نفتا (توافق تجارت آزاد امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی شمالی) یکی از آزادانه‌ترین توافقات تجاری دنیاست و البته به نظر ترامپ «بدترین آنها». ترامپ گرچه تاکنون نتوانسته آن را از بین ببرد اما در متوقف کردنش هم بی‌تاثیر نبوده. 27 آگوست همین تابستان بود که مقامات مکزیکی و امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌یی بر سر توافقی جدید مذاکره می‌کردند و می‌خواستند کانادا را هم با خود همراه کنند، اما گشایشی حاصل نشد. چهار روز از این مذاکرات گذشته بود که ترامپ اعلام کرد به دنبال رسیدن به توافقی با کانادا و مکزیک در زمانی مقرر است و تا انتهای ماه سپتامبر برای این مسئله زمان وجود خواهد داشت و این پیشنهاد مورد استقبال کانادایی‌ها هم قرار گرفت.

کانادایی‌ها مجبور بودند که دندان روی جگر بگذارند زیرا اگر نفتا از بین می‌رفت بیش از همه ضرر می‌کردند. مطالعات نشان می‌دهند که کانادا 2،2درصد، مکزیک 1،8درصد و امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ تنها 0،2درصد از اقتصاد خود را در صورت ناپدید شدن نفتا، از دست می‌دهند. 65درصد اقتصاد کانادا را تجارت تشکیل می‌دهد که بخش اعظم آن مربوط به همسایه قدرتمندشان است. 76درصد صادرات کانادا به امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ بوده و 51درصد وارداتش نیز این کشور است. ترامپ تهدید کرده که بر صادرات خودرویی کانادا تعرفه قرار خواهد داد و البته تاکنون بر کاغذ روزنامه‌ای، فولاد، آلومینیوم و پنل‌های خورشیدی هم این تعرفه را اعمال کرده است.

نفتا به نفع هرسه این کشورها بود اما مکزیک و کانادا را در برابر امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ بسیار آسیب‌پذیر ساخت. مثلا همین صنایع خودروسازی را در نظر بگیرید. بیشتر خودروهای کانادایی در کانادا، توسط شرکت‌های امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌یی و با استفاده از قطعات مکزیکی و امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌یی ساخته می‌شوند. هر بخش از یک خودرو پیش از ساخته شدن چیزی حدود 7بار از مرزهای نفتا عبور می‌کند. حجم مبادلات همین صنایع خودرویی بین این دو کشور به حدی زیاد است که در صورت از بین رفتن نفتا، حجم کاغذبازی اداریِ اضافه‌شده به این معاملات خودش به تنهایی هزینه‌بر و فلج‌کننده است. کانادایی‌ها سال گذشته موفق شدند نظر بخش‌هایی از حکومت امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ را به خود جلب کنند، اما در صورت یک توافق جدید سه‌طرفه شاید ترامپ باز هم بدقولی و بدعهدی کند. شاید هم کنگره لایحه‌ای قانونی را تصویب کند که ترامپ را از چنین بدقولی‌هایی منع کند.

*مشکلاتی خارجی که داخلی شدند

کار برای کنگره امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ و دولت کانادا چندان هم ساده نیست. انتخابات میان‌دوره‌ای ریاست جمهوری امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ نزدیک است و هرکسی جرئت نمی‌کند که در آن میان درگیری خاصی را در فضاهای عمومی سیاست امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ایجاد کند. کانادا دیگر مثل سابق دروازه ورودی مطمئن تمام جهان به امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی شمالی به حساب نمی‌آید و این برایش بسیار گران تمام خواهد شد. البته مکزیک چنین مشکلی ندارد و خیلی زود توانست مشکلاتش را با امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ حل کند. مانوئل لوپز ابرادور رئیس‌جمهوری جدید مکزیک است که از اول سپتامبر پست خود را تحویل خواهد گرفت و با خیالی راحت از مبادلات بین‌المللی قصد دارد بیشتر توان خود را صرف رویکردهای اجتماعی و عدالت‌طلبانه در خاک این کشور کند.

همین عجله مکزیک موضع آنها را در برابر ترامپ ضعیف کرد. البته مکزیک نمی‌خواست که شریک اصلی تجاری‌اش را از دست بدهد و امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ همان کشوری است که 80درصد از صادرات مکزیک به آن ارسال می‌شوند. این هماهنگی و توافق ضمنی امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ و مکزیک، رابطه مکزیک و کانادا را احتمالا به سردی بکشاند، اما مکزیکی‌ها قطعا توانایی پذیرش چنین وضعیتی را خواهند داشت. مکزیک همین که از زیر بار درخواست‌های اولیه و عجیب ترامپ شانه خالی کرده خود را پیروز می‌داند. البته باید گفت که قرار است 75درصد از قطعات تولیدشده، در امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی شمالی تولید شوند (عددی که پیش‌تر 62،5درصد بود) و 40 تا 45 درصد از سرهم‌کردن نهایی محصول هم توسط کارگرانی انجام شود که حداقل حقوق 16دلار در ساعت را دریافت می‌کنند، و این در حالی است که میانگین حقوق این کارگران در مکزیک حدود 2 دلار در ساعت است.

ترامپ حداقل همان‌قدر که در توافق به مکزیکی‌ها سخت گرفت، کانادایی‌ها را هم تحت فشار قرار خواهد داد. در صورتی که توافق بین امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ و کانادا به حدی نابرابر شود، شاید دولت کنونی کانادا توانایی تصویب آن در پارلمان را از دست بدهد و در انتخابات بعدی هم به مشکل برخورد کند.

همین که این کشمکش طولانی به پایان خود نزدیک شده، مکزیکی‌ها را خوشحال می‌کند. کنگره مکزیک هم در تعاملی کامل با رئیس‌جمهور این کشور قرار دارد و احتمالا مشکلی از این حیث پیدا نکنند. کانادا هنوز مشکلاتی اساسی دارد و مکزیک و امریکا‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ به خوبی می‌دانند که با این اتحاد دوسویه کانادا در فشار بیشتری هم قرار خواهد گرفت.

*ترجمه نسیم بنایی از اکونومیست