عرضه و تقاضا مسئله‌ای است که سال‌هاست اقتصاددان‌ها از آن یاد می‌کنند. آنها همیشه می‌گویند چطور نسبت عرضه و تقاضا می‌تواند روی قیمت کالا و در نهایت روی بازار و اقتصاد اثر بگذارد. در این زمینه آلفرد مارشال اقتصاددان بریتانیایی نقش پررنگی داشته‌است. هرچند او نخستین کسی نیست که بحث عرضه و تقاضا را در دنیای اقتصاد مطرح کرده اما جزو نخستین کسانی است که در نظریه اصول اقتصاد به صورت عمیق در اقتصاد کلان به این مباحث پرداخته‌است. او سهم بزرگی در نشان دادن تغییرات تقاضا روی قیمت داشته‌است. در دنیای نظریه، مردم وقتی قیمت کالایی افزایش پیدا می‌کند کمتر از آن کالا خرید می‌کنند اما در نگاه مارشال نکته‌ای در این میان وجود دارد؛ او معتقد است این قضیه همیشه صادق نیست؛ یعنی همیشه هم این‌طور نیست که افزایش قیمت منجر به کاهش تقاضا و کاهش خرید از سوی مصرف‌کنندگان بشود. گاهی قیمت برخی از کالاها افزایش پیدا می‌کند بدون اینکه تقاضا برای خرید آنها کم بشود. این مسئله نشان می‌دهد که قیمت آنها انعطاف‌پذیر نیست. به این ترتیب مارشال در نظریه‌های خود به کالاهایی اشاره می‌کند که قیمت آنها انعطاف‌پذیر نیست.

اقتصاددان‌های مدرن و امروزی که به مبحث عرضه و تقاضا می‌پردازند، هر کشفی که می‌کنند تا حدود زیادی آن را مدیون و مرهون مطالعات پیشین مارشال هستند. مارشال در بحث تقاضا قضیه انعطاف‌پذیری را مطرح کرد که تا آن زمان کسی به آن پی نبرده‌بود. این انعطاف‌پذیری دقیقاً همان چیزی است که حساسیت خریدار را نسبت به یک کالا و قیمت آن و در نهایت نسبت به تقاضا برای آن کالا تعیین می‌کند. البته این تنها سهم این اقتصاددان بریتانیایی در دنیای اقتصاد نیست. او مفهوم مازاد مصرف‌کننده را نیز به میان کشیده‌است. در واقع او به نوعی به بررسی رفتار مصرف‌کننده پرداخته‌است. آنچه در نهایت او به آن می‌رسد مفهوم مازاد مصرف‌کننده است که در واقع نوعی ارزش است که مصرف‌کننده به خاطر مازاد مصرف‌کنندگان از آن سود می‌برد. البته مارشال در کنار این مفهوم، مازاد تولیدکننده را نیز تعریف کرده‌است که آن نیز از طریق محاسبات ریاضیاتی به دست می‌آید. در نهایت این اقتصاددان از این مفاهیم بهره می‌گرفت تا بتواند رفاه حاصل از سیاست‌های یک دولت در مالیات‌گذاری را بسنجد. از آن زمان تاکنون اقتصاددان‌ها از این شیوه برای سنجش رفاه استفاده می‌کنند و آن را مدیون مارشال هستند.

سه دوره مارشال

مارشال برای اینکه بحث تطبیق بازار با تغییرات عرضه و تقاضا را به درستی تفهیم کند، ایده سه دوره را معرفی کرد. دوره نخست، دوره بازار است که در حقیقت زمانی است که طول می‌کشد تا کالاها و سهام در بازار به ثبات برسند. دوره دوم، دوره کوتاهی است که عرضه به واسطه کار و دیگر تولیدات افزایش پیدا می‌کند اما بحث افزایش سرمایه در میان نیست. سومین دوره همان زمانی است که سرمایه افزایش پیدا می‌کند. به این ترتیب در این فضا، پدیده عرضه و تقاضا به شکلی دقیق‌تر خودش را در بازار نشان می‌دهد. در نهایت نیز بازار در همین سه دوره خودش را به ثبات می‌رساند.

مهم‌ترین نکته‌ای که مارشال به عنوان اقتصاددان بر آن تأکید دارد این است که اقتصاد و به صورت کلی علم اقتصاد یک فرایند رو به تکامل است. در واقع باید به عنوان پدیده‌ای پویا به آن نگاه کرد؛ هرچند می‌توان اصول و پایه‌هایی برای آن مشخص کرد اما به صورت کلی اقتصاد کاملاً پویاست و در مسیر تکامل حرکت می‌کند. یکی از مهم‌ترین دلایل تکامل علم اقتصاد از نگاه مارشال به تکنولوژی بازمی‌گردد. در واقع دنیای اقتصاد وابستگی شدیدی به تکنولوژی دارد و تکنولوژی نیز ماهیتاً به صورت مدام در حال تکامل و پیشرفت است. علاوه بر آن اصول و قواعد نیز در بازار ثابت نیستند و مدام تغییر می‌کنند. در این بین رفتار مردم مهم‌ترین نقش را ایفا می‌کند. یعنی این رفتار مردم و مصرف‌کنندگان است که دنیای اقتصاد را با خودش تغییر می‌دهد.

کمتر پیش آمده که مارشال به عنوان اقتصاددانی برجسته چیزی را در دنیای اقتصاد یا در علم اقتصاد به عنوان اصل غیرقابل تغییر یا یک حکم تعریف کند؛ او همیشه موارد استثنا را آورده است. یادداشت‌های او همیشه پر از پانوشت‌هایی است که در آن تبصره‌ها و موارد استثنایی را نشان می‌دهد. او از ابتدا ریاضی‌دانی بسیار زیرک و دانا بود که در نهایت سر از دنیای اقتصاد درآورد. برای او ریاضیات و اقتصاد کاملاً در هم تنیده‌اند و در نتیجه خودش را با هردو مورد به دنیا شناسانده‌است.

آلفرد مارشال

متولد 26 جولای 1842 در لندن است. او در خانواده‌ای از طبقه متوسط به دنیا آمد و قرار بود کشیش شود اما در نهایت مقابل آمال و آرزوهای والدینش می‌ایستد و نام خود را به عنوان ریاضی‌دان و اقتصاددانی بزرگ در بریتانیا به ثبت می‌رساند. کتاب او در زمینه اصول اقتصاد که در سال 1890 منتشر شده یکی از مهم‌ترین کتاب‌هایی است که سال‌ها در رشته اقتصاد در دانشگاه‌های انگلستان تدریس شده‌است. او همچنین ایده عرضه و تقاضا را به شکلی متفاوت مطرح کرد که تا آن زمان کسی از آن زاویه به آن نپرداخته بود. او از دریچه دنیای ریاضیات وارد علم اقتصاد شد و در نهایت نام خودش را به عنوان اقتصاددانی برجسته در تاریخ ماندگار کرد. مارشال در 13 جولای 1924 از دنیا رفت.