در همایش مشترک اتاق بازرگانی تهران و سفارت پاکستان در ایران که با حضور جمعی از فعالان اقتصادی از دو کشور برگزار شد، وضعیت تجارت دو طرف و ظرفیت‌های مشترک همکاری‌ها در حوزه‌های اقتصادی مورد بررسی قرار گرفت.

به گزارش روابط عمومی اتاق تهران، در این همایش سفیر جمهوری اسلامی پاکستان در تهران از اعطای ویزای 6 ماهه یا یک‌ساله چند بار ورود (Multiple) به تجار و بازرگانان ایرانی که از سوی اتاق تهران معرفی‌نامه داشته باشند، خبر داد. خانم رفعت مسعود همچنین از اجرای کارنه‌تیر در مسیر ترانزیتی ایران و پاکستان و عبور اولین کامیون ایرانی به پاکستان بر اساس کنوانسیون TIR خبر داد. او همچنین خاطرنشان کرد که اقدامات برای حرکت هفتگی شش قطار باربری و کانتینربر میان زاهدان و کویته پاکستان در دست انجام است.

در این نشست که رییس اداره امور پاکستان وزارت امور خارجه و نماینده دفتر آسیا و اقیانوسیه سازمان توسعه تجارت نیز حضور داشتند، فرصتی ایجاد شد تا تجار و بازرگانان ایرانی مسائل و مشکلات تجارت با پاکستان را با مسئولان ایرانی و سفیر پاکستان در تهران در میان بگذارند.

در ابتدای این گردهمایی، محمدرضا بختیاری، معاون امور بین‌الملل اتاق تهران طی سخنانی با اشاره به روابط دیرینه ایران و پاکستان، گفت: پاکستان یکی از شرکای تجاری مهم ایران محسوب ‌می‌شود و صادرات ایران به این کشور در سال گذشته، حدود یک میلیارد دلار برآورد شده است. البته توقع از حجم تجارت دو کشور بیش از این‌هاست و انتظار این است که با افزایش مراودات، ارزش تجاری ایران و پاکستان افزایش پیدا کند.

او با بیان اینکه تجارت ایران و پاکستان در سال 1396 افت قابل‌توجهی را تجربه کرد، ادامه داد: تجارت دو کشور پیش از سال 1396، بالغ بر یک میلیارد دلار بود اما در این سال به 600 میلیون دلار کاهش پیدا کرد. بررسی آمار مبادلات ایران و پاکستان در10 ماهه سال جاری نشان ‌می‌دهد که سطح مناسبات تجاری از مرز یک میلیارد دلار عبور کرده است و حجم تجارت نسبت به سال 1396 حدود 42 درصد رشد کرده است.

معاون امور بین‌الملل اتاق بازرگانی تهران خطاب به فعالان اقتصادی حاضر در این نشست ابراز امیدواری کرد که در این جلسه هم‌اندیشی، راهکارهایی برای توسعه روابط دوجانبه ارائه شود.

ضرورت برقراری تجارت آزاد میان دو کشور

دبیرکل اتاق تهران در این گردهمایی، در سخنانی به برقراری صلح و آرامش میان دو کشور ایران و پاکستان در طول تاریخ اشاره کرد و گفت: ظرفیت‌های بزرگی برای همکاری‌های مشترک دو کشور در حوزه‌های اقتصادی فراهم است، از این رو دو کشور باید به سمت برقراری تجارت آزاد گام بردارند و برای اجرایی کردن آن نیز دولت‌های دو کشور باید همت کنند.

بهمن عشقی با اشاره به اقتصاد رو به رشد پاکستان و بیان برخی شاخص‌های اقتصادی این کشور در سطح بین‌المللی، افزود: به رغم همسایگی و قرابت ملت‌های دو کشور، مناسبات اقتصادی و تجاری ایران و پاکستان در سطح پایینی برقرار است که باید دلایل آن موشکافی شود.

به گفته وی، آمار گمرک ایران نشان می‌دهد که تراز بازرگانی دو کشور طی سال گذشته، در حدود 800 میلیون دلار بوده است.

صدور روادید 6 ماهه برای تجار ایرانی

در ادامه این جلسه، خانم رفعت مسعود، سفیر پاکستان در ایران سخنان خود را با ارائه اطلاعاتی از کشور متبوع خویش آغاز کرد و گفت: پاکستان، کشوری با جمعیت حدود 210 میلیون نفر است که تولید ناخالص داخلی آن معادل 313 میلیارد دلار است. همچنین درآمد سرانه در ان حدود 1222 برآورد شده است. ارزش واردات پاکستان از سراسر جهان حدود 44 میلیارد دلار بوده و ارزش صادرات آن 17 میلیارد دلار است.

او با بیان اینکه واردات پاکستان از ایران، طیف گسترده‌ای از کالاها اعم از محصولات پتروشیمی، کشاورزی، سرامیک و فرش است، ادامه داد: اما واردات ایران از پاکستان شامل اقلام محدودی در حوزه منسوجات و کشاورزی ‌می‌شود. نتیجه آنکه صادرات ایران به پاکستان ظرف 9 ماه گذشته از آوریل تا دسامبر، 18 درصد رشد داشته و صادرات پاکستان به ایران طی همین مدت با کاهش 34 درصدی روبه‌رو شده و به همین دلیل موازنه تجاری به نفع ایران است.

 سفیر پاکستان در ایران ادامه داد: این برای من مایه تعجب است که ایران به عنوان کشوری که در معرض تحریم بوده، توانسته است موازنه تجاری با پاکستان را به نفع خود حفظ کند و متاسفانه ما نتوانسته‌ایم صادرات بالایی به ایران داشته باشیم.

او با اشاره به اینکه در سال 2006 میان دو کشور موافقت‌نامه ترجیحی به امضا رسیده است، در این باره توضیح داد: این موافقت‌نامه به‌رغم آنکه فهرست کالاها نیز در آن نهایی شد، هنوز اجرایی نشده است. در آخرین مذاکرات وزرای خارجه دو طرف، عنوان شد که ایران ‌می‌خواهد به فهرست موافقت‌نامه ترجیحی اقلامی اضافه کند. اما از نظر من بهتر است به جای اجرای چنین موافقت‌نامه‌ای به سوی تجارت آزاد حرکت کرده تا بدین ترتیب مشکلات غیرتعرفه‌ای بازرگانان دو طرف نیز برطرف شود.

رفعت مسعود با اشاره به اینکه بخشی از تجارت دو کشور از طریق راه‌آهن و کامیون انجام ‌می‌گیرد، ادامه داد: میان ایران و پاکستان کنوانسیون TIR به امضا رسیده است و همان‌طور که کامیون‌های ایرانی توانسته‌اند وارد پاکستان شوند، امیدواریم کامیون‌های پاکستانی نیز امکان ورود به خاک ایران را بیابند.

اعتراض به موانع غیرتعرفه‌ای برای تجار پاکستانی

او همچنین تشکیل کمیته‌های مشترک مرزی را در توسعه روابط تجاری موثر دانست و گفت: ما مساله صدور ویزا برای تاجران ایرانی را حل کرده‌ایم؛ به موجب مصوبه کمیته مشترک مرزی، هر تاجر ایرانی با در دست داشتن نامه از اتاق‌های بازرگانی ‌می‌تواند ویزای شش ماهه از پاکستان دریافت کند.

 سفیر پاکستان در ایران نبود کانال‌های بانکی موثر میان دو کشور را یکی از چالش‌های توسعه مراودات تجاری دانست و گفت: پاکستان و ایران یک موافقت‌نامه پرداختی منعقد کرده بودند که دوره آن منقضی شده است. هرچند در دوره‌ای که این موافقت‌نامه برقرار بود نیز مفاد آن به اجرا درنیامد. پیشنهادی که در این زمینه وجود دارد این است که یک بانک ایرانی شعبه‌ای در پاکستان راه‌اندازی کند و معاملات را با ارزهای داخلی، ریال یا روپیه پشتیبانی کند. در این زمینه مذاکره با بانک مرکزی دو طرف راهگشا خواهد بود.

رفعت مسعود گفت: بازرگانان پاکستانی ‌می‌گویند ما با تبعیض مقامات ایرانی رو‌به‌رو هستیم و موازنه تجاری دو کشور نیز همین مساله را نشان ‌می‌دهد. تحقیقات من نشان ‌می‌دهد واردکنندگان ایرانی ‌می‌توانند با نرخ‌های رسمی ارز مبادله کنند اما صادرکنندگان پاکستانی به ایران از چنین امکانی برخوردار نیستند. موانع غیرتعرفه‌ای و مالیات بر بار و جاده که توسط طرف ایرانی اخذ ‌می‌شود، از دیگر موارد مورد اعتراض تجار پاکستانی است.

او همچنین گفت: صادرکنندگان برنج از پاکستان به ایران نیز این گلایه را مطرح ‌می‌کنند که زمان آزمایش برنج در آزمایشگاه‌های ایران بسیار طولانی است. سیب ایران در پاکستان نیز با چنین مشکلی مواجه است و باید این مشکلات و مشکلاتی از این دست برای بازرگانان دو طرف حل شود.

فروش برق در ازای خرید برنج

سفیر پاکستان در تهران سپس به آمار واردات برنج ایران از کشورهای مختلف اشاره کرد و گفت: بر اساس اطلاعاتی که از انجمن برنج ایران به دست آمده است، واردات برنج ایران در سال 2017 از کشورهای تولیدکننده برنج از جمله هند و تایلند به مراتب بیشتر از پاکستان بوده است و این در حالی است که طی این سال، محصول برنج پاکستان از کیفیت بالایی برخوردار بود.

خانم رفعت مسعود افزود: پیگیری دلایل این اتفاق نشان ‌می‌دهد که نبود کانال بانکی میان ایران و پاکستان، مهم‌ترین عامل کاهش واردات برنج ایران از پاکستان بوده است، حال آنکه به دلیل برقراری مکانیزم استفاده از منابع فروش نفت ایران به هند، واردات برنج از این کشور برای ایران به راحتی و با حجم بالا امکان‌پذیر بوده است. این در حالی است که با توجه به نیاز جدی پاکستان به برق، دو کشور می‌توانند مکانیزم فروش برق در ازای خرید برنج از پاکستان را اجرایی کنند.

سفیر پاکستان در بخش دیگری از سخنانش، وجود تجارت غیرقانونی میان دو کشور را مورد نقد قرار داد و افزود: در حالی که تجارت رسمی میان دو کشور رقمی در حدود یک میلیارد و 300 میلیون دلار است؛ برای ارزیابی تجارت غیررسمی میان دو طرف، از رقمی معادل 3 میلیارد و 300 میلیون دلار سخن به میان می‌آید و دولت‌های دو کشور باید با حساسیت بیشتری نسبت به حل معضل قاچاق دو طرفه اقدام کنند.

خانم مسعود از انواع میوه‌ها از جمله انبه، انواع البسه و ادوات ورزشی و نیز پوشاک به عنوان مهم‌ترین کالاهای قاچاق از پاکستان به ایران یاد کرد و یکی از دلایل وجود این قاچاق را تعرفه‌ و عوارض بالای گمرکی دانست. وی همچنین با اشاره به ایجاد بسترهایی برای توسعه بندر چابهار، گفت: در پاکستان نیز بندر گوادر در حال رشد و توسعه است و این دو بندر را باید مکمل یکدیگر و در جهت گسترش مناسبات تجاری و اقتصادی دو کشور قرار داد.

او در عین حال، انرژی‌های تجدیدپذیر، تجهیزات پزشکی و نیز صنعت گردشگری را از جمله زمینه‌های همکاری مشترک میان دو کشور عنوان کرد. رفعت مسعود در پایان گفت: در حالی که در تهران رستوران‌های متعددی از سایر کشورها وجود دارد، اما متاسفانه هیچ رستوران پاکستانی احداث نشده است و به نظر ‌می‌رسد با تاسیس این رستوران ‌می‌توان فرهنگ و آداب ملت پاکستان را بهتر به مردم ایران شناساند.

تبادل 9 پرواز میان ایران و پاکستان

در ادامه صفری، رییس اداره امور پاکستان وزارت خارجه نیز با اشاره به اهمیت توسعه روابط تجاری با پاکستان برای مقامات ایران، روی برخی اقدامات صورت گرفته برای تحقق این هدف دست گذاشت و گفت: تعداد پروازها میان ایران و پاکستان در سال‌های اخیر به 9 پرواز در هفته رسیده است تا میزان دسترسی برای تجار افزایش پیدا کند. همچنین ایران پنج بازارچه مرزی برای توسعه تجارت با پاکستان ایجاد کرده که انتظار این است که طرف پاکستانی نیز نسبت به ایجاد بازارچه‌های مرزی اقدام کند.

او اشاره به سخنان سفیر پاکستان در ایران در مورد پایین بودن حجم واردات برنج از پاکستان به ایران گفت که در حال حاضر، 27 درصد بازار برنج ایران در اختیار پاکستان است و برای توسعه هر چه بیشتر روابط باید بستر بانکی فراهم باشد. چنانکه هم بانک‌های ایرانی قادر به تاسیس شعبه در پاکستان هستند و هم ‌می‌توان در کشوری ثالث بانکی را برای مبادلات پولی معرفی کرد.

او از آمادگی ایران برای افزایش صادرات برق وگاز به پاکستان سخن گفت و افزود: بازار ایران به روی محصولات کشاورزی پاکستان باز است. ما همچنین برای ورود زوار پاکستانی به ایران نیز تعرفه صفر برقرار کرده‌ایم و سال گذشته 350 هزار روادید برای اتباع پاکستان صادر شده است.

صفری افزود: توسعه روابط تجاری با پاکستان برای ما مهم تلقی ‌می‌شود؛ همان‌طور که رابطه با این کشور در طول 70 سال گذشته نیز فزاینده بوده است. پتانسیل‌های عظیمی برای توسعه روابط وجود دارد و پنجره روابط باز است. چنانکه اگر مساله مبادلات بانکی نیز حل شود، شاهد وقوع یک جهش در مناسبات تجاری دو کشور خواهیم بود.

دو بازار مکمل

نماینده اداره آسیا و اقیانوسیه سازمان توسعه تجارت ایران نیز در این نشست، بازار دو کشور ایران و پاکستان را مکمل هم عنوان کرد و گفت: بخش خصوصی پاکستان از توان و تجربه بالایی برخوردار است و با تعامل و همکاری بخش خصوصی دو کشور، قطعا مناسبات و همکاری‌های اقتصادی دو طرف توسعه قابل ملاحظه‌ای خواهد یافت.

مراد نعمتی افزود: اگر بخش خصوصی دو کشور با محوریت اتاق‌های بازرگانی هر دو طرف ارتباط و تعامل بیشتری با یکدیگر برقرار کنند، به طور حتم شاهد پیشرفت و رونق چشمگیری در تجارت میان دو کشور خواهیم بود.

در ادامه این نشست، فعالان اقتصادی بخش خصوصی پرسش‌ها و مشکلات در زمینه تجارت بین ایران و پاکستان مطرح کردند که توسط حاضران در نشست پاسخ داده شد.