هوا لی مینگ که در سوابق خود سفارت چین در ایران، هلند، افغانستان و امارات و نماینده چین در سازمان منع سلاح‌های شیمیایی را داشته و از مشاوران ارشد خاورمیانه‌ای چین در بسیاری از ارگان‌های دولتی و تحقیقاتی است در مصاحبه‌ای با بنیاد مطالعات امور بین‌المللی چین در تیرماه درباره وضعیت ایران در روابط چین و امریکا مطالبی را مطرح کرده است که با توجه به جایگاه ایشان بسیار حایز اهمیت است. او به زبان فارسی، انگلیسی و روسی مسلط است. اهم صحبت‌های هوا لی مینگ در زیر آمده است. 

خروج دولت ترامپ از برجام و درخواست وی مبنی بر توقف واردات نفت کشورها از ایران تا مهلت چهارم نوامبر، به معنای محدودسازی شدیدتر توانمندی‌های هسته‌ای ایران در قبال لغو تحریم‌های جدیدی است که اعلام کرده است. این درحالی است که دولت اوباما در سال 2012 با اجرای قانون مجوز دفاع ملی، تحریم‌های شدیدی را علیه ایران اعمال کرد و از سایر کشورها برای لغو خرید نفت از این کشور درخواست سختگیرانه‌ای نداشت. اگرچه فشار زیادی نیز بر متحدان خود و خریداران نفت ایران برای کاهش واردات نفت وارد آورد. اما اکنون ترامپ علاوه بر خروج از توافق هسته‌ای، مجددا تحریم‌ها را بازگردانده است و مهم‌تر از همه، از تمامی کشورها خواسته واردات نفت از ایران را متوقف کنند. این شرایط از دوران اوباما بسیار سخت‌تر خواهد بود. زیرا که در دوران اوباما تعدادی از کشورها مانند ژاپن و کره جنوبی تا حدودی معاف شدند، ضمن اینکه از چین و هند نیز چنین درخواست شد. اما در حال حاضر ترامپ درخواست توقف خرید نفت از ایران را از تمام کشورهای خریدار کرده است، این به معنای قطع شاهرگ ایران است.

مشخصا پنج کشور عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل شامل چین به علاوه آلمان از امضاکنندگان موافقت‌نامه برجام هستند. بعد از خروج امریکا از برجام، سایر کشورهای امضاکننده بر پایبندی بر برجام تاکید داشتند. امریکا یک کشور استیلاطلب است و در امور مالی و پولی، اقتصادی و تجاری کنترل قوی دارد. از این باب است که این کشور نه‌تنها درخواست توقف خرید نفت از ایران، بلکه کشورها را ملزم به توقف ارائه خدمات بیمه‌ای، پرچم و بندری به نفتکش‌های ایرانی کرده است. این سری از اقدامات یعنی رگ حیات نفت ایران را می‌خواهیم قطع کنیم.

چین به صراحت با حمایت از موافقت‌نامه هسته‌ای اعلام موضع کرده و روابط عادی اقتصادی و تجاری خود را با ایران حفظ کرده است. با این حال چین تحت تاثیر هژمونی امریکا زمانی که اوباما تحریم‌ها را به ایران تحمیل کرد، واردات نفت از ایران را کاهش داد. حتی یکی از شرکت‌های نفتی و یک بانک چین مورد تحریم امریکا قرا گرفت.

چین این بار نیز حتما با همان فشارها روبه‌رو خواهد بود، ضمن اینکه روابط چین و امریکا در حال حاضر در یک دوره حساس قرار گرفته است. بنابراین با پیشرفت این وضعیت، روابط اقتصادی ایران و چین نیز در روابط چین و امریکا به یک نقطه بازی تبدیل خواهد شد.

در شرایط ابتدایی، برجام بهترین توافقی است که می‌توانست به دست آید. مسئله هسته‌ای ایران ضمن اینکه برای همه مهم است، چگونگی عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ای نیز از اهمیت فراوانی برخوردار است. اینکه از ایران خواسته شود تاسیسات هسته‌ای را به طور کامل از بین ببرد غیرممکن است. ایران همواره اعلام کرده که آنها صرفا از انرژی هسته‌ای استفاده می‌کنند و هیچ‌گونه قصدی برای توسعه سلاح‌های هسته‌ای ندارند. دولت اوباما در برابر این موضع ایران سازش کرد و اجازه داد ایران بخشی از توانایی‌های هسته‌ای خود را حفظ کند، اما دسترسی ایران به سلاح‌های هسته‌ای را قطع کرد. تحت شرایط اولیه، این بهترین توافقی بود که می‌توانست خطرات پنهانی بحران خاورمیانه را از بین ببرد.

با شروع مبارزات انتخاباتی ترامپ و به منظور کسب حمایت از رأی‌دهندگان، او همواره ادعا کرد که این یک «توافق بد» بوده است. هنگامی که اوباما توافق‌نامه برجام را امضا کرد، از حمایت عمومی در داخل کشور چندان برخوردار نبود و بسیاری فکر می‌کردند که امریکا امتیازات فراوانی داده است. لذا ترامپ همواره ضمن رد این موافقت‌نامه، معتقد بود که این موافقت‌نامه قابلیت تولید موشک‌های ایران را محدود نکرده و شامل دخالت این کشور در امور داخلی سایر کشورهای خاورمیانه نبوده است.

در توافق هسته‌ای همچنین یک «بند غروب آفتاب» وجود دارد که موافقت می‌کند که ایران پس از 15 سال این توانایی‌های محدود هسته‌ای را بازیابی کند. ترامپ مخالف این محتواست. بنابراین واشنگتن می‌گوید به دنبال از بین بردن کامل توافق هسته‌ای نیست، بلکه زمانی که ایران موافقت کند این مطالب اصلاح شود، واشنگتن نیز می‌تواند توافق هسته‌ای ایران را حفظ کند. اما پذیرش این شرایط برای ایران بسیار دشوار است.

اوباما زمان زیادی را برای به سرانجام رساندن این توافق صرف کرد. 18 ماه برای صحبت کردن کم نیست و بسیاری از کشورها کمک کردند. لذا این توافق نسبتا ایده‌آل است، اما اکنون توسط ترامپ از بین رفته و متعاقب آن باعث مشکلات بسیاری شده است.

تا به امروز توافق برجام کاملا توسط ایران اجرا شده و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دوربین‌هایی را بر روی تمام تاسیسات هسته‌ای ایران قرار داده تا نشان دهد ایران براساس موافقت‌نامه عمل کرده است. ترامپ قبول دارد که ایران موافقت‌نامه را اجرا کرده، اما او معتقد است این توافق‌نامه بسیار بد است.

اعتقاد دارم ایران در برابر تغییرات در موافقت‌نامه کوتاه نمی‌آید، در غیر این صورت این کشور روی پای خود نخواهد ایستاد. این موضوع حیثیتی و شامل احساسات ملی است و هر دولت در مورد آن بسیار محتاط و هشیار است. دولت روحانی اولین کسی بود که در مورد این توافق صحبت کرد و حالا اگر این امتیاز را بدهد، ممکن است منجر به فروپاشی حکومت شود. بنابراین حتی زمانی که امریکا تهدید می‌کند رگ حیاتی ایران را قطع می‌کند، ایران از این اصل مهم عقب‌نشینی نخواهد کرد. بنابراین ممکن است این موضوع به یک بحران در خاورمیانه منجر شود.

پس از خروج امریکا از برجام، این موافقت‌نامه از نظر آن کشور از بین رفته است، اما پنج کشور هنوز در این توافق‌نامه باقی مانده‌اند، لذا هنوز معتبر است. باید به اقدامات ترامپ در آینده نگاه کنیم که چه می‌کند. اگر پس از 4 نوامبر، امریکا بر توقف واردات نفت از ایران و همچنین تحریم‌های مالی و غیره توسط تمام کشورهای جهان اصرار داشته باشد، ایران ممکن است برنامه هسته‌ای خود را از سر بگیرد. در این صورت موافقت‌نامه برجام را تمام‌شده باید دانست و عواقب آن بسیار وخیم خواهد بود و ممکن است بی‌ثباتی را در خاورمیانه شاهد باشیم و ترامپ باید میوه تلخِ بذری را که کاشته بخورد.

چین و امریکا روابط دیپلماتیک 40ساله دارند و انقلاب ایران نیز 40 ساله است. بنابراین، روابط چین و ایران همواره تحت تأثیر امریکا بوده است. واشنگتن در روابط چین و امریکا، الزامات مختلفی را برای چین مطرح و مبادلات بین چین و ایران را محدود می‌کند. چین همواره در این دهه با توجه به روابط کلی دیپلماتیک تصمیم‌گیری و برخورد کرده است، بنابراین گاهی اوقات امتیاز داده است. این مسئله به موضوع، وضعیت زمانی و مکانی بستگی دارد. در حال حاضر روابط چین و امریکا بسیار حساس است، مشکلات تجاری وجود دارد و مسئله هسته‌ای کره شمالی و سایر موضوعات و مسئله ایران نیز در روابط چین و امریکا یکی دیگر از تناقض‌های دو کشور خواهد بود.