اوضاع بازار نفت پیچیده شده است. امریکا تهدید می کند تا واردکننده های نفت ایران باید وارداتشان را به صفر برسانند و هنوز آینده روشنی برای این بازار مشخص نشده است.

مرکز پژوهش های مجلس در ماهنامه تحلیلی انرژی به بررسی اجلاس 174 اوپک و پيامدهاي ناشي از آن بر بازار نفت پرداخته است.

طبق این گزارش، سازمان اوپک در اجلاس 171 با همكاري برخي توليدكنندگان غيراوپک تصميم گرفت كه  8/1 ميليون در روز از توليد خود را كاهش دهد. پايبندي نسبتاً بالای توليدكنندگان در مدت اجراي توافق از يک طرف باعث تقويت قيمت نفت و از طرف ديگر كاهش مازاد عرضه در بازار و كاهش سطح ذخيره سازي هاي تجاري و برگشت آن به سطح متوسط پنج سال گذشته شد. درحاليكه تقويت قيمت ها نيز در سطحي نبود كه بر رشد تقاضاي جهاني نفت اثر منفي بگذارد و باعث كاهش نرخ رشد آن شود.

 در اين شرايط اجلاس 174 اوپک در 22 ژوئن 2018 در وين برگزار شد. در اين نشست پس از بحث و گفتگو در مورد تجديدنظر يا ادامه توافق كاهش توليد، در نهايت توافق شد كه در اجلاس 171 كه در اجلاس گذشته تا پايان سال 2018 تمديد شده بود ادامه يابد، اما چون سطح كاهش توليد اعضا بيش از مقدار توافق شده و در ماه مه پايبندي 152 درصد بوده است، اعضا سطح توليد را افزايش داده و پايبندي را به 100 درصد برسانند. دليل پايبندي بالای توليدكنندگان اوپک به توافق، ناتواني برخي كشورها در عمل به سقف توليد تعهد شده بود. براساس آمار منتشر شده از توليد اوپک براساس متوسط منابع ثانويه، در ماه مه 2018 توليد اوپک 824/31 ميليون بشكه در روز بود كه نسبت به متوسط سال 2017 به مقدار 548 هزار بشكه در روز كمتر و نسبت به سطح توليد اكتبر 2016 كه براساس آن توافق صورت گرفت به مقدار 282/1 ميليون بشكه در روز كمتر بوده است. البته اين سطح توليد مربوط به كل اوپک است و اگر توليد ليبي و نيجريه كه از توافق اوپک مستثنا شده بودند محاسبه نشود، سطح توليد 12 عضو متعهد شده در توافق در ماه مه 2018 به مقدار 226/29 ميليون بشكه در روز بوده كه نسبت به متوسط سال 2017 به مقدار 669 هزار بشكه در روز كمتر و نسبت به سطح توليد اكتبر 2016 كه براساس آن توافق صورت گرفت به مقدار 781/1 ميليون بشكه در روز كمتر بود.

در ماه مه 2018 توليدكنندگان اوپک 711 هزار بشكه در روز كمتر از سطح توليد توافق شده توليد كردند. ونزوئلا 580 و آنگولا 140 هزار بشكه در روز كمتر از سطح توليد توافق شده توليد كردند. توليد عربستان سعودي 989/9 ميليون بشكه در روز بود و 69 هزار بشكه در روز كمتر از سطح توليد توافق شده توليد داشت. درحاليكه كشور عراق 112 هزار بشكه در روز بيش از مقدار توافق شده توليد داشت. در جدول ذيل سطح تخلفات هر يک از اعضاي اوپک نسبت به سطح توليد توافق شده ذكر شده است.

براساس آمار این جدول و توافق اوپک در اجلاس 174، توليدكنندگان اوپک مي توانند 711 هزار بشكه در روز توليد خود را افزايش دهند. علاوه بر اين، در بين كشورهاي غيراوپک نيز مكزيک حدود 300 هزار بشكه در روز از سطح توليد پايه خود كمتر توليد مي كند. درحاليكه تعهد اين كشور 100 هزار بشكه در روز بود. ازاين رو توليدكنندگان اوپک و غيراوپک درمجموع بين 900 تا 1000هزار بشكه در روز مي توانند به توليد خود اضافه كنند.

به طور کلی براساس گزارش ماهنامه انرژی، اجلاس 174 اوپک در شرايطي برگزار شد كه قبل از آن عربستان سعودي و روسيه توافق ضمني خود را براي افزايش توليد اعلام كرده بودند و از طرف ديگر عربستان نيز از طرف دولت آمريكا براي افزايش توليد تحت فشار قرار گرفته بود. ازاين رو تحليلگران پيش بيني مي كردند كه عربستان سعودي با حمايت متحدان خود در اوپک ازجمله امارات متحده عربي و كويت، ديگر اعضا را براي افزايش سطح كلي توليد اوپک بين يک تا دو ميليون  بشكه در روز تحت فشار قرار دهند. درحالي كه برخي كشورها نظير ايران، ونزوئلا و عراق مخالفت خود را با هرگونه افزايش در سقف توليد اعلام كرده بودند. در نهايت سقف كلي توليد اوپک تغيير نكرد و توافق شد كه توافق انجام شده در اجلاس 171 كه در اجلاس گذشته تا پايان سال 2018 تمديد شده بود ادامه يابد اما چون سطح كاهش توليد اعضا بيش از مقدار توافق شده است و در ماه مي پايبندي 152 درصد بود، اعضا سطح توليد را افزايش داده و پايبندي را به 100 درصد برسانند.

این گزارش همچنین می نویسد: به طور كلي پيامدهاي تصميم اجلاس 174 بر بازار مثبت بود چرا كه تا پايان سال 2018 تعادل بازار حفظ خواهد شد و تأثير اوليه آن بر قيمت هاي نفت نيز مثبت بود و قيمت نفت برنت موعددار در روز 22 ژوئن با 5/1 درصد افزايش نسبت به روز ماقبل خود به 38/73 دلار در بشكه رسيد. البته تأثير قطعي آن به عملكرد آتي توليدكنندگان و چگونگي و كميت افزايش توليد اوپک و غيراوپک بستگي خواهد داشت. از ديگر نكات مثبت اين تصميم مي توان به عدم اخلال در همكاري بين اعضاي اوپک و حفظ سهم بازار كشورهايي اشاره كرد كه در شرايط كنوني قادر به توليد متناسب با توليد تعهد شده خود نيستند.