«آقایان، هرگز فراموش نکنید که فرانسه راه دیگری ندارد، مگر دوستی با آلمان.» نیم قرن از این سخنان شارل دوگل خطاب به وزیرانش می‌گذرد و هنوز هم رابطه فرانسه و آلمان، مهم‌ترین رابطه اروپا است: مخلوطی از صلح و آشتی، که سنگ بنای یکپارچگی اروپاست.

امانوئل مکرون و آنگلا مرکل، به منظور تحکیم این پیوند در 22 ژانویه با یکدیگر دیدار خواهند کرد. محل دیدار شهر مرزی آخن آلمان است، و در آن‌جا معاهده‌ای 16 صفحه‌ای را امضا خواهند کرد. این مراسم 56 سال پس از روزی برگزار می‌شود، که دوگل و همتای آلمان غربی خودش، کونرال آدنائر، در کاخ ورسای پاریس عهدنامه‌ای را امضا کردند که باعث شد این دو کشور از «دشمنانی دیرینه» بدل به زوجی بنیادین شوند.

با انتخاب شدن مکرون، که به شدت مخالف با ملی‌گرایی است، اکنون بهترین فرصت پدید آمده تا موتور فرانکو-ژرمن باز هم استارت بخورد. مرکل که تا پیش از این و در دوره 3 رئیس جمهور پیشین فرانسه، به دلسردی از آنان عادت کرده‌بود، مکرون را اصلاح‌طلبی جدی می‌بیند، که حاضر است تا رقابت‌پذیری فرانسه را بهبود ببخشد و هزینه‌های مالی عمومی آن را به ثبات برساند. مکرون امیدوار است آلمان را متقاعد کند تا در اصلاح حوزه یورو به فرانسه بپیوندد. دولت او پر از عاشقان آلمان است، از نخست‌وزیر و وزیر امور مالی گرفته تا پایین. او همواره ابتدا جواب آلمانی‌ها را سبک‌سنگین می‌کند، سپس کنش خود را انجام می‌دهد.

با همه این‌ها، هنوز هم واقعیت سفت و سخت، سنگ‌اندازی می‌کند. علی‌رغم امیدها و آرزوهای مکرون که در سخنرانی سپتامبر 2017 او در دانشگاه سوربن آشکار بود، آن حس توانایی و امکان که در روزهای اول به چشم می‌آمد، به مرور زمان بخار شده و به آسمان رفته‌است. این مسئله خود را در افق‌های این معاهده نشان می‌دهد. به جای برنامه‌های بزرگی که برای یک ارتش اروپایی یا یک اوراق مشترک طراحی شوند، بیشتر صحبت از همکاری دوطرفه برای کنترل مناطق مرزی است. همکاری بین پارلمان این دو کشور یک مجموعه 100 نفره را تشکیل خواهد داد. مسئولان می‌گویند که باید مدل همکاری ایجادشده در معاهده ورسای به پلت‌فرمی برای «هم‌گرایی» فرانکو-ژرمن تبدیل شود. با این حال، این طرح نهایتا خیلی «جالب» به نظر می‌رسد. هنریک اندرلین، که استاد دانشگاه برلین است می‌گوید: «پس از 56 سال دیگر همه معاهده ورسای را می‌شناسند، اما بعید می‌دانم که 50 سال دیگر، کسی نگاهی به معاهده آخن بیندازد.»

*نقشه‌های بزرگ چه شدند؟

آلمان و فرانسه بیش از نیمی از توان تسلیحاتی اروپا را در اختیار دارند و اگر در زمینه نظامی همکاری نکنند، هیچ چیز در اروپا از جایش تکان هم نخواهد خورد. این دو کشور در چندین زمینه تاکنون همکاری داشته‌اند، مانند مسئله روسیه و اوکراین. با این حال درک استراتژیک دو کشور متفاوت است. ولفگانگ شائوبل، رئیس بوندستاگ و یکی از فرانسه‌دوستانِ آلمان می‌گوید: «آلمان برای فهمیدن سلطه‌اش، نیازی به ارتشی قوی ندارد، اما فرانسه داستانی متفاوت است.» آلمانی‌ها هنوز هم از مداخله سال 2011 فرانسه در لیبی دل خوشی ندارند، و به همین خاطر به فرانسه مشکوک هستند. از سوی دیگر هم فرانسوی‌ها از این رویکرد آلمان خسته شده‌اند. همین رویکرد، قطعا خود را در نشست آخن نشان خواهد داد.

با این حال، داستان به این شکل نیست که گویا آلمان و فرانسه به دو دشمن بدل شده‌اند. آن‌ها هنوز هم نزدیک‌ترین دوست‌ها در اروپا هستند و اتفاقا قدرتمندترین دوست‌ها هم به حساب می‌آیند. پیوند بین این دو کشور ادامه پیدا خواهد کرد، تنها به این خاطر که فرانسه جای دیگری ندارد برود و آلمان، مخصوصا پس از برگزیت، شریک بهتری پیدا نخواهد کرد. یکی از مشاوران مکرون می‌گوید: «بله، شرایط دشوار است. اما کس دیگری می‌شناسید که ایده دیگری داشته باشد؟» آن سخنان شورانگیز دانشگاه سوربن مربوط به دوران دیگری هستند. جای پیشرفت کمی در سال 2019 باقی مانده‌است، زیرا انتخابات‌های زیادی در راه است و مکرون هم با جلیقه‌زردها مشکلاتی دارد. مکرون در سال 2017، در سخنرانی‌ شهر برلین، خطاب به آن دسته از افرادی که برای او آرزوی موفقیت می‌کردند گفت که او 5 سال بعد که بیاید، مشتاق است جمعیت «حتی بیشتری» هم ببیند، زیرا او و خانم مرکل قصد دارند به نتایج خوبی برسند. ما هم می‌گوییم «شانس به همراهتان آقای مکرون!»