*رئیس سابق مدیریت دارایی‌ها در گلدمن ساکز و استاد افتخاری دانشکده اقتصاد دانشگاه منچستر

در سال ۲۰۰۵، من و همکارانم در گلدمن ساکز فهرستی از گروه یازده تدوین کردیم: یازده کشور که پتانسیل تبدیل شدن به اقتصادهای مهمی در آینده را داشتند. مثلا ویتنام یکی از همین کشورها بود. ما اسم این کشورها را گروه یازده بعدی گذاشتیم. امروزه رشد اقتصادی ویتنام از چین هم بالاتر است و تولید ناخالص داخلی آن به میزان ۷.۴ درصد رشد کرده است. همچنین بنا بر پیش‌بینی‌های بانک جهانی، ویتنام در کنار کامبوج و لائوس در آینده نیز سطح نسبتا مشابهی از رشد را حفظ خواهند کرد.

گروه یازده به اندازه کشورهای بریک (برزیل، روسیه، هند و چین که اقتصادهای نوظهور جهان هستند و روی آینده اقتصاد جهان تاثیر زیادی می‌گذارند) معروفیت ندارد اما واقعیت این است که کشورهای گروه یازده عملا پرجمعیت‌ترین و باپتانسیل‌ترین اقتصادهای آینده دنیا را پس از کشورهای بریک تشکیل می‌دهند.

از نظر من و همکارانم در گلدمن ساکز، کشورهای گروه یازده از این قرارند: کره جنوبی، مکزیک، اندونزی، ترکیه، ایران، مصر، نیجریه، فیلیپین، پاکستان، بنگلادش و ویتنام. این کشورها شرایط بسیار متنوع اقتصادی و اجتماعی دارند و سطح ثروت نیز در آنها بسیار متفاوت است. به عنوان مثال، مردم کره جنوبی از استانداردی از زندگی برخوردارند که می‌تواند قابل مقایسه با کشورهای اتحادیه اروپا باشد. این مسئله وضعیت خاصی را برای کره جنوبی ایجاد می‌کند.

از نظر ما برخی از پرجمعیت‌ترین کشورهای دنیا مثل اتیوپی و کنگو در آن زمان شرایطش را نداشتند که در فهرست کشورهای گروه یازده قرار بگیرند. در عین حال، مسئله ثروت در هریک از کشورهای مورد نظر ما با دیگری متفاوت بود. مثلا سطح ثروت در کشورهایی مثل مکزیک و ترکیه بالاست اما به اندازه کره جنوبی نیست. ولی همچنان این دو کشور از برخی کشورهای دیگر گروه یازده کاملا ثروتمندتر هستند. همچنین کشورهایی مثل فیلیپین و ویتنام که در فهرست گروه یازده قرار گرفته‌اند از سال ۲۰۰۵ به بعد به شدت رشد را تجربه کرده‌اند و جایگاهشان تثبیت شده است. اما مثلا این وضع در مورد کشوری مثل مصر و اقتصاد آن صادق نبوده است.

به صورت کلی، گروه یازده جمعیتی بالغ بر ۱.۵ میلیارد نفر را در خود جا داده است و تولید ناخالص داخلی فعلی آن نیز حدود ۶.۵ تریلیون دلار است. به عبارت دیگر، در شرایطی که جمعیت گروه یازده تنها اندکی بالاتر از چین و هند است، اقتصاد آن دو برابر هند و نصف چین است.

این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که چرا عناوین دیگری از دل گروه یازده بیرون آمد. مثلا گروه مینت (شامل مکزیک، اندونزی، نیجریه و ترکیه) و میست (شامل مکزیک، اندونزی، کره جنوبی و ترکیه). این کشورها در برخی موارد از سایر کشورهای مطرح‌شده تحت عنوان گروه یازده پیشی گرفتند. مثلا تا سال ۲۰۱۰، مکزیک، اندونزی، کره جنوبی و ترکیه هریک به اندازه یک درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را به خود اختصاص دادند و حالا که هشت سال از آن زمان می‌گذرد، این کشورها هنوز شانس آن را دارند که بین ۲ تا ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را به خود اختصاص بدهند. البته هیچ‌یک از آنها قادر نخواهند بود بزرگی اقتصاد خود را همپای کشورهای بریک کنند. تنها استثنا می‌تواند کره جنوبی باشد که قادر است اقتصاد خود را به اندازه اقتصاد روسیه برساند؛ آن هم به این دلیل که اقتصاد روسیه کوچک شده است.

در میان هفت کشور دیگر گروه یازده، به نظر می‌رسد که پتانسیل اقتصادهای نیجریه، ویتنام و ایران در آینده بیشتر از بقیه باشد. اما همین اقتصادها نیز با موانع زیادی برای تبدیل‌شدن به اقتصاد یک تریلیون دلاری مواجه‌اند و نمی‌توانند به تشکیل‌دهنده ۲ تا ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان تبدیل شوند.

کارشناسان اقتصاد و سرمایه‌گذاری که افق آینده این اقتصادها را بررسی می‌کنند باید به این نکته توجه داشته باشند که کل بلوک کشورهای گروه یازده تا اینجای دهه کنونی میلادی حدود ۴.۵ درصد رشد نشان داده‌اند و در دهه قبلی هم رشد چهار درصدی داشتند. درواقع گروه یازده دارد سهم مهمی را در اقتصاد جهانی بازی می‌کند؛ هرچند که سهم اقتصادهایی مثل چین و هند خیلی بالاتر است.

من هم مثل چهره‌های دیگری مثل استیون پینکر استاد دانشگاه هاروارد و هانس راسلینگ فیزیک‌دان فقید معتقدم که جهان امروزی جای زیادی برای خوش‌بینی باقی گذاشته است و نشانه‌های مثبتی در خصوص رشد اقتصاد جهان دیده می‌شود و موضوع کشورهای گروه یازده را نیز باید از همین جهت مهم قلمداد کرد. نقاط مختلف دنیا با سرعت در حال پیشرفت‌اند و گروه یازده نیز.