جرارد بارون یک سنگ سیاه کوچک را در دست می‌چرخاند - سنگی به‌اندازه کف دستش- و می‌گوید آینده در این سنگ است: «همین الان این‌جاست، همه فلزاتی که می‌خواهیم.» این کارآفرین استرالیایی معتقد است که این سنگ‌ها که طی میلیون‌ها سال در کف اقیانوس درست شده‌اند، می‌توانند به تقاضای روبه‌رشد سنگ‌هایی کمک کنند که در باتری‌ها و فناوری‌های انرژی‌های سبز استفاده می‌شوند و بنابراین برای گذار از سوخت‌های فسیلی حیاتی هستند. این به‌اصطلاح گره کوچک با کمتر از 20 سانتی‌متر پهنا حاوی نیکل، منگنز، مس و کبالت است که برای تمام این مجموعه پیش‌بینی می‌شود تقاضا طی دهه آینده افزایش پیدا کند.

استارت‌آپ بارون به نام «دیپ‌گرین» (در انگلیسی به معنای «سبز عمیق») که به‌وسیله گروه کشتی‌رانی «مائرسک» و شرکت معدنی سوئیسی «گلنکور» پشتیبانی می‌شود، برنامه دارد تا با وسایل مخصوص برداشت، هزاران تن از گره‌های کوچک سنگی را از کف دریا بیرون بکشد و آن‌ها را با لوله به کشتی منتقل کند تا انبار شوند. او می‌گوید که استخراج مواد معدنی در آب‌های عمیق (طبق تعریف، در عمق پایین‌تر از 200 متر) می‌تواند از مشکلات معدن‌کاری در روی زمین مثل جنگل‌زدایی، آلودگی و کار کودکان جلوگیری کند اما با وجود این، منتقدان می‌گویند که این کار باعث ایجاد یک عالم مشکلات جدید خواهد شد. او می‌گوید: «بی‌فایده است فکرکردن به این‌که شما کره زمین را به جایی مطلوب برای رانندگی وسایل نقلیه الکتریکی تبدیل کنید، اگر این مواد به‌دست کودکان استخراج شوند یا مجبور باشید که داشته‌های جنگل‌های بارانی مهم خود را تخریب کنید.»

 پیشرفت یا تخریب

سازمان نقشه‌برداری زمین‌شناختی آمریکا می‌گویند که آب‌های عمیق که تقریبا نیمی از سطح کره زمین را پوشانده‌اند، نیکل، کبالت و احتمالا فلزات نادر بیشتری را از ذخایر روی زمین در خود دارند. معدن‌کاری در آب‌های یک کشور ساحلی می‌تواند قانونی باشد اما در حال حاضر، در آب‌های بین‌المللی قانونی نیست.

افزایش تقاضا برای منبع مناسب فلزات در زمانی که دشواری استخراج از معادن روی زمین افزایش یافته، تقاضا برای اکتشاف در ذخایر بالقوه کف دریاها را قوت بخشیده است. این امر می‌تواند با به پایان رساندن عمر قوانینی که به‌وسیله سازمان بستر آب‌های بین‌المللی وضع شده، به واقعیت تبدیل شود. این سازمان یک نهاد وابسته به سازمان ملل است که در سال 1982 پایه‌گذاری شد و 168 کشور عضو آن تصمیم گرفتند که مدیریت مجوزهای معدن‌کاری در آب‌های عمیق را به آن بسپارند.

هر حرکتی به‌وسیله سازمان بستر آب‌های بین‌المللی برای برداشتن این محدودیت‌ها می‌تواند دکمه شروع یک مسابقه برای معدن‌کاری در آب‌های عمیق را فشار دهد. طیف گسترده‌ای از شرکت‌ها، از شرکت دولتی چینی «مین‌متالز» گرفته تا پیمانکار آمریکایی صنایع دفاعی «لاکهید مارتینز»، در حال آمادگی برای بهره‌برداری از هزاران کیلومتر مربع از کف اقیانوس‌ها هستند. دسته بزرگی از استارت‌آپ‌های کوچک‌تر مثل «دیپ‌گرین» هم پشت سر آن‌ها می‌آیند.

شرکت‌های معدنی استدلال می‌کنند که معدن‌کاری در آب‌های عمیق به متنوع کردن تامین مواد اولیه کمک می‌کند - به‌خصوص در مورد کبالت که یک فلز اساسی برای باتری خودروهای الکتریکی است و تقریبا به‌طور کامل وابسته به جمهوری خلق کنگو است، جایی که کار کودکان در آن رواج دارد. سازمان نقشه‌برداری زمین‌شناختی آمریکا انتظار دارد که میزان معدن‌کاری فلزات اساسی در آب‌های عمیق تا سال 2030 به حدود 5 درصد تامین مواد اولیه در سطح جهان و تا سال 2050 به 15 درصد برسد.

جیمز هین، دانشمند ارشد در سازمان نقشه‌برداری زمین‌شناختی آمریکا، می‌گوید: «ما به فلزات نیاز داریم. غیر از این، ناچار خواهیم شد تمام کارهایی را که انجام می‌دهیم عملا متوقف کنیم. ما باید فناوری‌های سبز را متوقف کنیم،‌ باید داشتن تلفن‌های همراه و خودروهای الکتریکی را متوقف کنیم.» او می‌گوید: «ما همین الان فرصتی برای انجام یک کار داریم. بگذارید مطمئن باشیم که وقتی این کار انجام شود، و انجام خواهد شد، به‌روشی تماما محیط‌زیستی که امکان داشته باشد انجام می‌شود.»

اما دانشمندان و گروه‌های غیردولتی هشدار داده‌اند که معدن‌کاری در بستر دریاها می‌تواند مسابقه‌ای را شروع کند که نه‌تنها ساکنان حیات دریایی را برای دهه‌ها نابود خواهند کرد بلکه این امکان وجود خواهد داشت که اقیانوس‌های عمیق را به‌طرزی بازگشت‌ناپذیر تخریب کند. آن‌ها پیشنهاد می‌کنند که تلفن‌های هوشمند و دیگر زباله‌های الکترونیکی باید به‌جای این‌که دور ریخته شوند بازیافت شوند و شکل‌های اشتراکی از حمل‌ونقل مثل رانندگی اشتراکی بیشتر استفاده شود. سال گذشته، شرکت «اپل» قول داد که آی‌فون‌ها و دیگر وسایل خود را تماما از مواد بازیافتی بسازد که یک قدم به جلو به سمت مدل «چرخه بسته» است که می‌تواند تقاضای شدید برای منابع طبیعی را کاهش دهد. آن دام، معاون موسسه «دریاها در خطر» که یک نهاد غیردولتی در بروکسل است، می‌گوید: «میلیون‌ها و میلیون‌ها تلفن همراه از دور خارج می‌شوند بدون این‌که حتی به یک سیستم بازیافت برسند، بنابراین من می‌پرسم که آیا لازم است به جست‌وجوی معدن‌ در دریاها ادامه بدهیم؟ هیچ مطالعه‌ای نیست که نشان دهد معدن‌کاری در آب‌های عمیق مثل معادن کنگو خواهد بود. این اتفاق نمی‌افتد.»

 ماشین‌های غول‌پیکر کف دریا

نعمت بالقوه در کف دریا اولین بار در سال 1873 فهمیده شد، وقتی که یک کشتی بریتانیایی به نام «اچ‌ام‌اس چلنجر» چندین صخره بیضی‌شکل سیاه را هنگام راندن یک قایق در جزایر قناری در اقیانوس اطلس شمالی از کف دریا به دست آورد که تشکیل شده بود از اکسید منگنز تقریبا خالص. در آن زمان، منگنز برای سفید‌کردن پنبه به کار می‌رفت که مورد استفاده نساجی بود، یعنی یکی از بزرگ‌ترین صنایع انگلستان.

شیمی‌دان این کشتی به‌طرز پیشگویانه‌ای نوشت: «با این‌که کف دریا در حال حاضر هرگز نمی‌تواند منبعی برای تامین مواد اولیه ما باشد، پیداشدن منگنز در آن‌جا شاید به یک حقیقت مهم در زمین‌شناسی تبدیل شود.» با وجود این، چون تقاضای منگنز به‌سادگی از منابع روی زمین تامین می‌شد، تقریبا 100 سال طول کشید تا توجه جدی به این منابع زیر آب جلب شود. در دهه 1970، چندین کنسرسیوم ازجمله شرکت‌های بزرگ دریانوردی مثل «اینکو» و «لاکهید مارتینز»، جست‌وجو برای یافتن مناطق معدن‌کاری را در منطقه «کلاریون -کلیپرتون» در شرق اقیانوس آرام شروع کردند، منطقه‌ای به وسعیت 4.5 میلیون کیلومتر مربع و به اندازه نیمی از مساحت ایالات متحده. کنسرسیومی به رهبری لاکهید موفق شد معدن‌کاری منگنز را با استفاده از یک وسیله در بستر دریا که از طریق یک لوله فولادی 5 هزار متری به کشتی متصل بود، امتحان کند. اما نبود نظارت‌های بین‌المللی جلوی این تلاش‌های اولیه را گرفت.

درحالی‌که استخراج مواد معدنی در آب‌های کم‌عمق از آن موقع انجام شده و شرکت «دی بیِرز» مرتبا از کشتی‌های مخصوص برای بیرون‌کشیدن الماس از کف اقیانوس در ساحل نامیبیا استفاده کرده، هیچ‌کس نتوانسته به‌طور موفقیت‌آمیزی استخراج تجاری مواد معدنی در آب‌های عمیق را شروع کند. استخراج مواد معدنی از بستر دریا روی سه زمینه متمایز انجام می‌شود که هرکدام منابع و ویژگی‌های متفاوتی دارد. اولین نوع استخراج مربوط به گره‌های کوچک چندفلزی است که در عمق 6 هزار متری کف اقیانوس‌ها قرار دارند. دومین نوع، به‌اصطلاح سولفیدهای عظیم است که در کنار مجراهای گرمابی قرار دارند و این مجراها سنگ‌های داغ آتش‌فشانی دارند که آب‌های گرم از آن‌ها خارج می‌شوند. نوع سوم نیز پوسته‌های پر از کبالت هستند که در دامنه‌های آتش‌فشان‌های قدیمی قرار گرفته‌اند. هریک از این نوع مناطق معدنی را باید به روش‌های متفاوتی معدن‌کاری کرد. اندی ویتمور از «کمپین معدن‌کاری آب‌های عمیق» که با فعالیت در دریاهای‌ عمیق مقابله می‌کند، می‌گوید: «این کار هنوز در مراحل آزمایشی خود است. ابتدا شرکت‌های کوچک‌تر روی این کار شانس خود را امتحان می‌کنند.» شرکت «ناتیلوس» پیشنهاد داده که سه ماشین 310 تنی را بر بستر دریا به حرکت درآورد تا بتواند استخراج را شروع کند اما فعالان محیط‌زیستی با این کار مخالفت کرده‌اند و حتی در گینه نو توانسته‌اند از نظر قانونی نیز ممنوعیت‌هایی برای این کار قرار دهند. در سال جدید میلادی و سال‌های پیش رو، این مخالفت‌ها شدت بیشتری خواهند گرفت.