاربرانش است.

بیت‌کوین از زمان تولدش در سال ۲۰۰۸ در مسیر تبدیل شدن به کالایی دیجیتال بوده است. طبق تعریف، یک کالا زمانی می‌تواند ذخیره‌کننده ارزش شود که فاسدشدنی نباشد و همچنین با گذشت زمان در مقایسه با پول‌های ملی دچار افت ارزش شدید نشود. در واقع این انتظار می‌رود که ارزش آنها با گذشت زمان بالا هم برود.

بیت‌کوین برای آنکه بخواهد به یک واسطه قابل اتکای مبادله - یا پول - تبدیل شود باید ثبات داشته باشد و بالا و پایینش اندک باشد. به عبارت دیگر مردم باید به بیت‌کوین مطمئن شوند تا بالاخره تبدیل به پول شود. وقتی اطمینان پیش آمد، ارزش بیت‌کوین بالا خواهد رفت فراموش نکنید که خالق بیت‌کوین آن را طوری طراحی کرده که تعدادش از ۲۱ میلیون بالاتر نخواهد رفت. این یعنی شاهد تورم بیت‌کوین نخواهیم بود و در صورت اطمینان مردم به آن، تقاضا برایش روز به روز بیشتر می‌شود.

۷.بیت‌کوین اوج می‌گیرد

دیوید اوربن، مؤسس شرکت سرمایه‌گذاری Network Society Ventures

 طی ده سال گذشته تعداد افرادی که از وجود بیت‌کوین اطلاع پیدا کرده‌اند و مقداری از آن را صاحب شده‌اند از صفر نفر به چندین میلیون نفر افزایش پیدا کرده. آیا طی ۱۰ سال آینده تعداد این گروه از مردم به صدها میلیون نفر و میلیاردها نفر خواهد رسید؟ من اعتقاد دارم که می‌رسد.

حتی اگر پیش‌بینی بلندمدت اوج‌گیری بیت‌کوین در مقابل واحدهای پول ملی را ندیده بگیریم، ویژگی‌های منحصر به فرد بیت‌کوین آن را به یک ذخیره‌کننده جذاب ارزش برای گروه فزاینده‌ای از مردم تبدیل می‌کند. بیت‌کوین بدون مرز است، نیاز به اجازه کسی ندارد و قابل حمل‌ترین واحد پولی دنیاست. در واقع با این خصوصیات بیت‌کوین برتر از طلاست.

 ۸.یک پیش‌بینی بلندمدت

سونیا مان، مدیر روابط عمومی در بنیاد Zcash

به نظرم به صورت انتزاعی نمی‌توان درباره ذخیره ارزش حرف زد. اینکه بیت‌کوین چنین استانداردی را دارد یا نه، به این بستگی دارد که می‌خواهید بیت‌کوین بخرید یا می‌خواهید بیت‌کوین فعلی‌تان را نگه دارید. اهداف خود شما از این سرمایه‌گذاری چیست و برای رسیدن به هدف‌تان چه مشخصه‌هایی نیاز دارید و آیا بیت‌کوین این مشخصه‌ها را داراست؟ به عبارت دیگر اولویت شما در این ذخیره‌ی ارزش چیست و حاضرید برایش در چه حوزه‌های دیگری کوتاه بیایید؟

البته می‌شود درباره بیت‌کوین احکامی کلی هم صادر کنیم. اینکه مثلاً با توجه به تنوع موقعیت‌ها و تنوع اهداف و انگیزه‌های افراد، غیرممکن است که بتوانیم بیت‌کوین را به عنوان یک ذخیره‌کننده قابل اطمینان ارزش در مقیاسی فراگیر در نظر آوریم.

هم‌زمان می‌توان گفت چون قرار نیست بیشتر از ۲۱ میلیون واحد بیت‌کوین داشته باشیم هیچ‌وقت شاهد تورم آن نخواهیم بود. هیچ تضمینی وجود ندارد که ارزش بیت‌کوین بالا خواهد رفت، اما روندهای قبلی و مسئله غیرقابل انکار عرضه و تقاضای آن می‌تواند پیش‌بینی افزایش ارزش بیت‌کوین در بلندمدت را منطقی جلوه دهد.