سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست اخیر خود با اصحاب رسانه، به این نکته اشاره کرده است که «ایران در بازسازی سوریه شرکت خواهد کرد و توصیه و برنامه مبنی بر حضور بخش خصوصی در این امر است.»

بهرام قاسمی همچنین در پاسخ به این پرسش که مشارکت ایرانیان در بازسازی سوریه از نظر اقتصادی و سیاسی چه توجیهی دارد، گفته است: ایران با توجه به درخواست دولت سوریه و حضور قبلی خود در آنجا در مبارزه با تروریسم و با توجه به اینکه امر بازسازی این کشور مساله مهمی است شرکت خواهد داشت .توصیه و برنامه ما مشارکت بخش خصوصی، بنگاه‌های صنعتی و تجاری و بخش‌های فناوری است که امیدوارم مقدمات کار هرچه زودتر فراهم شود و بخش خصوصی بتواند در این حوزه و در کمک به مردم سوریه نقش حیاتی خود را ایفا کند.

 آیا بر اساس آنچه مقامات ایرانی پیش‌بینی ‌می‌کنند، زمینه حضور و فعالیت بخش خصوصی در بازار پرتقاضای سوریه فراهم می‌شود؟ این پرسش از آن جهت حائز اهمیت است که ایران در سال‌های گذشته سهم اندکی از بازار سوریه را در اختیار گرفته است. در واقع، به رغم مراودات سیاسی گسترده و پیوند محکم دوستی ایران و سوریه، ارزش مبادلات تجاری دو کشور حتی در روزهای اوج خود نیز از رقم 550 میلیون دلار فراتر نرفته است. بررسی آمار گمرک از تجارت ایران و سوریه دست کم در 8 سال گذشته، نشان ‌می‌دهد که تراز تجاری دو کشور همواره به نفع ایران مثبت بوده و ارزش صادرات غیرنفتی ایران به سوریه در سال 1389 یعنی پیش از آغاز ناآرامی‌های داخلی سوریه و اعلام موجودیت داعش، حدود 523 میلیون دلار برآورد شده و ارزش صادرات سوریه به ایران نیز در حدود 7 میلیون دلار بوده است.

صادرات ایران به سوریه اما تنها یک سال بعد یعنی در سال 1390 با حدود 200 میلیون دلار افت مواجه شده و به حدود 364 دلار رسید و واردات ایران از سوریه در سال 90 به حدود 26 میلیون دلار افزایش یافت. روند کاهش مبادلات به ویژه صادرات ایران به سوریه تا سال 1393 ادامه یافته و در این سال ارزش صادرات ایران به این کشور در کانال 103 میلیون دلار قرار گرفت. در عین حال، واردات از سوریه نیز به حدود 9 میلیون دلار رسید. از سال 1394، صادرات ایران به سوریه بار دیگر در مدار رشد قرار گرفت و در سال 1396 ارزش کالاهایی که سوری‌ها از ایران خریداری کردند به 326 میلیون دلار افزایش پیدا کرد. همچنین ارزش واردات ایران از سوریه نیز در این سال به حدود 13.5 میلیون دلار رسید. عمده صادرات غیرنفتی ایران به سوریه اقلامی چون لوله و پروفیل، مکمل‌های دارویی، دارو، شیرخشک، ماشین‌آلات و شیرآلات بهداشتی را در بر ‌می‌گیرد و در مقابل ایران، عمدتاً مشتری روغن زیتون، ادویه‌جات، البسه و ... کشور سوریه بوده است.

سهم کالاهای ایرانی از اقلام وارداتی سوریه زمانی تامل‌برانگیز خواهد بود که بدانیم ارزش کل واردات این کشور در سال 2017 معادل 6.1 میلیارد دلار برآورد شده و ماشین‌آلات و تجهیزات الکترونیکی، دخانیات، ماشین‌آلات، وسایل مکانیکی، وسایل نقلیه، پلاستیک و محصولات آن، شکر، چربی‌ها و روغن‌های گیاهی نیز جزو 10 قلم نخست وارداتی آن است.

تلاش بخش خصوصی برای گسترش مناسبات تجاری

اکنون به نظر می‌رسد با تلاش بخش خصوصی، مقامات سیاسی دو کشور هم برای ارتقای سطح مناسبات اقتصادی و تجاری گرایش بیشتری پیدا کرده‌اند. اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران برای تحقق این هدف، برنامه‌ریزی برای حضور یک هیات تجاری بلندپایه را در دستور کار خود قرار داد و هفته آینده میزبان این هیات در تهران خواهد بود.

این هیات تجاری متشکل از 50 نفر از فعالان اقتصادی سوری، اعم از روسا و مقامات اتاق‌های بازرگانی و فعالان اقتصادی بخش خصوصی شهرهای مختلف سوریه، به سرپرستی محمد همشو، دبیرکل اتحادیه اتاق‌های بازرگانی سوریه عازم ایران شده و قرار است روز شنبه 28 مهر ماه در اتاق تهران با بازرگانان و صنعتگران ایرانی ملاقات کنند.

 در همایش فعالان اقتصادی ایران و سوریه که از ساعت 10 صبح روز شنبه، 28 مهرماه در پارلمان بخش خصوصی برپا خواهد شد، دو طرف زمینه‌های همکاری را مورد بررسی قرار داده و به موجب این گردهمایی، مراودات دو کشور به سایر حوزه‌ها و رشته فعالیت‌ها نیز تسری خواهد یافت. در این نشست علاوه بر حضور مقامات مسوول دولتی و بخش خصوصی که در افتتاحیه این گردهمایی حضور خواهند داشت، نشست و مذاکره دوجانبه فعالان اقتصادی دو کشور نیز برپا می‌شود.