بسیاری از صاحب‌نظران اصرار دارند که معضل افراط‌گرایی و تبعات آن را مهم‌ترین مشکل امروز اروپا بخوانند. اما واقعیت این است که اتحادیه اروپا با مشکلی بسیار ریشه‌ای در ابعاد اقتصادی و اجتماعی مواجه است. پس از بروز بحران مالی سال ۲۰۰۸ و به خصوص در چند سال اخیر، اتحادیه اروپا با موجی از پوپولیسم مواجه شده است. تدابیر سختگیرانه و ریاضت اقتصادی که برای نجات برخی کشورهای عضو این اتحادیه از بحران اقتصادی به کار گرفته شد و نیز افزایش بیکاری در میان جوانان، عملا تهدید پوپولیسم را به شدت افزایش داد. بخشی از جوانان از جامعه دور افتاده‌اند و بیش از بقیه طبقات در برابر وعده‌های پوپولیستی آسیب‌پذیر شده‌اند. واقعیت این است که پوپولیسم و فقر دو مسئله‌ای هستند که با هم ارتباط نزدیکی دارند. هرچه فقر بیشتر شود، توجه به وعده‌های توخالی هم بیشتر می‌شود چون افراد ممکن است راه نجات دیگری پیش روی خود نبینند.

در اروپای امروز، جنبش‌های پوپولیستی به صورت استثنایی در هر دو جناح راست و چپ دیده می‌شوند و نفوذ خود را در کشورهایی مثل مجارستان، اسپانیا، ایتالیا، یونان، فرانسه و انگلیس افزایش داده‌اند. اوج‌گیری پوپولیسم یک دغدغه بزرگ پیش راه نظم اروپایی است و می‌تواند ثبات را در آن به هم بزند. ظاهرا جوانان در کشورهای اروپایی به خصوص در جنوب مدیترانه بیش از بقیه در این راستا آسیب‌پذیر هستند و اگر اوضاع به همین منوال ادامه یابد، آینده اروپا آینده‌ای بسیار پردردسر از لحاظ اجتماعی خواهد بود. تا برگزاری انتخابات پارلمان اروپایی در ماه می تنها پنج ماه باقی مانده است و در این فاصله، سران اتحادیه اروپا باید به دنبال چاره باشند.

بهبود سطح زندگی جوانانی که سیاست‌های ریاضت اقتصادی روی زندگی‌شان تاثیر گذاشته، مقابله با بیکاری و تلاش برای افزایش حداقل دستمزدها در این راستا اهمیت زیادی دارد. وضعیت سال‌های اخیر باعث شده که جوانان در کشورهای اتحادیه اروپا اعتماد خود را به نظام‌های اقتصادی و اقتصاددانان از دست بدهند.

پس از بحران مالی سال ۲۰۰۸، سه گروه عمده از جوانان به گفتمان احزاب پوپولیست توجه خاص نشان دادند. این جوانان عملا ارتباط و آشنایی خاصی با سیاست و نحوه عملکرد اتحادیه اروپا نداشتند. این سه گروه عبارت‌اند از: طبقه فقیر کارگر، طبقه جوان بیکار و افرادی که در اصطلاح انگلیسی نیت (NEET) خوانده می‌شوند. این گروه افراد غیرمحصل، بیکار و غیرمتخصص هستند. آنها از احزاب سیاسی سرخورده‌اند و به نهادها و سیاست نیز علاقه‌ای ندارند.

در حال حاضر به صورت متوسط، ۲۸ درصد از افراد جوان در اروپا که بین سنین ۱۵ تا ۲۹ سال قرار دارند در معرض غلتیدن به فقر هستند. این گروه سنی به خصوص در کشورهای جنوب اروپا وضعیت بدی دارد. مثلا در سال ۲۰۱۷ در یونان، نزدیک به ۴۶ درصد از این جوانان در معرض فقر و حاشیه‌نشینی اجتماعی بودند. در ایتالیا و اسپانیا نیز این رقم ۳۵ درصد بود.

همچنین نرخ بیکاری در میان جوانان اتحادیه اروپا در تابستان سال ۲۰۱۸ نزدیک به ۱۵ درصد بود و بدترین ارقام هم در یونان (نزدیک به ۴۰ درصد)، اسپانیا (۳۳ درصد) و ایتالیا (نزدیک به ۳۱ درصد) ثبت شد. فقر و بیکاری باعث اوج‌گیری پوپولیست‌ها می‌شود چون افراد فقیر از جامعه به حاشیه رانده می‌شوند.

مسئله دیگر این است که حتی در میان جوانانی که کار دارند هم فقر در سطح بالایی در اروپا مشاهده می‌شود. در سال ۲۰۱۵ نرخ کارگران جوانی که در اتحادیه اروپا در فقر زندگی می‌کردند ۱۲.۵ درصد بود. این نرخ در کشورهای جنوب اروپا نزدیک به ۲۰ درصد بود.

طبقه نیت (افراد غیرمحصل، بیکار و غیرمتخصص) عملا یک گروه آسیب‌پذیر به شمار می‌آیند که چون آینده‌ای برای خودشان نمی‌بینند، به سیاست هم توجه نشان نمی‌دهند و به رأی‌دادن اهمیت نمی‌دهند. در آخرین انتخابات اتحادیه اروپا، جوانان بین ۱۸ تا ۲۴ سال بیشترین بی‌اعتنایی را به رأی‌دادن داشتند و ۷۲.۲ درصد از آنها اصلا رأی ندادند. در چنین شرایطی، در آینده هرچه نفوذ افکار پوپولیستی بیشتر شود، این گروه هم بیشتر تحت تاثیر قرار خواهند گرفت.

در چنین شرایطی اروپا باید به اشتغال‌زایی برای گروه‌های آسیب‌پذیر و توجه به سیاست‌هایی که نیازهای این طبقه را برآورده کند روی خوش نشان بدهد. آینده اتحادیه اروپا به چنین ثباتی به شدت نیاز دارد. همچنین در استراتژی سال ۲۰۲۰ اتحادیه اروپا باید به این گروه آسیب‌پذیر از جوانان توجه خاص نشان داده شود. برنامه «گارانتی برای جوانان» هم راه دیگری است که ظاهرا از سوی اتحادیه اروپا مورد توجه قرار گرفته است. این برنامه به جوانان کمک می‌کند که سریع‌تر شغل پیدا کنند،‌ مهارت‌های آنها را افزایش می‌دهد و جلوی انزوای اجتماعی آنها را می‌گیرد. برای آینده اتحادیه اروپا هیچ‌چیز مهم‌تر از بهبود سطح زندگی جوانان نیست؛ چون این مسئله‌ای است که تمام مسائل آینده را تحت تاثیر خود قرار خواهد داد.