غروب هشتم نوامبر سال 2016، نارندرا مودی نخست وزیر هند از طریق تلویزیون مردم را خطاب قرار داد و ناگهان اعلام کرد دو اسکناس درشت رایج در هند- یعنی پانصد روپیه (تقریبا برابر با ۷.۵ دلار) و هزار روپیه (تقریبا برابر با ۱۵ دلار)- ساعاتی بعد از ارزش خواهند افتاد. او این اقدام را حمله‌ای علیه فساد مالی و فرار از مالیات خواند و به مردم عادی اطمینان داد که مشکلی برایشان پیش نخواهد آمد. مودی به مردم اطمینان داد که پول‌شان مال خودشان خواهد ماند اما تا آخر ماه دسامبر- یعنی ظرف یک ماه و نیم- باید تمام پول‌های قدیمی خود را در حساب بانکی بگذارند و مقدار محدودی از آن را نیز در بانک‌ها با اسکناس جدید تعویض کنند. نارندرا مودی نام این اقدام ضربتی دولت را پول‌زدایی از اقتصاد گذاشت.

حالا کمتر از 18 ماه بعد از این ماجرا، دستگاه های خودپرداز هند، دوباره از پول خالی شده است. سی ان ان مانی گزارشی در این باره منتشر کرده است. طبق این گزارش، دولت هند گزارش داده که در چندین ایالت با تقاضای ناگهانی غیرمعمول و کمبود پول نقد مواجه شده است. به گفته دولت تنها در دو هفته اول آوریل، تقاضا برای پول نقد بالا رفته و 450 میلیارد روپیه (6.9 میلیارد دلار) بوده است.

وزارت دارایی هند اعلام کرده است که دولت تمام تلاش را می کند تا مطمئن شود دستگاه های خودپرداز، پول نقد عرضه می کنند.

به گفته وزیر دارایی، بررسی وضعیت پول نقد در کشور انجام شده و مشخص است بیش از پول مورد نیاز اسکناس در گردش وجود دارد و دولت این کمبود را به سرعت رسیدگی می کند.

با این حال وزارت دارایی هند توضیحی برای افزایش ناگهانی تقاضا برای پول نقد در هند ارائه نداده است.

عکس هایی از خودپردازها و شهروندان درمانده در رسانه های هند منتشر شده که یادآور شوک دستوری ناراندا مودی در سال 2016 و ممنوعیت اسکناس های 500 و 1000 رورپیه ای است.

مودی آن زمان گفته بود که این اقدام برای جلوگیری از فرار مالیاتی گسترده و کمک به اقتصاد دیجیتالی است. البته هنوز هم کارشناسان نتایج این عمل را مورد بحث و بررسی قرار می دهند.

این ممنوعیت، 86 درصد پول در گردش کشور را حذف کرد و به مدت چند هفته، اقتصاد وابسته به نقدینگی در معرض آشفتگی قرار گرفت.

مردم از کمبود ارز در دستگاه های خودپرداز ناراضی هستند و شکایت دارند. مردم در حیدرآباد می گویند نمی توانند از دستگاه های خودپرداز پول نقد دریافت کنند.

*چاپ پول بیشتر؟

بانک مرکزی هند اعلام کرده که پول نقد کافی وجود دارد اما آنها چاپ اسکناس را افزایش خواهند داد. رهبران مخالف مودی و حزبش، وضعیت را مورد انتقاد قرار داده اند. آنها وضعیت فعلی را با هرج و مرج ناشی از ممنوعیت پول نقد در سال 2016 مقایسه کرده اند.

دستگاه های خودپرداز در نوامبر 2016 هم بدون پول نقد بودند. آنها الان هم خالی هستند. آیا بحران مالی در هند ایجاد شده است؟

با این که به نظر می آید این مسایل به کسب و کارها ضربه می زند، اما اقتصاد هند در سه ماهه منتهی به دسامبر، 7.2 درصد رشد داشت.

با این حال گزارش ها حاکی از آن است که مقدار پول در گردش از ششم آوریل، زمانی که مودی استفاده از دو اسکناس بزرگ را ممنوع کرده بود، بالاتر بوده است.