کاشان شهر هنر و ادب و تجارت در وسط کویر مرکزی ایران است که سابقه فعالیت‌های صنعتی و هنری‌اش به‌قدمت تاریخ و تشکیل تمدن بشری است. آنچه از یافته‌های باستان‌شناسانی چون پروفسور رومن گیرشمن فرانسوی و استاد دکتر صادق ملک شهمیرزادی از تمدن سیلک کاشان به دست آمده نشان می‌دهد که ساکنان این خاستگاه تمدن که دیرینه‌ترین سکونتگاه شناخته‌شده متمدنانه بشر تاکنون به شمار می‌رود، از صنایعی چون سفال‌گری، ذوب فلز و فلزکاری، ریسندگی نخ و تولید پارچه بهره می‌برده‌اند. سنت‌های قدیمی صنعتی و تجاری در کاشان باعث شده ساکنان این مروارید کویر و عروس شهرهای ناحیه مرکزی ایران، از لحاظ هنر و صنعت همواره جزو سرآمدان کشور قلمداد شوند. اگرچه این روند طی تحولات گوناگون با فراز و نشیب‌های زیادی همراه بوده ولی آنچه مسلم است، کاشانیان همواره بیش از آنکه خود را درگیر منازعات سیاسی کنند، اهتمام خود را در زمینه صنعت و تجارت به کار بسته‌اند و در این راه جزو سرآمدان تاریخ ایران‌زمین‌اند.

شاید به‌دلیل تنوع فنون و حِرَف و به‌واسطه آشنایی و مهارت مردم این دیار در زمینه‌های مختلف هنر و صنعت است که هنرمندانش در اقسام گوناگونی از صنایع و هنرها همچون سفالگری، ذوب فلز، معماری، نقاشی، خوشنویسی، شعر و ادبیات، ساخت انواع کاشی و کاشیکاری، موسیقی، قالیبافی، پارچه‌بافی به‌خصوص انواع پارچه‌های نفیس مخمل، زری، حریر و ابریشمی پیشگام و از نظر ابتکارات و تحول و نوآوری در اوج شهرت و معروفیت بوده‌اند. بر همین اساس است که در زمینه معماری، آثاری چون باغِ تاریخی فین، مسجد آقابزرگ، مسجد جامع، تیمچه امین‌الدوله، منار زین‌الدین، آب‌انبارها و خانه‌های تاریخی مجلل کاشان به‌خصوص خانه‌های عباسیان، بروجردی، طباطبایی و عامری شهرت جهانی یافته‌اند. در هنر نگارگری و نقاشی، رضا عباسی، نگارگر بزرگ عصر صفوی، صنیع‌الملک و کمال‌الملک غفاری از سرآمدان نقاشی ایران‌اند. در زمینه سفالگری و سرامیک، انواع سفالینه‌های این شهر به‌خصوص سفال‌های زرین‌فام زینت‌بخش موزه‌های بزرگ جهان‌اند. این صنعت نام و شهرت خود را از خاستگاه اصلی آن یعنی کاشان برگرفته و به کاشی موسوم شده است. در زمینه قالیبافی نیز قالی‌های کاشان با سبک خاص نقشه‌ها و هنر بافت در جهان شهره است. یکی از معروف‌ترین نمونه‌های قالی در دنیا فرش معروف به شیخ صفی است که در سال 946 قمری توسط مقصود کاشانی بافته شده و در حال حاضر در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن نگهداری می‌شود.

در شعر و ادبیات، سید ابوالرضا راوندی (قرن ششم)، افضل‌الدین مرقی (معروف به بابا افضل، قرن هفتم)، محتشم کاشانی، کلیم، صبا، سلیمان صباحی و در دوران معاصر سهراب سپهری، سپیده کاشانی، مشفق، فیضی، آل یاسین و حداد از ستارگان درخشان آسمان ادب ایران‌اند. ریاضی‌دانی همچون غیاث‌الدین جمشید کاشانی و علما و فقهایی نظیر قطب‌الدین راوندی، ملامحسن فیض، ملا مهدی و ملا احمد نراقی، ملا حبیب‌الله شریف و میر سیدعلی یثربی شهرتی همه‌گیر دارند. این نمونه‌های هنری و علمی در کاشان بیانگر این نکته است که این شهر به‌واسطه حضور فعالانه تجارت و صنعت در آن، بستری برای رشد و نمو و فعالیت هنرمندان و دانشمندان بزرگ شده است.

پیشینه صنعت و تجارت

صنعت و تجارت در کاشان که تا پیش از عصر صفوی نیز با هنرهایی چون سفالگری، نساجی و قالیبافی پیوند داشت، پس از آغاز این حکومت و به‌خصوص پس از استقرار پایتخت در اصفهان در عصر شاه عباس بزرگ، به‌دلیل نزدیکی پایتخت از یک سو و علاقه شاهان صفوی به این شهر از سوی دیگر، رونقی روزافزون یافت. همچنین با توجه به اینکه سابقه ضرب سکه در کاشان به دوران سلجوقی می‌رسد، در زمان صفویه و به‌دستور شاه عباس اول برای توسعه بیشتر تجارت و بازرگانی در کاشان، ضراب‌خانه رسمی در کاشان دایر شد که مجاز به ضرب انواع سکه اعم از مس و طلا و نقره بود. هنوز هم یکی از معابر منشعب از بازار بزرگ کاشان به کوچه ضراب‌خانه موسوم است. در دوران صفویه تولید پارچه‌های ابریشمی و مخمل و زری در کاشان بسیار افزایش و توسعه یافت و از اقلام مهم صادراتی کشور به اروپا بود.

در عصر قاجار سنت کهن تجاری و صنعتی در گستره وسیعی ادامه یافت. در این دوره به‌ویژه در عصر ناصری، کارگاه‌های نساجی و شعربافی و بافت انواع پارچه‌های اطلس، قناویز، قُطنی، قنوات، دارائی، زری، خارا، چیت، متقال و کرباس و حتی ماهوت و مخمل و پارچه‌های ابریشمی و حریر توسعه یافتند. به نظر می‌رسد در اوایل عصر ناصری، در دوره صدارت میرزا تقی‌خان امیرکبیر، تولید و رونق انواع بافته‌ها به‌واسطه حمایت‌های بی‌دریغ او از صنایع داخلی، در کاشان هم توسعه بیشتری یافته است. به‌علاوه، صنعت مسگری و تولید انواع ظروف و فراورده‌های مسی نیز رونق یافته چنان‌که در ادامه بازار بزرگ و تاریخی کاشان، بازار مسگرها به‌صورت مستقل و انحصاری در اختیار شاغلان این حرفه و مشاغل وابسته به آن بوده است. ادوارد براون، مستشرق معروف انگلیسی که در عصر قاجار به ایران سفر کرده و از کاشان بازدید کرده، در سفرنامه‌اش ضمن شرح وضعیت عمومی کاشان و تمجید از موسیقی ناشی از فعالیت کارگاه‌های پارچه‌بافی در کاشان، بازار مسگرهای کاشان را به‌صورت ویژه توصیف کرده و ابراز داشته که در کل مشرق‌زمین، منظره‌ای زیباتر از بازار مسگرهای کاشان مشاهده نکرده است. کلانتر ضرابی کاشانی، مورخ عصر قاجار، در کتاب معروف خود به‌تفصیل در مورد تولیدات صنعتی و هنری و عرضه انواع فرآورده‌های نساجی و فلزی در بازار کاشان و رونق و تجارت و ارائه ارقام و آمار گمرکی صادرات و واردات به کاشان مطالب متنوعی نگاشته که گویای رونق فراوان صنعت و تجارت کاشان در عصر قاجار است.

کاشان از دیرباز صاحب بلامنازع برند ملی «گلاب» است که در تاریخ ایران جایگاه مهمی داشته و دارد. گلاب در ایران و حتی سایر کشورهای اسلامی، همواره با نام قمصر کاشان آمیخته بوده و اکنون هم مزارع فراوان گل‌سرخ محمدی در قمصر و دیگر بخش‌های کاشان از جمله نیاسر، برزک، جوشقان قالی، کامو و چوگان نیز زیر کشت قرار دارند و منابع اقتصادی منحصربه‌فردی را در اختیار صاحبان آن قرار می‌دهند. در ادوار گذشته و در زمان استقرار امپراتوری عثمانی، نمایندگانی از قمصر با حاکمان عثمانی که اداره حرمین شریفین را بر عهده داشتند، برای شست‌وشوی کعبه با گلاب ناب قمصر به توافق رسیدند که این امر هنوز هم ادامه دارد. امروزه با رشد تقاضای گلاب، مزارع چند هکتاری با سرمایه و مشارکت سرمایه‌گذاران محلی و غیرمحلی تولید این محصول ارزشمند افزایش قابل‌توجهی یافته و این محصول به دو صورت سنتی و صنعتی تولید می‌شود. در سفرنامه‌های سیاحانی که از قرون گذشته تاکنون به کاشان آمده‌اند، مطالب متنوعی درباره انواع محصولات صنعتی و تجاری و میزان قابل‌توجه تولیدات و رونق تجارت در این شهر کهنسال به‌طور مشروح بیان شده است.

کاشان مدرن

در همین فضای تجاری و صنعتی گسترده بود که در زمان تاسیس مجلس وکلای تجار در چهاردهم مرداد 1263 شمسی، سران تشکیل‌دهنده آن مجلس مصمم شدند که کاشان را هم جزو 16 شهری قرار دهند که این مجلس در آن تشکیل شود. به این ترتیب، در آن تاریخ با صدور فرمان تشکیل مجلس وکلای تجار به‌دست ناصرالدین‌شاه، تجار کاشان هم نمایندگان خود را رسما انتخاب کردند و این نهاد رسمی را در این شهر تشکیل دادند.

با تاسیس کارخانه ریسندگی و بافندگی کاشان در سال 1313 توسط مرحوم حاج حسن تفضلی (پدر نساجی ایران) صنعت مدرن در این شهر آغاز شد و در ادامه توسعه صنعتی کاشان گام‌هایی نیز به‌دست خانواده لاجوردی برداشته شد. خانواده لاجوردی فعالیت اقتصادی خود را از 1270 شمشی با فعالیت‌های حاج سیدمحمد لاجوردیان آغاز کرد و در ادامه این فعالیت‌ها توسط فرزندان حاج سیدمحمود لاجوردی و سایر اعضای خانواده از جمله اکبر لاجوردیان تا سال 1357 ادامه یافت. آنان که تا سال‌های ابتدایی دهه 1330 در بخش تجاری بیشتر فعال بودند، آینده توسعه اقتصاد را در بخش صنعت دیدند و از این رو به توسعه فعالیت‌های‌‌‌ صنعتی پرداختند. خانواده لاجوردی اغلب در اتاق بازرگانی و بعد در تاسیس اتاق صنایع و معادن و سپس در ادغام آن با اتاق بازرگانی نقش مهمی ایفا کردند، همچنین آنان با تاسیس بنیاد خیریه لاجوردی، به کارهای خیریه سازمان‌یافته پرداختند.

در این شرایط، پس از آنکه مجلس وکلای تجار نام اتاق بازرگانی بر خود گرفت، اتاق کاشان نیز از جمله اتاق‌هایی بود که فعالیت خود را ادامه داد. در آغاز دهه 1330 و در انتخابات اتاق بازرگانی کاشان، محمود کیهان به ریاست و حسن تفضلی به نیابت ریاست اتاق برگزیده شد. از سال 1342 و با فوت مرحوم محمود کیهان، مرحوم حاج حسن تفضلی به ریاست اتاق برگزیده شد و تا سال 1357 در این سمت باقی ماند. پس از انقلاب اسلامی تا سال 1370 مهندس سیدعلی دیانت ریاست اتاق کاشان را عهده‌دار بود و از آن زمان تا سال 1392 مهندس رضا فرزانه منتخب فعالان اقتصادی منطقه شد و از این سال تاکنون، فعالان اقتصادی منطقه، این مسئولیت را بر دوش مهندس محمود تولایی نهادند.

وضعیت کنونی

پس از انقلاب اسلامی، اگرچه فضای اقتصادی کشور به‌تبع التهابات سیاسی ناشی از انقلاب و نیز اوضاع ملتهب کشور به‌واسطه جنگ تحمیلی نابسامان بود ولی به‌لحاظ ظرفیت‌های موجود در شهر، تجارت و صنعت در کاشان با تاسیس شمار زیادی کارخانه‌جات با تولیدات گوناگون به‌صورت کمی و کیفی به پیشرفت زیادی رسید. تعداد واحدهاي صنعتي فعال قابل‌توجه در کاشان تا قبل از پيروزي انقلاب 12 واحد بوده كه در حال حاضر به بيش از هزار واحد صنعتي رسیده است.

نزدیک به نیمی از واحدهای صنعتی کاشان به تولید محصولات نساجی می‌پردازند. شهرک‌ها و مناطق و نواحی صنعتی کاشان عبارت‌اند از شهرک‌های راوند، امیرکبیر ۱ و ۲ و جوشقان قالی. مناطق صنعتی فتح‌المبین، کویر و کوثر و نیز نواحی صنعتی بهارستان، برزک، قمصر و نیاسر که در مجموع بیش از 200 نوع محصول تولیدی را وارد بازارهای داخلی و خارجی می‌کنند. براساس آمار منتشرشده، شهرستان کاشان از لحاظ تعداد واحدهای صنعتی از 11 استان و از نظر اشتغال از 17 استان و از لحاظ میزان صادرات از 15 استان کشور فراتر است. شهرستان آران و بیدگل واقع در حوزه فرهنگی کاشان نیز دارای شش منطقه صنعتی شامل سلیمان صباحی بیدگلی، هلال، انصار نوش‌آباد، فیض‌آباد، مالک اشتر، علی‌آباد و شهرک صنعتی قاضی است. مجموع واحدهای صنعتی این شهرستان، 800 واحد است که با جمعیت کارگری 17 هزار نفری پایین‌ترین نرخ بیکاری را در استان دارد. فعالیت ۹۵ درصد واحدهای صنعتی این شهرستان به تولید فرش اختصاص دارد.

همچنین شهرستان نطنز دارای 98 واحد پروانه بهره‌برداری با سرمایه‌گذاری هزار و 500 میلیارد تومان و اشتغال 5 هزار نفر در زمینه تولید انواع محصولات فعالیت دارد. این شهرستان دارای سه شهرک صنعتی و یک ناحیه صنعتی به نام شهرک‌های شجاع‌آباد، اوره و بادرود و ناحیه صنعتی سرآسیاب است. در حال حاضر تعداد 66  معدن در 4 منطقه این شهرستان نیز در حال استحصال و برداشت‌اند. جوشقان قالی نیز از دیرباز با نام صنایع مهم و ارزشمندی از قبیل فرش دستباف، معادن سنگ و تولید گل‌محمدی و گلاب شناخته شده است. فرش دستباف جوشقان قالی نیز با طرح و نقش و رنگ‌آمیزی منحصربه‌فرد شهرت بسیاری دارد. یک تخته فرش دستبافت جوشقان با امضای بافنده آن به‌نام نعمت‌الله جوشقانی که در قرن 11 قمری بافته شده در موزه حضرت معصومه از نمونه‌های عالی فرش جوشقانی است.

مشکلات توسعه صنعتی

سالانه نزدیك به 200 نوع محصول در کاشان تولید تولید و صادر می‌شود كه برخی از این محصولات تولیدی نه‌تنها در خاورمیانه بلكه با صنایع بزرگ جهان رقابت می‌كنند. برای نمونه، كاشان بزرگترین تولیدكننده كربنات كلسیم در جهان است و كارخانه لنت‌سازی آن با تولیدكنندگان آمریكایی رقابت می‌كند. بزرگ‌ترین تولیدكننده مس خاورمیانه در كاشان مستقر است و محصولات یك واحدی تولید چینی از این شهرستان به انگلیس و 15 كشور دیگر صادر می‌شود. منطقه شمال استان اصفهان همچنین در تولید فر‌ش ماشینی دارای جایگاه نخست در جهان بود كه با در نتیجه برخی مشكلات، این بازار اكنون در اختیار برخی كشورهای دیگر قرار گرفته است.

اما واحدهای صنعتی کاشان مشکلات خاص خود را نیز دارند. از جمله مشكلات واحدهای صنعتی تولیدی كاشان تعدیل نیرو در نتیجه گرانی مواد اولیه و نبود جاده‌های دسترسی كارخانه‌ها برای صادرات كالا است. 13 شهرك، ناحیه و منطقه صنعتی در كاشان وجود دارد كه مشكلات متفاوتی دارند، از جمله اینکه شهرك صنعتی بزرگ امیركبیر فاقد تلفن و گاز است. یك‌هزار و 500 واحد تولیدی و صنعتی با 46 هزار نیروی كار در كاشان فعال هستند و نرخ بیكاری این شهر 7.5 درصد است که نرخ پایینی به حساب می‌آید. شهر آران و بیدگل در کنار کاشان از شهرهای ایران با کمترین میزان بیکاری است.

نبود جاده دسترسی به اداره گمرك كاشان از جمله مشكلات صادرات محصولات این شهرستان است و با اینکه زمین و بودجه نیز برای این طرح اختصاص داده شده اما به علت وجود برخی قوانین دست و پاگیر این مشكل هنوز برطرف نشده است. پایین بودن سقف اعتبارهای بانكی از دیگر مشکلات تولید و صنعت در این شهر است که جواب‌گوی رونق تولید در این شهرستان نیست. برخی مشكلات زیرساختی در شهرك‌های صنعتی کاشان باعث شده که تولیدکنندگان و صاحبان کسب‌وکار با مشکلات زیادی مواجه باشند. به همین دلیل است که با وجود سرمایه گذار به‌علت این مشكلات امكان جذب سرمایه نیست. نبود جاده دسترسی به آزادراه قم- كاشان- اصفهان برای شهرك‌های صنعتی، نمایشگاه بین‌المللی و ورزشگاه 15 هزار نفری كاشان از جمله موانع برای تولید است. 70 درصد شركت‌های کاشان در خارج از محدوده شهرك‌های صنعتی هستند در حالی كه شهرك صنعتی سوم كاشان كه پیش‌تر در دولت سازندگی احداث آن تصویب شده بود،‌ هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. گاهی مشکلات تولید به مسایلی برمی‌خورد که اصلا قابل‌تصور نیست. برای مثال، اختصاص بطری برای تولیدكنندگان گلاب و عرقیات گیاهی از جمله مشکلاتی است که تولیدکنندگان در کاشان و آران و بیدگل با آن مواجه‌اند. تامین آب، گازرسانی، تامین پست برق، مشكل تملك و ایجاد جاده دسترسی شهرك‌های صنعتی منطقه از بزرگ‌ترین مشکلات تولید و فعالیت اقتصادی در این نقطه از کشور است.

گردشگری پررونق

کاشان شهری کویری است و تابستان‌های بسیار گرمی دارد با این حال، در تمام فصول سال گردشگران زیادی به این شهر باستانی می‌آیند تا از آثار و ابنیه‌اش بازدید کنند. جاذبه‌های گردشگری و اقلیم این شهر که دارای دو بخش کوهستانی و کویری است که کویر مرنجاب و دریاچه نمک را شامل می‌‌شود. آداب و رسوم گلاب‌گیری و قالی‌شویان نیز از مراسم سنتی این شهر است که سالانه بازدیدکنندگان زیادی را به خود اختصاص می‌دهد. مراسم گلاب‌گیری معمولا از اوایل اردیبهشت‌ماه شروع شده و مراسم قالی‌شویان در مهرماه هر سال در کاشان برگزار می‌شود.

کاشان ۱۷۰۰ اثر تاریخی شناسایی‌شده و ۳۱۳ اثر ثبت‌شده ملی دارد. جاذبه‌های گردشگری آن باعث شده‌ است که تعداد زیادی گردشگر هرساله از مناظر دیدنی و آثار تاریخی و صنایع دستی کاشان دیدن کنند. صنایع دستی و سوغات نیز از جمله کسب‌وکارهای پررونق در کاشان به حساب می‌آیند. این شهر با برخورداری از ۲۸ کارخانه صنعتی، یک‌هزار و ۶۰۰ کارگاه سنتی و ۱۲ واحد نیمه‌صنعتی فعال سالانه نزدیک به ۱۵ هزار تن گلاب مرغوب و ۲.۲ تن اسانس طبیعی و عرقیات گیاهی تولید می‌کند. گوشت لوبیا، شفته، قیمه ریزه، كوفته چغندر، گوشت عدس بادمجان، گوشت لوبیای سركه شیره و گوشت كلم و كدو، عدس پلو و كشمش و اشكنه از جمله خوراك‌های‌‌‌ ویژه ساكنان خطه كاشان است. همچنین كلوچه و پشمك، باقلوا، حلوا ارده، ارده شیره، نقل بیدمشكی، حاجی بادامی و جوزقند، گل محمدی و سایر عرق‌های‌‌‌ گیاهی مانند شنبلیله، نعناع و دارچین از جمله تولیدهای كارگاه‌های‌‌‌ سنتی و صنعتی این منطقه است كه می‌‌‌‌تواند تجربه‌ای نو در زمینه سوغاتی برای علاقه‌مندان باشد. كاشی‌كاری، سفالگری، اصول چهارگانه معماری و گنبدسازی (گوشه‌سازی، رسم‌بندی، مقرنس و گره‌سازی)، گچ‌بری، آجركاری، گره چینی، قالی‌بافی، شعربافی، زری‌بافی، مخمل‌بافی، زیلوبافی، گیوه‌بافی، رفوگری، رنگرزی، نمدمالی، مسگری، بافت فرش، مشبك‌كاری و منبت‌كاری از جمله صنایع دست مردمان هنرمند كاشان به شمار می‌آید.

برآمده از مجلس وکلای تجار

در سال 1263 شمسی در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار، پیش از اینکه اتاق‌های بازرگانی شروع به کار کنند، در 16 شهر مهم کشور مجلس وکلای تجار به وجود آمد. یکی از این مجالس در شهر کاشان تاسیس شد. این مجلس در کاشان که به‌ویژه پس از استقرار صفویان یکی از مهم‌ترین مراکز صنعت و تجارت کشور بود، با حضور این افراد تشکیل شد: سید محمد ابراهیم تاجر بروجردی، سید محمد جعفر تاجر طباطبایی، لطفعلی تاجر تبریزی، میرزا عبدالرحیم تاجر کاشانی، علی‌نقی تاجر کاشانی، آقا محمدجعفر، غلامرضا تاجر کاشانی، محمدعلی تاجر کاشانی، ابوالقاسم تاجر کرمانشاهی، ابوالقاسم تاجر کاشانی، آقا محمدحسین (پسر محمدمهدی تاجر صالح‌آبادی).

اگرچه به‌دنبال تعطیلی کلی مجالس وکلای تجار در آن دوره، بالطبع در کاشان نیز اتاق به تعطیلی گرایید، اما با تأسیس مجدد اتاق‌ها در دوره رضاشاه، بار دیگر اتاق کاشان نیز فعالیت خود را از سر گرفت. در سال 1309 شمسی از سوی وزارت «اقتصاد ملی» جهت تصویب قانون جدید اتا‌ق‌های تجارت در شهرستان‌ها، همگی آنان منحل و پس از شروع مجدد کار اتاق‌ها، انتخابات کاشان برگزار و نمایندگان تجار منطقه برگزیده شدند. در خردادماه 1314 شمسی هیئت وزرا تصویب کرد که تمامی اتاق‌های تجارت پیشین منحل و کشور به 16 منطقه تجاری تقسیم شود و تجار شهرهایی که دارای اتاق تجارت نبودند، باید به مرکز تجاری مرتبط با خود مراجعه می‌کردند. یکی از این حوزه‌ها با نام حوزه عراق (اراک) بود که شهرهای کاشان، گلپایگان، خوانسار، کمره، چاپلق، دولت‌آباد، نهاوند، تویسرکان، بروجرد و لرستان را زیر نظر داشت؛ به این ترتیب اتاق کاشان منحل و زیر مجموعه اتاق اراک شد.

تعطیلی اتاق کاشان تا سال 1333 شمسی تداوم داشت تا آنکه در این تاریخ، با تصویب هیئت وزیران، مقرر شد  اتاق‌های شهرستان‌ها در بیست شهر ایران دایر شوند که یکی از آن شهرهای بیست‌گانه کاشان بود. از آن پس فعالیت اتاق کاشان وارد مرحله جدیدی شد و تا پیش از انقلاب اسلامی طی پنج دوره به فعالیت پرداخت. پس از انقلاب اسلامی نیز اتاق کاشان تاکنون طی نه دوره، به حیات و فعالیت خود ادامه داده است. در ابتدای انقلاب، پس از انحلال هیئت نمایندگان اتاق کاشان، و انتخاب هیئت رئیسه انتخابی توسط دادگاه انقلاب در سال 1359، دادگاه انقلاب و وزارتین بازرگانی و صنایع و معادن افرادی را به عنوان هیئت نمایندگان منصوب کردند که آنان در تاریخ آذر 1361 از میان خود این افراد را به عنوان هیئت رئیسه برگزیدند: علی دیانت به سمت رئیس، حسینعلی همائی به سمت نایب رئیس، محمد موسویان خزانه‌دار و عباس تولائی منشی هیئت رئیسه. البته علی‌رغم این مشکلات، روند فعالیت‌های اتاق تعطیل نشد و وظیفه صدور و تمدید کارت‌های بازرگانی و عضویت برابر قوانین موضوعه و دستورالعمل‌های مربوطه همانند گذشته، نه‌تنها برای متقاضیان حوزه شهر کاشان، بلکه برای بازرگانان و صاحبان صنایع شهرهای قم و نطنز نیز انجام شد و امور جاری و پاسخ به نامه‌ها و... نیز مطابق برنامه معمول اتاق ادامه یافت. این هیئت رئیسه با توجه به شرایط خاص آن زمان، تا پایان دهه 60 به کارخود در اتاق کاشان ادامه دادند. با برگزاری انتخابات اتاق در سال 1370 فعالیت اتاق بازرگانی کاشان روال عادی پیدا کرد و تاکنون نیز 9 دوره هیئت رئیسه اتاق بازرگانی در کاشان تشکیل شده است.