ماه اسفند بود که بوئینگ دنبال اخباری خوب می‌گشت. در همان روز قرار بود که از سری 777 خود رونمایی کند. به جای این اتفاق اما، سه روز مانده به رونمایی، حادثه‌ای دل‌خراش در اتیوپی باعث شد تا کل این رویداد لغو شود. روز دهم مارس بود که یک هوایپیمای بوئینگ 737 مکس 8 در نزدیکی آدیس‌ آبابا، سقوط کرد و همه 157 مسافری که در آن حضور داشتند جان خود را از دست دادند. شباهت‌هایی که بین این سانحه و سقوط یک هواپیمای مشابه دیگر، پنج ماه پیش، از ایرلاین اندونزی، وجود داشت، باعث شد که نگرانی‌های زیادی درباره این وسایل پیش بیاید. سیزدهم مارس که فرا رسید، به جای مراسم رونمایی، تمام هواپیماهای مکس 8 بوئینگ در سرتاسر جهان زمین‌گیر شده‌بودند. این تراژدی سرمایه‌گذاران بوئینگ را هم ترساند. سهام این شرکت طی چند روز بیش از 10 درصد سقوط کرد و تقریبا 30 میلیارد دلار از ارزش بازاری آن غیب شد.

سانحه‌های هوایی، هرچقدر هم که دل‌خراش باشند، معمولا چنین تاثیری بر سهام‌داران نمی‌گذارند. ماه پیش یک هواپیمای باری بوئینگ 767 در ساحل تگزاس سقوط کرد اما تقریبا هیچ تاثیری بر قیمت سهام این شرکت نداشت، گرچه سه کشته برجا گذاشت. تحلیل‌گران می‌گویند که دلیل اصلی این اتفاق این است که عمده سوانح هوایی به خاطر خطاهای انسانی رخ می‌دهند و آن‌هایی که نیروها را استخدام می‌کنند بار بیشتر تقصیر را هم باید تحمل کنند.

این‌بار اما داستان فرق می‌کند. دومین بار طی یک سال است که یک هواپیمای نوی مکس 8 سقوط می‌کند. هواپیمای اتیوپی هم مانند مورد اندونزی تنها چند دقیقه پس از تیک‌آف سقوط کرد. هردو هواپیما در آسمان متوقف شدند و سپس با سرعت زیاد با سر به زمین خوردند. گزارش‌هایی از سقوط اندونزی عنوان می‌کردند که به خاطر عیب تجهیزات، خلبان‌ها موفق به کنترل هواپیماها نشده‌بودند. در آن سانحه هم 189 نفر کشته‌شدند. حالا بسیاری هم می‌گویند که در مورد هواپیمای اتیوپی هم همین اتفاق رخ‌ داده‌است.

تا اینجای کار نمی‌توان نتیجه‌ای قطعی گرفت. بازرس‌های سانحه هنوز هم در اندونزی مشغول به کار هستند و در اتیوپی کار خود را به تازگی آغاز کرده‌اند. با این‌حال آن‌قدر شباهت بین این دو مورد وجود دارد که مقامات حاضر به ریسک نبوده و خط بوئینگ 737 مکس را کاملا زمین‌گیر کرده‌اند و نه‌تنها نسخه 8 آن را. دونالد ترامپ در همان روز سانحه اعلام کرد که اداره هوانوردی فدرال (FAA) پرواز تمامی هواپیماهای مکس 8 و مکس 9 را که جدیدتر است بر فراز آمریکا ممنوع خواهد کرد.

*آثار مهیب

مدل 737، مهم‌ترین هواپیمای بوئینگ است و تقریبا 30 درصد از درآمد و 35 درصد از سود این کمپانی را به خود اختصاص می‌دهد. این هواپیما برای اولین‌بار در سال 1967 به آسمان رفت. سال پیش شرکت بوئینگ 10هزارمین هواپیمای 737 خود را تحویل مشتری داد. جدیدترین نسخه این هواپیما همین مکس 8 است که از ماه می 2017 وارد آسمان شده‌بود.

اینکه بوئینگ چه آسیب‌های بلندمدتی از این مسئله ببیند، نیازمند پیشرفت بازرسی‌ها است. برخی از شرکت‌های تحلیلی تخمین می‌زنند که هزینه مستقیم این سقوط از لحاظ غرامت و تعمیر هواپیماهای معیوب می‌تواند تنها 1 میلیارد دلار باشد. اگر مشکل نرم‌افزاری باشد، به سادگی قابل حل خواهد بود.

استراتژی فعلی بوئینگ این است که به نحوی در حالی که نظر سرمایه‌گذاران را جلب می‌کند، از هر ترفندی برای کمتر غرامت دادن هم استفاده کند. با این حال اصلا این امکان وجود دارد که بوئینگ کاملا رفع اتهام شود. برخی از تهدیدهایی که کسب و کار این شرکت را احاطه کرده‌اند، شاید هرگز به واقعیت نپیوندند. هیچ‌کس در حوادثی که مربوط به پنج نوع هواپیمای اخیر ایرباس و بوئینگ بوده، کشته نشده‌است. چنین کارنامه قابل توجهی شاید به پایانی خوش هم برسد. شاید صدمه‌ای که بوئینگ از این مسئله دیده قابل جبران باشد، اما در حال حاضر قطعا وضعیت این شرکت خوب نیست. فعلا باید نشست و دید که بازرسی‌های طولانی چقدر کش می‌آیند و بوئینگ این دوران انتظار را در چه وضعیتی ادامه می‌دهد. هر روز که این وضعیت ادامه پیدا کند، عمق ضربه‌ای که بوئینگ می‌بیند بیشتر خواهد شد.

*آینده نگر/ ترجمه نسیم بنایی