در حالی که از روز یکشنبه هفته آینده و همزمان با سی و هفتمین سالگرد تسخیر سفارت آمریکا در تهران، مقامات آمریکایی قصد دارند دور دوم تحریم های یکجانبه علیه کشور را کلید بزنند؛ مسئولان و مقامات ایرانی از عملیاتی شدن «سازوکارهای ضد تحریمی اتحادیه اروپا» همزمان با شروع دور جدید تحریم ها خبر می دهند. وزیر خارجه کشورمان محمد جواد ظریف با اشاره به عملیاتی شدن سازوکارهای اتحادیه اروپا گفته است:« البته ممکن است مقداری دیگر طول بکشد تا بتوان از این سازوکارها استفاده کرد. به خاطر فشارهای آمریکا و کارشکنی‌هایی که آنها در تمام مراحل این کار داشتند انجام برخی از این اقدامات زمان بیشتری برده است.» هفته گذشته رئیس کل بانک مرکزی عبدالناصر همتی هم گفته بود:« جزئیات کانال ضد‌تحریم، هفته آینده در جریان یک نشست در شهر بروکسل بلژیک، مقر اتحادیه اروپا، نهایی خواهد شد.»

ایجاد کانال ویژه مالی اروپا اصلی ترین گام‌ عملی برای حفظ برجام بین 1+4 و بهره‌مندی ایران از منافع اقتصادی آن از جمله تضمین قطع نشدن صادرات نفت و دیگر کالاهای صادراتی به اروپا و دیگر کشورها و برقراری ارتباطات مالی و بیمه ای بین المللی به‌ شمار می ‌رود. طبق اعلام مقامات رسمی ایران و اتحادیه اروپا مبنای رد و بدل مالی در این کانال ویژه براساس یورو خواهد بود. البته باتوجه به اینکه جزییات دقیقی از سازوکار اتحادیه اروپا هنوز مشخص نشده است، گمانه زنی ها درباره روش کار این کانال بین ایران و اروپا همچنان ادامه دارد، برخی از فعالان اقتصادی معتقدند این سازوکار مانند یک سوئیفت بین ایران و اروپا عمل خواهد کرد و برخی دیگر اعلام می کنند که این ارتباط تنها یک روشی برای تهاتر کالاها ایجاد می کند و در عمل پولی جا به جا نمی شود و منابعی از درآمدهای نفتی کشورمان به ایران باز نخواهد گشت؛ اتفاقی که در دوره تحریم های نفتی گذشته هم شاهد آن بودیم به این معنی که ایران به هند و چین نفت صادر می کرد ولی باتوجه به قطع بودن کانال های مالی چین و هند در مقابل نفت به ایران کالا می دادند و در عمل درآمد نفتی وارد کشورمان نمی شد. رئیس کل بانک مرکزی سه روز پیش در صفحه اینستاگرام خود در این باره نوشت: کانال ویژه مالی اروپا، نقش نوعی پیمان پولی دوجانبه میان ایران و اتحادیه اروپا را ایفا خواهد کرد و هر دو طرف بر تسریع در عملیاتی شدن این فرایند تأکید دارند.

یک ‌ماه پیش وزیران خارجه آلمان، بریتانیا، چین، روسیه و فرانسه در بیانیه مشترکی اعلام کردند: «با توجه به فوریت و ضرورت دستیابی به نتایجی ملموس، شرکت‌ کنندگان در این جلسه از پیشنهادهای عملی برای ادامه و توسعه مجاری پرداخت مالی به ایران به‌ ویژه ایجاد یک وسیله هدف ویژه (ساز و کار spv) برای ایجاد تسهیلاتی جهت پرداخت‌های مرتبط با ایران ازجمله برای صادرات نفت استقبال کردند.»

خبرگزاری رویترز به نقل از 3 دیپلمات اروپایی چند روز پیش گزارش داد اگر چه کانال مالی یا سازوکار اتحادیه اروپا تا سیزدهم آبان به شکل نمادین آماده می‌ شود ولی عملیاتی شدن آن تا اوایل زمستان طول خواهد کشید. البته در شرایطی به شروع دور دوم تحریم های آمریکا علیه کشورمان نزدیک می شویم که یکی از مشکلات اصلی اجرای سازوکار اتحادیه اروپا در حال حاضر بازگشایی دفتری در این ارتباط و در یکی از کشورهای اروپایی است. رویترز و چند خبرگزاری بین المللی دیگر در روزهای گذشته اخباری را منتشر کرده اند که هیچ یک از کشورهای اروپایی به دلیل ترس از تحریم های آمریکا حاضر نیست این دفتر را در کشورش میزبانی کند؛ در این بین کارشناسان اقتصادی و حقوق بین الملل پیشنهاد می دهند که این دفتر در مقر اتحادیه اروپا راه اندازی شود تا عملا از فشارهای آمریکا هم دور باشد.