نوآوری ‌‌‌کلید رشد اقتصادی و توسعه صنعتی در هر کشوری محسوب می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود به همین دلیل تعیین شاخص نوآوری ‌‌‌در کشورها و رده‌بندی کشورها بر مبنای این شاخص اهمیت بسیار زیادی دارد. برای تهیه شاخص نوآوری ‌‌‌فاکتورهای مختلفی در نظر گرفته شده است که از جمله آنها می‌‌‌‌‌‌‌‌‌توان به کیفیت آموزش در مقاطع تحصیلات تکمیلی در کشور، سهم جوانانی که در بخش تحصیلات تکمیلی مشغول هستند و میزان هزینه در بخش تحقیق و توسعه اشاره کرد. از طرف دیگر کیفیت قوانین در یک کشور که زمینه‌ساز جذب سرمایه‌های ‌‌‌‌‌خارجی به خصوص در بخش‌های ‌‌‌‌‌مطالعاتی و توسعه تکنولوژیکی می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود، کیفیت قوانین حامی سرمایه‌های ‌‌‌‌‌انسانی در یک کشور و توجه به مسئله ارتباط صنعت و دانشگاه از دیگر فاکتورهای در نظر گرفته‌شده در تهیه شاخص است.

 هرساله سازمان جهانی سرمایه‌های ‌‌‌‌‌فکری گزارشی در مورد میزان نوآوری ‌‌‌در فعالیت‌های اقتصادی و صنعتی کشورهای دنیا تهیه و شاخصی را به عنوان شاخص نوآوری ‌‌‌جهانی برای کشورهای مختلف اعلام می‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند. این شاخص بین صفر تا صد است. هرچه شاخص در کشوری به صد نزدیک‌تر باشد، عملکرد کشور در خلاقیت و نوآوری ‌‌‌بالاتر است و هرچه به صفر نزدیک باشد یعنی وضعیت نامطلوب‌تری دارد. در گزارش سال جاری ۱۲۶ کشور مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. در سال جاری شاخص نوآوری ‌‌‌جهانی برای کشور سوئیس که اولین کشور این فهرست بود برابر با ۶۸.۴۰ اعلام شد و برای یمن که در انتهای این فهرست قرار داشت برابر با ۱۵.۰۴ بود.

گزارش سال ۲۰۱۸ میلادی نشان داد که عملکرد اقتصادی کشورهای دارای درآمد متوسط و درآمد پایین در این سال بهتر از برآوردهای قبلی بود و حتی نسبت به نرخ توسعه اقتصادی پیش‌بینی‌شده توسط این کشورها هم بالاتر بوده است. در این سال شاخص نوآوری ‌‌‌در بیست کشور جهان افزایش قابل توجهی نسبت به سال قبل داشته است که کشورهای مالزی و اندونزی و کنیا و افریقای جنوبی و ایران در این دسته قرار دارند. کشورهای تایلند و ویتنام هم در میان این کشورها دیده می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شوند‌.‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ در این سال چین توانسته است رشد قابل توجهی در شاخص نوآوری ‌‌‌جهانی را تجربه کند که به گفته تحلیل‌گران دلیل این مسئله ‌سرمایه‌گذاری ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌زیاد دولت در توسعه تکنولوژیکی، افزایش شمار افراد تحصیل‌کرده در این کشور و افزایش فعالیت‌های مطالعاتی و پژوهشی بود.

سومیترا دوتا، یکی از پژوهشگران این مرکز می‌‌‌‌‌‌‌‌‌گوید: در سال‌های اخیر شمار زیادی از کشورهای در حال توسعه و بازارهای در حال گذار در دنیا شاهد افزایش سطح نوآوری ‌‌‌در فعالیت‌های اقتصادی خود بودند. شمار مقالات پژوهشی در این کشورها رشد کرده است و نرخ تحصیل به خصوص در مقطع تکمیلی با سرعت بالایی رشد کرده است‌.‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ از جمله کشورهای شاخص در این زمینه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌توان به ایران و هند و مکزیک اشاره کرد. ایران از جمله کشورهای آسیایی است که توانسته است رشد زیادی در شاخص نوآوری ‌‌‌را تجربه کند. این کشور با وجود مشکلات اقتصادی زیاد، دارای جمعیت تحصیل‌کرده و فعالی است و در سال‌های اخیر فعالیت‌های مطالعاتی در این کشور رشد زیادی داشته است.

 برترین کشورهای دنیا

 طبق گزارش منتشر شده در سال ۲۰۱۸، سوئیس بالاترین شاخص نوآوری ‌‌‌جهانی را دارد. این کشور در سال ۲۰۱۷ هم در جایگاه اول این فهرست قرار داشت و به عنوان کشوری که با بیشترین سطح نوآوری ‌‌‌اقدام به تولید و فعالیت صنعتی می‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند معرفی شده بود. سهم بالای هزینه‌های ‌‌‌‌‌تحقیق و توسعه به کل بودجه این کشور، سطح بالای علمی در دانشگاه‌های ‌‌‌‌‌محلی این کشور و شمار بالای دانشجویان نخبه‌ای که تحصیل در دانشگاه‌های ‌‌‌‌‌این کشور را انتخاب می‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنند همگی از اصلی‌ترین و مهم‌ترین دلایل  قرار گرفتن سوئیس در جایگاه اول دنیا است.

 دومین کشور دنیا از نظر بزرگی شاخص  نوآوری ‌‌‌جهانی هلند است که توانسته است رتبه خود را نسبت به سال قبل یک پله ارتقا دهد. ارتباط تنگاتنگ صنعت و دانشگاه، اتصال این کشور به فضای تجاری و صادراتی بین‌المللی و در نهایت سهم بالای هزینه‌های ‌‌‌‌‌مطالعاتی به کل بودجه این کشور از دلایلی است که  به عنوان عامل قرار گرفتن این کشور در جایگاه مذکور ذکر شده است.

در سال گذشته جایگاه دوم به کشور سوئد تعلق داشت ولی در سال جاری این کشور از نظر بزرگی شاخص نوآوری ‌‌‌جهانی جایگاه سوم را به دست آورد. این کشور ‌سرمایه‌گذاری ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌زیادی در فضای آنلاین انجام داده است و به همین دلیل یکی از پیشگام‌ترین کشورهای دنیا در  دنیای اینترنت و فرصت‌های شغلی و مطالعاتی موجود در این فضا است. کشورهای بریتانیا، سنگاپور، امریکا، فنلاند، دانمارک، آلمان و ایرلند در این رده‌بندی جایگاه چهارم تا دهم را به دست آوردند.

شاخص نوآوری ‌‌‌جهانی برای کشور امریکا در سال ۲۰۱۸ برابر با ۵۹.۸۱ و برای آلمان برابر با ۵۸.۰۳  اعلام شده است در حالی که این شاخص در کشورهای ژاپن و هنگ‌کنگ به ترتیب برابر با ۵۴.۹۵ و ۵۴.۶۲ است. در سال جاری چین جایگاه هفدهم را در فهرست شاخص نوآوری ‌‌‌جهانی به خود اختصاص داد که یک پله بالاتر از کانادا بود‌.‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ شاخص نوآوری ‌‌‌جهانی کشورهای چین و کانادا به ترتیب برابر با ۵۳.۰۶ و ۵۲.۹۸ بود.

 برترین کشورها در هر منطقه جغرافیایی

اما در گزارش به معرفی برترین کشورها در هر منطقه جغرافیایی هم پرداخته شده است. برترین کشورهای هر منطقه جغرافیایی کشورهایی هستند که بالاترین نرخ رشد شاخص را تجربه کرده‌اند و شاخص نوآوری ‌‌‌در آنها با افزایش همراه بوده است‌.‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ به عنوان مثال برترین کشورهای امریکای شمالی از نظر بزرگی شاخص نوآوری ‌‌‌جهانی دو کشور امریکا و کانادا هستند که به ترتیب جایگاه ششم و هجدهم دنیا را به خود اختصاص داده‌اند. این دو کشور هرساله میلیاردها دلار برای فعالیت‌های مطالعاتی هزینه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌کنند و به همین دلیل است که توانسته‌اند با سرعت زیادی رشد کنند.

در میان کشورهای جنوب صحرای افریقا، برترین کشورها بر مبنای این شاخص کشورهای افریقای جنوبی، مائوریتیوس و کنیا هستند که کنیا علاوه بر قرار گرفتن در رده کشورهای برتر منطقه خود از نظر بزرگی شاخص، در رده کشورهایی که بیشترین رشد شاخص را طی سال‌های اخیر تجربه کرده است هم قرار دارد.

در منطقه کارائیب و امریکای لاتین  کشورهای شیلی و کاستاریکا و مکزیک به عنوان برترین کشورها معرفی شدند اگرچه جایگاه این کشورها در دنیا به ترتیب ۴۷، ۵۴ و ۵۶ است.

 در کشورهای آسیای مرکزی و جنوبی هم کشورهای هند و ایران و قزاقستان به عنوان کشورهای شاخص معرفی شدند. این کشورها در سال‌های اخیر توانسته‌اند پیشرفت زیادی در شاخص خود ایجاد کنند‌.‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ گفته می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود افزایش میزان فعالیت‌های مطالعاتی در این کشورها اولین و مهم‌ترین دلیل قرار گرفتن آنها در این جایگاه ویژه است. ایران در سال جاری توانست شاهد بالاترین نرخ رشد شمار فارغ‌التحصیلان در رشته‌های ‌‌‌‌‌علوم پایه و مهندسی باشد. از دیگر بخش‌های قوت ایران را می‌‌‌‌‌‌‌‌‌توان ‌سرمایه‌گذاری ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌این کشور در توسعه تکنولوژی و افزایش شمار شرکت‌های فعال در این حوزه دانست. ضمن اینکه دولت اعلام کرده است که برای حمایت از رشد داخلی ‌سرمایه‌گذاری ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌در بخش‌های مطالعاتی را نیز افزایش می‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهد. قزاقستان به دلیل نسبت بالای معلم به دانش‌آموز، نرخ ایجاد سرمایه ناخالص و جریان ‌سرمایه‌گذاری ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌مستقیم خارجی توانسته است موفقیت کسب کند.

در منطقه جنوب شرق آسیا، شرق آسیا و اقیانوسیه سه کشور سنگاپور، کره جنوبی و ژاپن به عنوان برترین کشورها معرفی شدند. سنگاپور در این سال به دلیل کارایی بالای نظام دولتی، کیفیت قوانین اقتصادی و صنعتی و تجاری و نوع قوانین موجود در کشور که انگیزه ‌سرمایه‌گذاری ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌خارجی را در کشور افزایش می‌‌‌‌‌‌‌‌‌دهد توانسته است این جایگاه را به دست آورد. این کشور از نظر ثبات سیاسی، امنیت ‌سرمایه‌گذاری ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌و اقتصادی، ارزش بازار سرمایه، جریان ‌سرمایه‌گذاری ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌خارجی و وجود شرکت‌های بزرگ و کوچک فعال در دنیای تکنولوژی کشور بسیار موفقی محسوب می‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود. این کشور یکی از صادرکنندگان بزرگ در عرصه‌ های‌‌‌‌‌‌تک در دنیا است. ژاپن از نظر میزان هزینه دولت در بخش تحقیق و توسعه جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده است‌.‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ این کشور در تامین امنیت برای سرمایه‌های ‌‌‌‌‌انسانی هم تلاش زیادی کرده است و همین امر شمار زیادی از افراد فعال در حوزه‌های ‌‌‌‌‌مختلف علمی را به ژاپن جذب کرده است. کره جنوبی هم به دلیل قوانینی که از سرمایه انسانی حمایت می‌‌‌‌‌‌‌‌‌کند و به دلیل ‌سرمایه‌گذاری ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌در بخش تحقیق و توسعه  توانسته است به این جایگاه دست یابد.

 در اروپا هم کشورهای سوئیس و هلند و سوئد جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده‌اند و در منطقه غرب آسیا هم کشورهای قبرس و امارات.

کشورهای انتهایی فهرست

در انتهای فهرست کشورهای یمن، توگو، بورکینافاسو، ساحل عاج، نیجر، بنین، زامبیا، گینه و نیجریه قرار داشتند و شاخص نوآوری ‌‌‌جهانی برای این کشورها کمتر از ۲۳ بود. در رده‌بندی سال جاری، کشورهای مذکور جایگاه ۱۱۸ تا ۱۲۶ را به خود اختصاص دادند. باید در نظر داشت که وضعیت اقتصادی کشور ارتباط مستقیمی با بزرگی شاخص نوآوری ‌‌‌جهانی دارد زیرا در کشوری که منابع مالی کافی وجود نداشته باشد دیگر ابزار و انگیزه‌ای  برای ‌سرمایه‌گذاری ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌در بخش تحقیق و توسعه وجود نخواهد داشت.