در سال ۲۰۱۱ یک نفر که در پنجاه کیلومتری تفلیس پایتخت گرجستان با خوش‌خیالی در حال حفاری در جنگل برای یافتن مس و فروش آن بود، باعث شد کابل فیبر نوری اینترنت برای میلیون‌ها نفر در کشور همسایه -ارمنستان- قطع شود. این حادثه به همه نشان داد که کابل‌های زیرزمینی اینترنت چقدر می‌توانند آسیب‌پذیر باشند. اینکه زمین‌لرزه یا لنگر کشتی به ۴۳۰ کابل زیر دریا در نقاط مختلف جهان آسیب وارد کند هم بارها رخ داده و باز هم رخ خواهد داد. مثلا کشور تونگا (مجمع‌الجزایری در اقیانوس آرام جنوبی در شرق استرالیا) در همین ماه ژانویه گذشته به خاطر قطع‌شدن کابل زیردریایی اینترنت، به مدت دو هفته از دسترسی به اینترنت محروم بود.

اینترنت‌رسانی به مناطق دورافتاده جهان اصولا کار بسیار سختی است. بنابر آمار سازمان ملل متحد، تقریبا نیمی از جمعیت جهان هرگز آنلاین نبوده‌اند. به همین خاطر بوده که بحث در مورد دسترسی به اینترنت از راهی غیرزمینی مورد توجه قرار گرفته و میلیاردرها و شرکت‌هایی مثل ایلان ماسک (اسپیس ایکس)، جف بزوس (آمازون) و ریچارد برانسون (ویرجین) به دنبال راه‌های نوآورانه در این خصوص بوده‌اند. این رویکرد آینده‌محور همین اخیرا و با پرتاب اولین سری از ماهواره‌های شرکت اسپیس ایکس به فضا وارد مرحله جدیدی شد. این ماهواره‌ها که با عنوان استارلینک شناخته می‌شوند قرار است یک شبکه بزرگ اینترنت پرسرعت فضایی را به وجود بیاورند.

فرق این اَبَراینترنت فضایی با اینترنتی که قبلا داشتیم این است که ماهواره‌ها در فاصله چندصد کیلومتری از زمین قرار می‌گیرند و با تاخیر زمانی بسیار کمی، اطلاعات را منتقل می‌کنند. مسئله حداقل تاخیر در جابه‌جایی اطلاعات، به خصوص در بازارهای مالی که حتی چندهزارم ثانیه هم می‌تواند معاملات را در آنها تحت تاثیر قرار بدهد اهمیت زیادی دارد. فرض کنید که یک سرمایه‌گذار در لندن می‌خواهد به آخرین اطلاعات بازار بورس نیویورک دسترسی داشته باشد. همچنین فرض کنید که شرکت اسپیس ایکس تمام دوازده هزار ماهواره‌ای را که برای ایجاد شبکه اینترنت فضایی خود نیاز دارد در مدار زمین قرار داده است. سرمایه‌گذار مذکور از طریق اینترنت اسپیس ایکس می‌تواند اطلاعات را ظرف ۴۵ میلی‌ثانیه دریافت کند. این یعنی نصف زمانی که در حال حاضر با کابل فیبر نوری امکان‌پذیر است. چنین مزیت زمانی در آینده میلیون‌ها دلار ارزش خواهد داشت.

شرکت اسپیس ایکس تنها بازیگر این عرصه نیست و شرکت‌های دیگری مثل شرکت کانادایی تله‌سَت و شرکت لوکزامبورگی لئوسَت هم در تلاش‌اند تا اوایل دهه ۲۰۲۰ یک شبکه اینترنت فضایی جامع را به وجود بیاورند. اما اسپیس ایکس انتظار دارد که تا سال ۲۰۲۵ با راه‌اندازی اینترنت فضایی‌اش ۴۰ میلیون مشترک داشته باشد و ۳۰ میلیارد دلار درآمد کسب کند. ظاهرا ایلان ماسک قصد دارد با این درآمد، یک رویای آینده‌محور دیگرش را هم عملی کند: زندگی روی سیاره مریخ.

در این میان، اینترنت فضایی آینده هم مثل هر پروژه بزرگ دیگری نکات مثبت و منفی را در کنار هم دارد. بخشی از مهم‌ترین نگرانی‌ها در این خصوص این است که ترافیک ماهواره‌ای شدیدی در مدار زمین به وجود خواهد آمد و ممکن است برخورد بین آنها صورت بگیرد و اجسامی را در فضا سرگردان کند که برای ساکنان زمین تهدید به شمار بیایند. درواقع درحال حاضر هم دو هزار ماهواره در مدار زمین هستند اما برای داشتن اینترنت فضایی، این تعداد نزدیک به ده برابر خواهد شد.

جدا از مسئله ترافیک ماهواره‌ای، این نکته هم مطرح است که هرچه به هوا می‌فرستیم درنهایت به زمین می‌آید. وقتی عمر این ماهواره‌ها بعد از پنج سال تمام شود، آنها قرار است در اتمسفر از بین بروند اما ممکن است قطعاتی از آنها در فضا باقی بماند. به همین جهت بوده که ماهواره‌های استارلینک شرکت اسپیس ایکس تحت طراحی مجدد قرار گرفتند و مواد سازنده آنها تغییر کرد تا کل ماهواره بعد از اتمام عمرش در فضا از بین برود و خطری برای زمین ایجاد نکند. با این وجود، هنوز تردیدهایی دراین‌باره وجود دارد.

انتقاد دیگری هم که در مورد اَبراینترنت فضایی آینده مطرح شده این است که هزینه بالای اشتراک چنین اینترنتی به این معنی است که مردم در نقاط فقیر و دورافتاده جهان همچنان سهمی از جهان آنلاین نخواهند داشت و درواقع اینترنت فضایی فقط اوضاع را برای طبقه ثروتمند بهتر می‌کند. اما صاحب‌نظران خوش‌بین‌تر معتقدند که اگر اینترنت فضایی در جهان آینده باب شود، شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت تلفن همراه هم وارد همکاری با غول‌های اینترنت فضایی خواهند شد و راه‌هایی برای رساندن اینترنت پرسرعت به مناطق دورافتاده و کاربران دارنده تلفن همراه در آنها نیز باز خواهد شد.

شرکت‌های بزرگی که به دنبال نصب اَبَراینترنت فضایی هستند احتمالا تا مدت زیادی جزییات فعالیت‌هایشان در فضا را منتشر نخواهند کرد، اما آنچه مسلم است این است که اینترنت فضایی به وضوح آینده اینترنت را تغییر خواهد داد و البته خیلی‌ها در جهان دنبال آن خواهند بود که بلافاصله به آن دسترسی پیدا کنند.