دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری امریکا روز شنبه درحالی‌که در ژاپن اقامت داشت و در میان جنگ تجاری فزاینده با چین به سر می‌برد، همچنان توانست کشمکش میان واشنگتن باقدرت اقتصادی آسیا را ادامه دهد. سی‌ان‌ان گزارشی درباره جنگ تجاری امریکا با چین و البته سابقه جنگ تجاری امریکا و ژاپن منتشر کرده است. سی‌ان‌ان معتقد است امریکا از تجربه جنگ تجاری با ژاپن برای جنگ تجاری با چین استفاده می‌کند.

سال 1980، ژاپن به‌شدت بزرگ شده بود. اقتصاد پررونقی داشت و دومین اقتصاد بزرگ دنیا محسوب می‌شد. تا جایی که بسیاری از آمریکایی‌ها می‌ترسیدند ژاپن جای آن‌ها را بگیرد.

مقالات مختلف آن زمان درباره ژاپنی شدن امریکا و اقتصاد پرل هاربر هشدار می‌دادند، چراکه کسب‌وکارهای ژاپنی، شرکت‌ها و زمین‌های زیادی در امریکا را خریده بودند.

قانون‌گذاران و تحلیل‌گران درباره افزایش کسری تجاری رو به رشد میان دو کشور هشدار دادند و از شرکت‌های ژاپنی که مالکیت معنوی ایالات‌متحده به سرقت برده بودند و معاملات تجاری ناعادلانه انجام می‌دادند، شکایت کردند.

حتی سال 1989، در برنامه تلویزیونی Morton Downey Jr. Show، ترامپ اعلام کرده بود که ژاپن به‌طور سیستماتیک خون آمریکا را می‌مکد.

این‌یک مشکل بزرگ بود و مدام در حال بدتر شدن بود. ترامپ آن زمان از تعادل تجاری امریکا و ژاپن صحبت کرد که البته خیلی جدی گرفته نشد. اما بااین‌حال تغییر اتفاق افتاد و ژاپن نتوانست از امریکا پیشی بگیرد و به عقب برگشت.

*جنگ تجاری

سال 1981 که ریگان به ریاست جمهوری رسید، ایالات‌متحده فشارهایش به ژاپن را بیشتر کرد تا بازارش را برای شرکت‌های آمریکایی باز و عدم تعادل تجارت میان دو کشور کاهش پیدا کند.

درحالی‌که ژاپن با این موارد موافقت کرد، یکسری اقدامات انجام داد ازجمله محدودیت تعداد خودروهایی که به ایالات‌متحده صادر می‌کرد.

در تصویب یک لایحه برای مقابله سختگیرانه تجاری با ژاپن، رابرت پکوود و بعد رئیس کمیته مالی مجلس سنا به توکیو هشدار دادند: «چشم در برابر چشم».

در طول جلسه کمیته مالی سنا در سال 1985، سناتور دموکرات مکس باکووس گفت: ریگان پیش‌بینی کرده است که تجارت امریکا پیشرفت خواهد کرد و عقاب‌ها بلند می‌شود. به‌این‌ترتیب امریکا قدرتمندترین ملت تجاری روی زمین خواهد بود.

آن زمان، پنج کشور –ایالات‌متحده، آلمان غربی، فرانسه، انگلیس و ژاپن- قرارداد پلازا را امضا کردند. این قرارداد کاهش ارزش دلار در مقابل ین ژاپن بود. این قرارداد باعث افزایش صادرات و کاهش کسری تجاری با بسیاری از کشورهای اروپای غربی شد.

البته قرارداد پلازا پایان اقدامات امریکا علیه ژاپن نبود. سال 1987، امریکا تعرفه‌های 10 درصدی روی 300 میلیون دلار واردات از ژاپن اعمال کرد. به‌این‌ترتیب از ورود آن‌ها به بازار امریکا جلوگیری کرد.

با افزایش ارزش ین، محصولات ژاپنی گران‌تر شدند و باعث شد صادرات به این کشور افزایش پیدا کند. تلاش‌های بانک مرکزی ژاپن برای پایین نگه‌داشتن ارزش ین باعث شد یک حباب قیمتی در بازار سهام ایجاد شود و درنهایت سقوط کشور و رکود اقتصادی ژاپن را رقم زد.

طبق گزارش‌های رسمی صادرات و رشد تولید ناخالص داخلی ژاپن اساساً در نیمه اول سال 1986 متوقف شد. البته به گفته تحلیلگران این قرارداد پلازا نبود که اقتصاد ژاپن را زمین زد، بلکه یکسری رویدادها و تصمیم‌گیری‌های ضعیف دولت بود که منجر به این سقوط شد.

*درس‌های رقابتی

بعضی از اولین اقدامات ترامپ علیه ژاپن درواقع در طول دهه 19980 و 1990 رخ داد. او آن زمان خواستار استفاده از تعرفه‌ها به‌عنوان سلاح تجاری علیه ژاپن بود.

درحالی‌که الان ترامپ اشاره‌ای به رابطه تاریخی امریکا و ژاپن نمی‌کند، اما موفقیت واشنگتن آن زمان در برابر توکیو می‌تواند مبانی حرکت حال حاضر ترامپ علیه پکن باشد.

یکی از مشاوران اقتصادی ترامپ در حال حاضر، رابرت لایتیزر است که در دهه 1980 در گروه مذاکره‌کننده با ژاپن حضور داشت. سال 2011 لایتیزر گفته بود: نماد محافظه‌کاری مدرن، رونالد ریگان، با مقررات اعمال‌شده برای فولاد وارداتی، محافظت از برند هارلی دیویدسون در برابر ژاپنی‌ها، محدودیت واردات محصولاتی هادی و خودروها باعث تقویت صنعت امریکا شد.

درحالی‌که به نظر می‌رسد ترامپ راه ریگان و دهه 1980 را طی می‌کند، اما رهبران چین قصد ندارند اشتباهات ژاپن را تکرار کنند.